Đình và Chùa Đông Ngạc thuộc làng Vẽ, xã Đông Ngạc, huyện Từ Liêm, ngoại thành
Hà Nội.
Năm 1993, Đình và Chùa Đông Ngạc được công nhận là di tích lịch sử quốc
gia.
Đình Đông Ngạc
Đình Đông Ngạc thờ 3 vị Thành hoàng làng là Độc Cước, Lê Khôi (cháu gọi Lê
Lợi bằng bác), có công dẹp giặc Minh, đánh tan giặc Chiêm Thành và một vị thổ
thần, được ghi trong sắc phong là “Bảo vệ Chương Hòa đốn ngưng thổ địa hiển
chưng chí thần”.
Tiền thân của đình là một ngôi miếu cổ dựng từ thời nhà Đường sang đô hộ
nước ta và đã được trùng tu nhiều lần qua các văn bia ghi vào các năm 1635,
1653, 1718, 1836, 1941…
Đình Đông Ngạc được xây dựng trên một khu đất rộng phía trước là một hồ
sen lớn rồi đến cổng tam quan ngoại. Qua cổng tam quan ngoại xuống 11 bậc gạch
tới một sân, hai bên có hai giếng nước trồng sen, tiếp sau là cổng tam quan nội
rồi đến một khoảng sân rộng lát gạch, hai bên sân là hai dãy tả hữu mạc. Trong
nhà tả mạc có 6 tấm bia.
Hết sân trong là đến khu kiến trúc chính của đình gồm tòa đại bái và hậu
cung ẩn hiện dưới các vòm cây cổ thụ xanh tươi bốn mùa.
Tòa đại bái có hai nếp nhà xếp hình chữ “Nhị”. Nếp nhà ngoài có mái lợp
ngói mũi hài cổ. Gian giữa có 2 con hạc thờ cùng 2 bộ lỗ bộ 16 chiếc vũ khí. Nếp
nhà phía trong được nối với với nếp nhà ngoài và bày kiệu rước, long đình, nhang
án, sập thờ.
Trong hậu cung có đặt hương án, long ngai và bài vị thành hoàng làng.
Hệ thống di vật tồn tại trong nội thất đình Đông Ngạc phong phú, đa dạng và hiếm quý.
Ngoài 8 tấm bia đá có các niên đại Lê Trung Hưng và Nguyễn, 1 cuốn ngọc
phả, 45 đạo sắc phong (với các niên đại 1670, 1789, 1924…), nội thất đình còn
bao gồm 1 quả chuông đồng đúc năm 1833, 2 bộ bát bửu, 1 biểu tượng tay cầm bút
lông và 1 biểu tượng tay cầm nòng lửa.
Đình Đông Ngạc còn lưu giữ 1 đôi hạc thờ cao 2 m, 1 bộ ngũ sự, 3 cỗ kiệu
bát cống, 1 cỗ kiệu võng, 1 long đình, 6 hoành phi, 24 câu đối, 1 kiệu rước thần
mía, 2 hương án, 1 sập thờ, 3 long ngai, 48 bức tranh trên ván gỗ (mỗi bức tranh
đều có kèm 1 bài thơ), 3 bộ triều phục và nhiều đồ thờ khác.
Chùa Đông Ngạc
Chùa Đông Ngạc có 59 gian, kiến trúc nội tự chữ “Đinh”, ngoại tự chữ
“Quốc”.
Chùa được khởi dựng từ thời vua Lê Thần Tông (1653-1661) ghi rõ công đức
ông Nguyễn Phúc Luân và bà Trần Thị Ngọc Luân.
Hai nhân vật trên được chọn là hậu Phật của chùa.
Hiện tại, chùa còn 53 tượng đẹp, 1 quả chuông nặng 750kg treo ở gác chuông
có niên đại Gia Long 16 (năm 1817) và 2 quả chuông nhỏ hơn cũng được đúc vào
thời Nguyễn.
Chùa còn 3 bộ cửa võng, nhang án, hoành phi, câu đối được chạm trổ tinh
xảo.
Chùa Đông Ngạc là ngôi chùa duy nhất ở thành phố Hà Nội được phong tặng
danh hiệu "Toàn gia kháng chiến" trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp
(1946-1954)./.
Đình Trung (Vietnam+)