Ngày 23/7, Hội nghị Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF) lần thứ 17, hội nghị cuối cùng
trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 43 và các hội nghị
liên quan đã diễn ra tại Hà Nội, dưới sự chủ trì của Phó Thủ tướng, Bộ trưởng
Ngoại giao Phạm Gia Khiêm.
Hội nghị được tiến hành theo 2 phiên họp hẹp và họp toàn thể, với sự tham dự
của Bộ trưởng, Trưởng đoàn 27 đối tác tham gia ARF. Trước đó, ngày 22/7 đã diễn
ra
Đối thoại của các Quan chức Quốc phòng (DOD) tham gia ARF.
Tại hội nghị, các bộ trưởng đã trao đổi về tình hình khu vực và quốc tế cùng
quan tâm, kiểm điểm lại tình hình hợp tác trong năm qua và đề ra định hướng
tương lai cho diễn đàn.
Các bộ trưởng nhấn mạnh hòa bình, ổn định và hợp tác, phát triển là mục tiêu và
nguyện vọng chung của các nước khu vực; khẳng định quyết tâm hợp tác, phấn đấu
vì các mục tiêu này; thịnh vượng tiếp tục là xu thế chủ đạo trong quan hệ giữa
các quốc gia; hoan nghênh những tiến triển tích cực trong quá trình liên kết khu
vực và xây dựng Cộng đồng ASEAN, nhất là những quyết định quan trọng đạt được
tại Cấp cao ASEAN 16 vừa qua.
Các nước khẳng định ủng hộ ASEAN tiếp tục đóng vai trò chủ chốt trong việc
thúc đẩy hợp tác và đối thoại xây dựng lòng tin đồng thời nhấn mạnh cần phát huy
hơn nữa hiệu quả của các cơ chế đảm bảo và công cụ hiện có vì hòa bình và an
ninh khu vực như Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác (TAC), Hiệp ước về Khu vực Đông
Nam Á không có vũ khí hạt nhân (SEANWFZ), Tuyên bố về cách Ứng xử của các bên
liên quan ở Biển Đông (DOC) và Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF).
Chia sẻ về cấu trúc khu vực đang định hình, các nước tham gia ARF bày tỏ ủng hộ
vai trò trung tâm của ASEAN; hoan nghênh các nỗ lực của ASEAN thúc đẩy sự tham
gia gắn kết của các Đối tác vào các tiến trình hợp tác khu vực, trong đó có việc
thu xếp sẽ mời Nga và Mỹ tham gia Cấp cao Đông Á với điều kiện và thời điểm
thích hợp.
Các bộ trưởng cũng hoanh nghênh việc ASEAN tổ chức Hội nghị Bộ trưởng Quốc
phòng mở rộng lần đầu tiên với 8 đối tác trong năm 2010, nhấn mạnh tầm quan
trọng của ADMM+ như một cơ chế bổ trợ tích cực cho ARF.
Về tình hình khu vực, các bộ trưởng bày tỏ quan ngại sâu sắc về vụ chìm tàu
Cheonan hôm 26/3/2010; bày tỏ chia buồn với Chính phủ và người dân Hàn Quốc về
các tổn thất về người; kêu gọi các bên liên quan kiềm chế và nỗ lực giải quyết
hòa bình các khác biệt; sớm nối lại đàm phán 6 bên nhằm mục tiêu phi hạt nhân
hóa Bán đảo Triều Tiên và vì hòa bình và ổn định lâu dài trên bán đảo Triều Tiên
cũng như trong khu vực.
Các bộ trưởng đã nghe Myanmar chia sẻ về tình hình xây dựng và phát triển đất
nước thời gian qua, trong đó có công tác chuẩn bị cho bầu cử. Các nước bày tỏ
mong muốn cuộc bầu cử sẽ diễn ra tự do, công bằng, với sự tham gia của các đảng
phái; tạo điều kiện để Myanmar có thể ổn định đất nước và tập trung phát triển.
Các nước khẳng định sẽ phối hợp với Myanmar trên tinh thần tích cực và xây dựng,
ủng hộ Myanmar tiếp tục hợp tác với ASEAN và Liên hợp quốc trong tiến trình hòa
giải dân tộc và phát triển đất nước.
Các bộ trưởng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, an ninh và ổn
định ở Biển Đông, khẳng định ủng hộ việc triển khai hiệu quả Tuyên bố về cách
ứng xử của các bên liên quan ở Biển Đông, hướng tới mục tiêu xây dựng Bộ quy tắc
ứng xử ở Biển Đông trong tương lai; tăng cường đối thoại, xây dựng lòng tin giữa
các bên liên quan cũng như giải quyết hòa bình các tranh chấp trên tinh thần của
Tuyên bố DOC và Công ước Liên hợp quốc về Luật biển (UNCLOS).
Về hướng tương lai của tiến trình ARF, các bộ trưởng nhấn mạnh ARF cần tiếp tục
giữ vững vai trò là diễn đàn chủ đạo đối thoại về các vấn đề chính trị và an
ninh khu vực với ASEAN ở vị trí trung tâm, đồng thời, tiếp tục là một bộ phận
quan trọng trong quá trình hình thành cấu trúc khu vực.
Các bộ trưởng khẳng định để tăng cường sức sống và giá trị của diễn đàn, ARF
cần tập trung hướng mạnh vào hành động, ứng phó hữu hiệu hơn với các thách thức,
nhất là các vấn đề an ninh phi truyền thống như biến đổi khí hậu, thiên tai, an
ninh hàng hải...
Đặc biệt, các bộ trưởng đã nhất trí thông qua Chương trình hành động Hà Nội nhằm
thực hiện Tuyên bố Tầm nhìn ARF với các mục tiêu và biện pháp cụ thể hướng tới
xây dựng một khu vực ARF hòa bình, ổn định và thịnh vượng vào năm 2020.
Các bộ trưởng đã thông qua danh mục 17 hoạt động hợp tác cho năm giữa kỳ tiếp
theo 2010-2011. Các nước nhất trí thời gian tới, ARF sẽ tiếp tục thúc đẩy hợp
tác hướng tới tình hình triển khai ngoại giao phòng ngừa, song song với các biện
pháp xây dựng lòng tin; tiếp tục cải tiến phương thức và nâng cao hiệu qua hoạt
động của diễn đàn; tăng cường phối hợp chia sẻ thông tin và đề cao tính minh
bạch về chính sách; thúc đẩy hợp tác úng phó với các thách thức an ninh phi
truyền thống; đồng thời đẩy mạnh phối hợp giữa kênh I và kênh II cũng như khuyến
khích sự tham gia sâu rộng hơn của các quan chức quốc phòng trong diễn đàn.
Các bộ trưởng đã nhất trí thông qua Mẫu chuẩn tài liệu Viễn cảnh An ninh Thường
niên (ASO); giao các quan chức tiến hành xây dựng và khẩn trương hoàn tất các Kế
hoạch công tác về Ngoại giao phòng ngừa; Kế hoạch công tác về Cứu trợ thiên tai;
chống khủng bố-tội phạm xuyên quốc gia; an ninh biển; giao các quan chức cùng
Ban thư ký ASEAN nghiên cứu phương thức phù hợp để tăng cường năng lực hoạt động
của Bộ phận ARF trong Ban thư ký.
Kết thúc Hội nghị Bộ trưởng Diễn đàn ARF-17, Chủ tịch Hội nghị đã ra Tuyên bố
Chủ tịch ARF-17 về kết quả của diễn đàn.
Chiều cùng ngày, Bộ trưởng Ngoại giao các nước thành viên ASEAN đã chứng kiến Lễ
ký văn kiện gia nhập Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác (TAC) của Canada và Thổ Nhĩ
Kỳ; và cùng các nước tham gia TAC ký Nghị định thư thứ 3 sửa đổi Hiệp ước này,
tạo điều kiện để EU có thể tham gia./.