Được Chính phủ giao trọng trách quản lý, đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước tại
các doanh nghiệp sau cổ phần hóa, tính đến nay, Tổng công ty Đầu tư và kinh
doanh vốn nhà nước (SCIC) đã tiếp nhận và thực hiện quyền đại diện chủ sở hữu
vốn nhà nước tại hơn 900 doanh nghiệp.
Mặc dù, mới đi vào hoạt động được 3 năm, nhưng mô hình quản lý vốn mới thông
qua định chế tài chính đặc biệt này đã bước đầu chứng tỏ hiệu quả của chủ trương
tái cơ cấu phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp.
Tập trung vốn cho doanh nghiệp và dự án “khoẻ”
Nhằm bảo toàn và phát huy hiệu quả nguồn vốn SCIC đã thực hiện bán vốn nhà
nước tại những doanh nghiệp nhà nước không cần nắm giữ hoặc chi phối để tích tụ
vốn đầu tư vào các doanh nghiệp-dự án quan trọng, có ý nghĩa chiến lược, vừa đem
lại hiệu quả kinh tế, vừa nâng cao vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước.
Tính cuối tháng 8/2009, tổng công ty đã thực hiện bán vốn nhà nước tại 202
doanh nghiệp với giá trị ghi sổ phần vốn bán là 405,2 tỷ đồng, giá trị thực tế
thu về là 942,7 tỷ đồng (trung bình đạt 2,32 lần so với mệnh giá).
Song song với hoạt động bán vốn, Tổng công ty
đã lựa chọn và thực hiện đầu tư mua cổ phần phát hành thêm cho cổ đông hiện hữu
của 163 doanh nghiệp đang kinh doanh có hiệu quả nhằm gia tăng lợi nhuận cho nhà
nước, hạn chế hiện tượng “pha loãng” cổ phần nhà nước tại doanh nghiệp, đồng
thời góp phần nâng cao giá trị doanh nghiệp, tăng giá trị phần vốn nhà nước khi
thực hiện bán vốn sau này.
Đối với các dự án mới, SCIC đã hợp tác cùng Tập đoàn Điện lực Việt Nam thực
hiện đầu tư dưới hình thức chuyển nhượng cổ phần tại 2 dự án điện Vĩnh Sơn-Sông
Hinh và Thác Bà với tổng giá trị đầu tư là 1.099 tỷ đồng. Hiện nay giá trị khoản
mục đầu tư này cũng tăng khoảng trên 2 lần.
Để có được những quyết định đúng và hiệu quả trong mỗi lần góp vốn dự án hay
tái cơ cấu doanh nghiệp, lãnh đạo SCIC đã liên tục tổ chức các hội thảo, ký kết
cùng nhau hợp tác, học hỏi kinh nghiệm với các định chế tài chính lớn trong khu
vực.
Bộ trưởng Bộ Tài chính kiêm Chủ tịch Hội đồng quản trị SCIC Vũ Văn Ninh cho
rằng, để đồng vốn nhà nước được quản lý hiệu quả, tránh dàn trải, phân tán, SCIC
sẽ tiếp tục việc tái cơ cấu vốn nhà nước theo hướng chủ động thực hiện kế hoạch
bán, song song với việc kiện toàn, nâng cao giá trị doanh nghiệp.
Phấn đấu đến
2012, tổng số doanh nghiệp trong danh mục của SCIC chỉ còn hơn 100 doanh nghiệp
- đó là những doanh nghiệp lớn, hiệu quả thuộc những ngành và lĩnh vực quan
trọng Nhà nước cần nắm giữ vốn. Chỉ có như vậy, SCIC mới thực hiện thành công nhiệm vụ nhà đầu tư chiến lược
của Chính phủ.
Đây có thể nói là nhiệm vụ hết sức nặng nề của SCIC trong thời
gian tới. Tuy nhiên, SCIC sẽ không bán vốn bằng mọi giá.
“Chúng tôi luôn đặt yêu
cầu bảo toàn vốn và hiệu quả lên hàng đầu, số lượng doanh nghiệp thoái vốn chỉ
là mục tiêu thứ yếu. Hiệu quả ở đây phải xét trên cả 2 khía cạnh: hiệu quả kinh
tế cho nhà nước và hiệu quả cho hoạt động của doanh nghiệp. Cùng với bán vốn,
chúng tôi mong muốn tìm được nhà đầu tư phù hợp cho doanh nghiệp” - Tổng giám
đốc SCIC Trần Văn Tá chia sẻ.
Những con số phình to
Tại thời điểm bàn giao phần vốn nhà nước cho SCIC, tổng số vốn nhà nước tại
Công ty cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk) là 795,1 tỷ đồng. Chỉ sau 3 năm đầu tư
tại Vinamilk, số cổ tức mà SCIC thu được đã gần bằng số vốn đầu tư ban đầu
(khoảng 635 tỷ đồng) và giá trị vốn cũng tăng 15 lần so với vốn gốc (hiện là
12.400 tỷ đồng).
Bên cạnh Vinamilk, vốn nhà nước tại một số doanh nghiệp khác
cũng đạt được tốc độ tăng trưởng cao.
Điển hình như tại Công ty cổ phần Nhựa Bình Minh, từ số vốn 42,3 tỷ đồng,
SCIC đã bán quyền mua cổ phần, thu cổ tức đạt 170 tỷ đồng, hiện số vốn này đã
tăng lên là 50 tỷ đồng, với giá trị thị trường khoảng 360 tỷ đồng.
Cũng tương tự
như vậy, hiện giá trị vốn tại Công ty cổ phần Vật tư kỹ thuật nông nghiệp Cần Thơ cũng tăng
khoảng 4 lần so với vốn gốc.
Thống kê mới đây của SCIC, tính đến 31/12/2008, vốn điều lệ của các doanh
nghiệp đã tăng trưởng 36%, tăng trưởng vốn nhà nước là 26%; doanh thu của các
doanh nghiệp tăng 44% và lợi nhuận tăng 105%.
Theo đánh giá của bà Mai Kiều Liên, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám
đốc Vinamilk: “Từ khi phần vốn nhà nước chuyển về SCIC quản lý, hoạt động của
Vinamilk ngày càng có nhiều thuận lợi hơn so với trước kia. Chức năng quản lý
nhà nước đã được tách bạch với quyền lợi và nghĩa vụ của cổ đông. Việc đưa ra
các quyết định liên quan đến hoạt động của Vinamilk rất nhanh chóng, không phải
trình qua nhiều cấp. Mặt khác, do SCIC cũng là một doanh nghiệp nên việc quản lý
tập trung vào hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp”.
Bà Vũ Thị Thuận, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc Công ty
Traphaco cũng cho biết, doanh nghiệp đã nhận được nhiều hỗ trợ từ phía SCIC. Đặc
biệt là một tổ chức uy tín của Chính phủ, SCIC đã rất tích cực là cầu nối giới
thiệu cơ hội đầu tư cho doanh nghiệp với các quỹ đầu tư nước ngoài, với các
doanh nghiệp có vốn do SCIC quản lý.
Tiến sỹ kinh tế Lê Đăng Doanh cho rằng, sở dĩ có được sự tăng trưởng trên là
do có sự đổi mới trong phương thức quản lý và quản trị doanh nghiệp, tách chức
năng quản lý nhà nước về kinh tế và chức năng đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước;
đẩy mạnh cải cách hành chính trong công tác quản trị doanh nghiệp, xóa bỏ sự can
thiệp mệnh lệnh hành chính vào doanh nghiệp.
Thông qua đó, SCIC đã thực hiện
được mục tiêu thứ hai là nâng cao hiệu quả và sức cạnh tranh của doanh nghiệp,
bảo toàn và phát triển phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp.
Theo Bộ trưởng Vũ Văn Ninh, mô hình quản lý vốn thông qua định chế tài chính
như SCIC đã được nhiều quốc gia áp dụng và cho thấy hiệu quả. Tuy nhiên, khác
với Việt Nam, hầu hết các quốc gia này đều đã phát triển cơ chế thị trường từ
lâu, do đó môi trường hoạt động cho mô hình tương tự SCIC đã tương đối hoàn
thiện.
Chính vì vậy, để tiếp tục củng cố, kiện toàn và phát triển mô hình SCIC, cùng
với sự nỗ lực của bản thân tổng công ty, rất cần những cơ chế, chính sách của
Chính phủ và hướng dẫn của các bộ, ngành có liên quan để ngày càng hoàn thiện
phương thức quản lý vốn nhà nước mới này. “Thành công của mô hình SCIC sẽ đồng
hành với tiến trình cải cách doanh nghiệp nhà nước”, ông Ninh khẳng định./.
(TTXVN/Vietnam+)