Hội thảo Sử dụng amiang trắng an toàn có kiểm soát trong sản xuất tấm lợp fibro ximăng do Hiệp hội Tấm lợp Việt Nam tổ chức ngày 7/8 tại Hà Nội thu hút sự tham gia của đại diện các nhà máy, các cơ quan Chính phủ và chuyên gia tư vấn Marcondes đến từ Viện Amiang trắng Brazil.

Amiang là tên thương mại chung của các loại sợi khoáng gồm nhóm sợi amphibole và nhóm serpentine. Nhóm sợi amphibole bao gồm amiang xanh và nâu - đã bị cấm sử dụng hoàn toàn trên thế giới.

Nhóm sợi serpentine (amiang trắng) vẫn được sử dụng trên 149 quốc gia trên thế giới như Mỹ, Canada, Liên bang Nga và các nước Mexico, Brazil, Ukraine, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Uzbekistan, Trung Quốc, Ấn Độ, Thái Lan, Indonesia, Việt Nam... Hiện có 3 quốc gia Nga, Trung Quốc và Brazil là những nước sản xuất amiang lớn nhất thế giới.

Thời gian gần đây, trên thế giới có hai luồng tư tưởng khác nhau về sử dụng amiang. Có quan điểm đánh đồng tất cả các loại amiang đều độc hại như nhau và cần phải cấm trong sản xuất tất cả các loại sản phẩm. Tuy nhiên nhóm khác cho rằng amiang trắng hoàn toàn có thể sử dụng an toàn và có kiểm soát.

Chuyên gia đến Viện Amiang trắng Brazil chia sẻ, hiện Brazil còn đang rất thiếu quỹ nhà ở cho người dân và việc sản xuất tấm lợp này vẫn rất cần thiết bởi vật liệu này có giá thành thấp. Hiện 52% nhà ở tại Brazil được làm với vật liệu amiang.

Bởi vậy, Brazil là một quốc gia đã xây dựng chương trình sử dụng amiang trắng an toàn và có kiểm soát trong hơn 30 năm qua. Cơ chế hoạt động có sự liên kết giữa 3 bên người lao động - người sử dụng lao động và Chính phủ.

Tại Brazil có một khai thác sản xuất khoảng 300 ngàn tấn/năm; trong đó có 54% tiêu thụ nội địa và 46% xuất khẩu tới vùng Trung đông và châu Mỹ la tinh​.

Theo tiến sỹ Võ Quang Diệm, trong quá khứ, việc sử dụng sợi amiang không đúng cách như phun, xịt gây phát tán bụi trong không khí cùng với điều kiện làm việc tồi tệ là nguyên nhân gây ra các bệnh về phổi cho công nhân. Những bệnh nhân mắc bệnh bụi phổi được phát hiện ngày hôm nay chính là kết quả của việc tiếp xúc với amiang xanh và nâu từ 20 - 40 năm trước.

Hiện nay, việc sản xuất tấm fibro ximăng và ống nước fibro ximăng chỉ chứa một lượng rất nhỏ sợi amiang trắng (từ 8-10%); trong đó tỷ lệ các loại vật liệu thô khác được sử dụng là ximăng 55%, tro bụi than thiên nhiên là 35%. Các sợi chrysotile (amiang trắng) được gắn kết rất chặt chẽ với hạt ximăng trong suốt quá trình sản xuất nên khó có thể bị phân tán ra môi trường bên ngoài.

Hơn nữa, các nhà máy hiện nay đều sử dụng công nghệ ướt và khép kín nên hạn chế tối đa việc phát tán bụi ra ngoài môi trường. Do đó, các rủi ro về về sức khoẻ cộng đồng và môi trường cũng được giảm thiểu.

Tại Việt Nam, ngành sản xuất tấm lợp amiăng (AC) đã tồn tại 50 năm, từ năm 1963 đến nay và đã phát triển thành một ngành công nghiệp gồm 41 cơ sở sản xuất với công suất thiết kế hơn 106 triệu m2/năm, sử dụng hơn 5.000 lao động.

Việt Nam và thế giới đã thực hiện các nghiên cứu khoa học về ảnh hưởng của amiang trắng đến sức khỏe con người nhưng chưa tìm thấy những tổn thương liên quan đến amiang trắng. Những trường hợp hiện có đều do amiang nâu và xanh gây ra. Tuy nhiên cần tiếp tục thực hiện các nghiên cứu khoa học về amiang trắng.

Xây dựng chương trình sản xuất và sử dụng an toàn và có kiểm soát tấm lợp có chứa amiang trắng và một trong những trọng tâm cần được quan tâm đặc biệt trong thời gian tới./.