Hình ảnh chụp từ vệ tinh hôm 14/2 cho thấy các hệ thống tên lửa đất đối không được Trung Quốc triển khai trái phép trên bãi biển đảo Phú Lâm thuộc quần đảo Hoàng Sa (Việt Nam). (Nguồn: ImageSat International)

Giáo sư Carl Thayer thuộc Học viện Quốc phòng Australia mới đây có bài viết nhận định về động thái mới nhất của Trung Quốc ở Biển Đông, trong đó cảnh báo những hành động trái phép của Trung Quốc mới đây tại quần đảo Hoàng Sa có thể còn tiếp tục leo thang.

Theo giáo sư Thayer, cho đến nay, những quan ngại của Mỹ và các nước khác về việc quân sự hóa Biển Đông vẫn tập trung vào các đảo nhân tạo mà Trung Quốc xây dựng trái phép ở quần đảo Trường Sa của Việt Nam.

Tuy nhiên, mới đây Trung Quốc đã lắp đặt các tên lửa đất đối không ​ở quần đảo Hoàng Sa ​của Việt Nam, cũng n​ằm trên vùng Biển Đông.

Hôm 18/2, Trung Quốc đã xác nhận việc đưa vũ khí ra đảo Phú Lâm thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam, vi phạm nghiêm trọng chủ quyền của Việt Nam cũng như luật pháp quốc tế. Tuyên bố được đưa ra khi Ngoại trưởng Mỹ John Kerry chỉ trích Bắc Kinh vì đã tiến hành "quân sự hóa" khu vực có tầm quan trọng chiến lược này.

Tờ Thời báo Hoàn cầu dẫn nguồn Bộ Quốc phòng Trung Quốc cho biết nước này "đã triển khai vũ khí trên đảo (Phú Lâm) trong một thời gian dài". Tuy nhiên tờ báo không nói rõ trên đảo có những vũ khí gì.

Theo giáo sư Thayer, đảo Phú Lâm trên quần đảo Hoàng Sa đã được lắp đặt các trang thiết bị quân sự từ một số lần trước. Hệ thống đường băng trên đảo này gần đây cũng được mở rộng ra tới 3.048m.

Trên đảo Phú Lâm đã có các nhà chứa máy bay và máy bay quân sự. Năm qua, loại máy bay chiến đấu thế hệ mới nhất J-11 BH/BHS cũng đã được triển khai tại đây. Một đảo khác trong quần đảo này là nơi đặt căn cứ SIGINT (tín hiệu tình báo) chính.

Những nguồn thông tin mở cho thấy Trung Quốc đã lắp đặt tên lửa mang đầu đạn hạt nhân tầm thấp chống tàu HY-2 trên đảo Phú Lâm.

Những hình ảnh khác gần đây cũng cho thấy có một bước phát triển đáng kể trong việc xây dựng trên cả hai địa điểm - Đảo Bắc và Đảo Cây (đảo Cù Mộc) - trong nhóm đảo An Vĩnh thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam.

Trung Quốc cũng đã xây dựng trái phép một số cơ sở liên quan tới quân sự ở những nơi khác trên quần đảo Hoàng Sa.

Giáo sư Carl Thayer cảnh báo rằng hoạt động triển khai hệ thống phòng không HQ-9 của Trung Quốc cũng là minh chứng báo trước rằng Trung Quốc có thể triển khai các hệ thống tương tự ở quần đảo Trường Sa của Việt Nam với lý do để chống lại mối đe dọa từ Mỹ.

Căng thẳng trên biển Đông đã leo thang suốt vài tháng trở lại đây, kể từ khi Trung Quốc liên tục tiến hành các hoạt động xây dựng trái phép một số đảo nhân tạo tại quần đảo Trường Sa của Việt Nam.

Nhiều nước như Mỹ, Nhật Bản, Australia, cùng với EU đã lên tiếng cảnh báo rằng hành động mới của Bắc Kinh có thể làm gia tăng căng thẳng tại Biển Đông và Trung Quốc cần tôn trọng các phán quyết của tòa án quốc tế về vấn đề Biển Đông./.