Trong bối cảnh nỗi lo Hy Lạp rút khỏi Khu vực đồng euro đang phủ bóng đen lên châu Âu, các nhà lãnh đạo tham dự Hội nghị thượng đỉnh Liên minh châu Âu (EU) không chính thức, kết thúc ngày 23/5 ở Brussels (Bỉ), cam kết sẽ "giữ chân" Hy Lạp, song bên lề cuộc họp vẫn chuẩn bị đối phó với tình huống xấu nhất có thể xảy ra.

Thông báo của Chủ tịch thường trực EU Herman Van Rompuy cho biết hội nghị đã thảo luận kỹ lưỡng các diễn biến mới đây trong Khu vực đồng euro, khẳng định lại cam kết bảo vệ sự ổn định và liên kết về tài chính trong khu vực này.

Ông Rompuy nhấn mạnh các cuộc thảo luận tại hội nghị cho thấy EU cần đưa liên minh kinh tế - tiền tệ này sang một giai đoạn mới và hội nghị đã nhất trí rằng EU cần thúc đẩy cả vai trò kinh tế lẫn tiền tệ của mình. Ông cam kết sẽ phối hợp chặt chẽ với Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC), Chủ tịch nhóm các Bộ trưởng Tài chính Khu vực đồng euro và Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) để tháng 6 tới đưa ra báo cáo về những trở ngại chính và biện pháp nhằm đạt mục tiêu này.

Ông Rompuy thừa nhận tại cuộc họp, lãnh đạo EU có nhiều ý kiến trái chiều về đề xuất của Pháp phát hành trái phiếu Khu vực đồng euro như một biện pháp giải quyết khủng hoảng nợ công. Tân Tổng thống Pháp Francois Hollande cho rằng EU cần hành động ngay để thúc đẩy tăng trưởng, nhằm tránh gây nghi ngờ trên các thị trường tài chính.

Tuy nhiên, Thủ tướng Đức Angela Merkel bác bỏ ý tưởng của ông Hollande với lý do trái phiếu châu Âu sẽ không góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong Khu vực đồng euro và những công cụ tài chính kiểu như vậy đi ngược lại các hiệp ước của EU. Berlin lo ngại quyết định phát hành trái phiếu Khu vực đồng ơrô sẽ khiến người nộp thuế Đức phải chịu trách nhiệm lâu dài đối với các hoạt động tài chính của các nền kinh tế yếu kém hơn trong khu vực.

Về vấn đề Hy Lạp, ông Rompuy cho biết EU muốn "Xứ sở thần thoại" ở lại Khu vực đồng euro, song Aten phải thực hiện các cam kết cải cách, vì ông coi đây là sự đảm bảo tốt nhất cho một tương lai thịnh vượng hơn trong khu vực.

Chủ tịch EC Jose Manuel Barroso tổng kết quan điểm của lãnh đạo EU, nói rằng thông điệp mà hội nghị lần này phát đi là "EU sát cánh với Hy Lạp, nhưng Hy Lạp phải sát cánh với các cam kết của mình". Tân Tổng thống Pháp cho rằng người dân Hy Lạp đứng trước một sự lựa chọn quan trọng trong cuộc tổng tuyển cử trước thời hạn lần hai, dự kiến vào ngày 17/6 tới và sự lựa chọn đó phải "vì châu Âu".

Ông Hollande khẳng định Pháp muốn Hy Lạp ở lại Khu vực đồng euro và tôn trọng những cam kết đã đưa ra. Thủ tướng Anh David Cameron kêu gọi giải quyết dứt điểm những khó khăn ở Hy Lạp nhằm tránh kéo toàn bộ khu vực này xuống vực thẳm. Theo giới quan sát, lời kêu gọi của người đứng đầu quốc gia không phải là thành viên Khu vực đồng ơrô phản ánh những lo ngại trên toàn cầu về tác động tàn phá mà cuộc khủng hoảng nợ công ở châu Âu có thể gây ra.

Nguồn tin ngoại giao EU cho biết bên lề hội nghị, lãnh đạo các nước thành viên EU đã được Nhóm chuyên gia giúp việc các bộ trưởng tài chính Khu vực đồng euro (EWK) khuyến cáo chuẩn bị kế hoạch khẩn cấp để đối phó với tình huống Hy Lạp xin ra khỏi Khu vực đồng euro.

Theo các chuyên gia này, kịch bản Hy Lạp chấm dứt tư cách hội viên Cậu lạc bộ đồng tiền chung châu Âu là một "thách thức có thể xử lý được". Nguồn tin nhấn mạnh kế hoạch khẩn cấp không phải là thông điệp chính trị đối với Hy Lạp, mà là một "việc thông thường" cần phải làm./.