Ngày 9/9, Tổng thống Brazil Dilma Rousseff đã ra một tuyên bố chính thức yêu cầu Chính phủ Mỹ giải thích về thông tin vừa bị tiết lộ rằng Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ (NSA) đã do thám tập đoàn dầu khí Petrobras của Brazil.

Trong tuyên bố, Tổng thống Rousseff khẳng định nếu được chứng thực, thông tin trên sẽ là bằng chứng cho thấy chương trình do thám của Chính phủ Mỹ không chỉ phục vụ mục đích tự vệ trong cuộc chiến chống khủng bố, như chính quyền Tổng thống Barack Obama từng tuyên bố, mà còn liên quan đến các lợi ích kinh tế, chiến lược.

Tổng thống Rousseff nhấn mạnh Tập đoàn Petrobras là tài sản của nhân dân Brazil và rõ ràng không thể là mối đe dọa an ninh đối với bất cứ quốc gia nào, vì vậy các hành động do thám nhằm vào tập đoàn này là vi phạm nhân quyền, lợi ích và chủ quyền của Brazil. Bà Rousseff tuyên bố Brazil sẽ làm tất cả để bảo vệ quốc gia, chính phủ và các doanh nghiệp.

Trong chương trình thời sự Fantástico phát đêm 8/9, kênh truyền hình TV Globo của Brazil khẳng định căn cứ vào tài liệu tối mật được cựu nhân viên tình báo Mỹ Edward Snowden cung cấp cho nhà báo Mỹ Glenn Greenwald đang trú tại Brazil, tên của tập đoàn Petrobras xuất hiện trong một tài liệu của NSA hướng dẫn xâm nhập các mạng máy tính riêng của các công ty, chính phủ và tổ chức tài chính.

TV Globo cũng cho biết tài liệu này của NSA được làm từ giữa năm ngoái, trong đó cũng xuất hiện các tên Google, Bộ Ngoại giao Pháp và Swift (mạng thanh toán toàn cầu với sự tham gia của khoảng 10.000 ngân hàng tại hơn 200 nước).

Với 85.000 nhân viên và doanh thu hàng năm tới 281 tỷ real (khoảng 120 tỷ USD), Petrobras là tập đoàn lớn nhất Brazil. Xét về vốn, Petrobras là doanh nghiệp dầu khí lớn thứ 4 thế giới, với sự hiện diện tại 25 quốc gia. Petrobras được đánh giá là đứng đầu thế giới về công nghệ tìm kiếm dầu khí ở vùng nước sâu, điều mà theo ông Armando Guedes Coelho, cựu chủ tịch của tập đoàn, có thể được Mỹ quan tâm để ứng dụng trong khai thác dầu khí tại Vịnh Mexico.

Các nhà phân tích cho rằng việc do thám Petrobras cũng nhằm tìm hiểu trữ lượng dầu mỏ tại Nam Đại Tây Dương (vùng biển của Brazil và vùng biển phía Tây châu Phi).

Tiết lộ mới về chương trình do thám của NSA được đưa ra trong bối cảnh Tổng thống Brazil Rousseff đang chờ Tổng thống Mỹ Obama đưa ra giải thích về thông tin do nhà báo Greenwald phanh phui hôm 1/9 vừa qua rằng chính bà Rousseff cũng bị Chính phủ Mỹ theo dõi.

Căn cứ vào câu trả lời trong tuần này của ông Obama, Tổng thống Rousseff sẽ quyết định tiến hành hay hủy chuyến thăm chính thức Mỹ vào tháng 10 tới.

Trong khi đó, Ngoại trưởng Brazil Luiz Alberto Figueiredo Machado dự kiến tới Washington ngày 10/9 để nghe các nhà chức trách Mỹ giải thích về những cáo buộc hoạt động gián điệp nhằm vào quốc gia lớn nhất Mỹ Latinh này./.