"Cuộc chiến" giảm tổn thất điện năng tại những thành phố lớn như Hà Nội, Hải Phòng, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng… đang là bài toán khó về đầu tư.

Riêng tại Công ty Điện lực 1 (PC1), việc giảm tổn thất điện năng lại càng hơn rất nhiều do hầu hết hệ thống lưới điện được xây dựng từ những năm 1960-1980. Trong khi đó, đơn vị này lại quản lý cung ứng điện cho 24 tỉnh từ Hà Tĩnh trở ra, gồm 12 tỉnh miền núi có địa hình núi non hiểm trở, dân cư phân bổ không đều và thưa thớt;7 tỉnh có địa hình bán sơn địa...

Theo Tập đoàn Điện lực Việt Nam-EVN, tổn thất kỹ thuật là loại tổn thất không thể tránh được do hiện tượng phát nhiệt của vật liệu dẫn điện do dòng điện đi qua nó. Vì vậy, với tình trạng lưới điện ở các tỉnh trong khu vực PC1 quản lý trong nhiều năm không được “chăm chút” như các thành phố lớn nên đang là trở ngại lớn trong đảm bảo cung cấp điện và mang gánh nặng "trên vai" về tổn thất.

Báo cáo của PC1 cũng cho thấy: 8 tháng năm 2009, tổn thất điện năng (kể cả tiếp nhận lưới điện hạ áp nông thôn) toàn công ty là 8,86%/sản lượng điện thương phẩm là 10,1 tỷ kWh. Ngoài nguyên nhân do tiếp nhận lưới điện hạ áp nông thôn, còn yếu tố khác nữa là do điện năng từ Trung Quốc truyền tải về qua lưới 110kV chất lượng không đảm bảo, điện áp cuối nguồn thấp (nhiều nơi chỉ còn 90-95kV) góp phần làm tăng tổn thất điện năng của các khu vực nhận điện mua từ Trung Quốc, như: Vĩnh Yên, Cao Bằng, Bắc Kạn, Sơn La, Điện Biên, Thái Nguyên, Yên Bái…làm tăng tổn thất toàn công ty thêm 0,05%.

Bên cạnh đó, tốc độ phát triển của các phụ tải trên địa bàn PC1 quản lý trong những năm gần đây cũng tăng đột biến dẫn đến tình trạng quá tải các trạm biến áp đầu nguồn, trạm trung gian khiến tổn thất điện năng tăng cao.

Thử làm một phép tính đơn giản, nếu lấy giá bán điện bình quân là 809,71 đồng/kWh thì chỉ trong 8 tháng qua, PC1 bị mất đi hàng tỉ đồng từ tổn thất điện năng. Sẽ không khiên cưỡng chút nào nếu đem con số này so sánh với các dạng mất cắp khác để thấy mức độ nghiêm trọng của nó.

Xác định được tầm quan trọng của công tác giảm tổn thất điện năng và những ảnh hưởng từ việc tiếp nhận lưới điện hạ áp nông thôn, mua điện Trung Quốc, ngay từ đầu năm, PC1 đã tập trung triển khai đồng bộ, như: giao chỉ tiêu tổn thất điện năng cho các tổ quản lý và trả lương cho cán bộ công nhân viên theo chỉ tiêu này; xử lý các trạm biến áp non tải, khắc phục tình trạng lệch pha, thay thế định kỳ công tơ đo đếm, quản lý lịch ghi chỉ số công tơ…  Công ty phấn đấu đạt kế hoạch tổn thất điện năng là 6,25% trong năm nay (chưa tính tổn thất lưới điện hạ áp nông thôn).

Đứng trước thực trạng nguồn điện luôn thiếu công suất, lưới điện phân phối quá cũ nát, xuống cấp khiến cho điện áp nhiều khu vực giảm thấp dẫn đến tổn thất tăng cao, từ năm 2000 đến nay, PC1 đã đầu tư gần 14.000 tỷ đồng cải tạo trên 14.000 hạng mục công trình. Mặt khác, PC1 đã chủ động xây dựng chương trình chống quá tải, trong đó các đường dây và trạm biến áp đều được hoàn thành với thời gian thi công kỷ lục từ 2-3 tháng đối với công trình xây mới và có công trình cải tạo nâng cấp chỉ trong 13 ngày so với trước đây phải thi công từ 10-15 tháng.

Tại các khu vực mới tiếp nhận lưới điện lưới điện hạ áp nông thôn, PC1 yêu cầu các điện lực phải thay thế 100% công tơ 3 pha, đặc biệt là các công tơ có sản lượng điện lớn để giảm tổn thất. Đối với các dự án cải tạo phải phối hợp với các đơn vị thi công khi nghiệm thu rà soát, củng cố niêm phong để tránh trường hợp các đơn vị thi công làm ẩu, tạo sơ hở cho việc trộm cắp điện.

Các chuyên gia ngành điện cho rằng: một trong những nguyên nhân “thúc đẩy” hành vi ăn cắp điện có liên quan đến yếu tố tăng giá điện, hoặc tăng giá đột ngột các nguồn năng lượng khác như dầu, gas.... Vì vậy, ngoài việc thực hiện một số biện pháp nhằm giảm tỷ lệ tổn thất điện năng như tiến hành sửa chữa, hiệu chỉnh công tơ, cải tạo lưới điện, xóa bán tổng..., PC1 đã tăng cường các biện pháp kỹ thuật để phát hiện các trường hợp lấy cắp điện nhằm truy thu phần điện bị tổn thất. Ngoài sự cố gắng nỗ lực từ phía doanh nghiệp thì sự cộng tác của người dân là một kênh thông tin phản hồi rất quan trọng.

Thực tế những năm qua cho thấy, đường dây nóng do các điện lực thiết lập đã hỗ trợ có hiệu quả trong vấn đề này. Việc điều tra thông tin nặc danh từ cộng đồng qua hàng xóm, người quen biết và các bà nội trợ sẽ nguồn thông tin đáng tin cậy nhất giúp các cơ quan chức năng có giải pháp xử lý triệt để hành vi ăn cắp điện.

Do mức độ quan trọng của giảm tổn thất điện năng trong việc đánh giá hiệu quả kinh doanh của mỗi đơn vị điện lực, EVN cũng đã đưa chỉ tiêu giảm tổn thất điện năng là một trong những chỉ tiêu quan trọng để xét lương và thưởng theo tháng, quí và từng năm./.

(TTXVN/Vietnam+)