Theo kết quả điều tra mới nhất tại 25 phường, xã thuộc địa bàn thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên-Huế, hiện có 4.228 nhà vườn với quy mô diện tích từ 400-600m2 trở lên, trong đó có 705 nhà rường và 186 nhà cổ tiêu biểu.

Tuy nhiên, trước dòng chảy của cơ chế thị trường, diện tích nhà vườn có nguy cơ giảm sút do người dân lén lút cắt bán, hoặc không thể giữ được do nhà bị xuống cấp.

Hệ quả là nạn "chảy máu" nhà rường từ quê ra phố, bởi nhà cổ hiện đang trở thành mốt kinh doanh ở thành phố Huế. Có thể kể được hàng loạt cơ sở mới dựng lên, với những cái tên rất ấn tượng như Vĩ Dạ Xưa, Đình Vũ Nhi, Nam Giao hoài cổ, Tịnh Lâm Viên, Tịnh Lâm Nhi, Ca Thy.

Riêng Biệt phủ Thảo Nhi nằm cách thành phố Huế chừng 8km ngược lên phía Tây trên đường lên lăng Khải Định đã "ngốn" mất khoảng 80 ngôi nhà rường cổ. Những ngôi nhà bị mục ruỗng, gãy nát từng phần được đem về phục dựng lại thành một hệ thống nhà rường, trên một diện tích rộng chừng 1.500m2.

Để ngăn chặn tình trạng nói trên, ngày 6/11, Ủy ban Nhân dân tỉnh Thừa Thiên-Huế đã ban hành quyết định quy định về một số chính sách quản lý và bảo vệ nhà vườn Huế.

Theo đó, chủ nhà vườn Huế khi trùng tu, tôn tạo nhà được hỗ trợ 100% chi phí khảo sát, thiết kế và 70% kinh phí trùng tu, tôn tạo, nhưng tối đa không vượt quá 100 triệu đồng/nhà. Ngoài ra, chủ nhà vườn còn được hỗ trợ tạo lập vườn, hỗ trợ các hoạt động kinh doanh dịch vụ tại nhà vườn…

Đổi lại, nhà vườn Huế được quản lý theo các quy hoạch chi tiết đã được Ủy ban Nhân dân tỉnh phê duyệt và các quy định hiện hành của pháp luật như phải bảo tồn được nguyên trạng những giá trị kiến trúc đã có trên cơ sở hồ sơ và kết luận của Hội đồng đánh giá, thẩm định phân loại nhà vườn Huế.

Các hoạt động đầu tư xây dựng, sửa chữa, cải tạo, nâng cấp nhà vườn cũng phải đảm bảo nguyên tắc phục hồi, phục chế, tôn tạo lại kiến trúc vốn có./.

Quốc Việt (Vietnam+)