Từ ngày 21-25/5, tại Khu hành chính đặc biệt Hong Kong (Trung Quốc) diễn ra Lễ hội Bánh bao Trường Châu, hay còn gọi là Lễ hội Thái Bình Thanh Tiếu (Jiao Festival).
Sự kiện năm nay trùng với dịp đại lễ Phật Đản (mùng 8/4 âm lịch, tức ngày 24/5/2026), thu hút hàng chục nghìn lượt du khách trong và ngoài nước tham dự.
Không chỉ là một trong những lễ hội địa phương độc đáo nhất thế giới, sự kiện này đã được ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia của Trung Quốc từ năm 2011.
Tâm điểm của lễ hội bao gồm lễ diễu hành thiếu nhi Phiêu Sắc (Piu Sik) - nơi các em nhỏ hóa trang thành các vị thần và được rước qua các con phố trên những khung thép siêu nhỏ, và cuộc thi cướp bánh bao - một trong những biểu tượng truyền thống đặc trưng nhất của Hong Kong.
Biểu tượng bình an và nguồn gốc lịch sử vùng biển
Giữa những kiến trúc bằng tre và các đoàn diễu hành rực rỡ sắc màu, “linh hồn” của lễ hội gói gọn trong một sản phẩm truyền thống: bánh bao bình an (ping on bao). Đây là loại bánh bao hấp có đóng dấu đỏ thể hiện hai chữ "Bình An" bằng chữ Hán. Không chỉ là nét ẩm thực phổ biến dịp lễ, loại bánh này còn là minh chứng cho lịch sử hàng hải lâu đời của địa phương.
Nguồn gốc của lễ hội có từ thời hậu nhà Thanh (thế kỷ 18), khi một trận dịch bệnh tàn khốc cùng nạn hải tặc hoành hành tàn phá cộng đồng ngư dân đảo Trường Châu. Để đẩy lùi tai ương, người dân đã lập bàn thờ tại Đền Pak Tai (Bắc Đế), đồng thời tổ chức rước tượng các vị thần hộ mệnh qua khắp làng chài.
Khi dịch bệnh lắng xuống, người dân địa phương đã duy trì truyền thống tổ chức lễ hội tạ ơn hàng năm nhằm tri ân thần Pak Tai và cầu siêu cho các nạn nhân xấu số cùng những vong hồn lang thang bằng bánh bao bình an. Trải qua hơn một thế kỷ, các nghi lễ trang nghiêm này đã phát triển thành một ngày hội văn hóa sinh hoạt cộng đồng quy mô lớn.
Đáng chú ý, theo tập tục truyền thống, toàn bộ đảo Trường Châu bao gồm cả các nhà hàng hải sản và các chuỗi đồ ăn nhanh quốc tế tại đây đều thực hiện ăn chay vào những ngày diễn ra lễ hội.
Từ tháp tre truyền thống đến phiên bản an toàn đương đại
Mối liên hệ mật thiết giữa người dân hòn đảo và những chiếc bánh bao được thể hiện rõ nét nhất qua cuộc thi cướp bánh bao.
Theo tư liệu lịch sử, trước đây, ba ngọn tháp bằng tre khổng lồ cao 18,2 mét được dựng lên gần Đền Pak Tai và được phủ kín bởi hàng nghìn chiếc bánh bao bình an thật. Đúng nửa đêm, người dân địa phương sẽ tranh nhau leo lên tháp để lấy bánh. Người dân quan niệm rằng, lấy được bánh ở vị trí càng cao thì gia đình sẽ càng nhận được nhiều phước lành.
Trong phiên bản hiện đại, để đảm bảo an toàn, bánh thật đã được thay thế bằng các mô hình bằng nhựa. Đồng thời, chỉ những thí sinh đã hoàn thành các khóa đào tạo leo núi và an toàn nghiêm ngặt mới đủ điều kiện tham gia cuộc đua gay cấn này.
Sứ mệnh gìn giữ và quảng bá nét đẹp di sản
Đối với người dân Trường Châu, việc sản xuất bánh bao bình an không đơn thuần là tạo ra một món ăn, mà gắn liền với trách nhiệm bảo tồn văn hóa sâu sắc.
Tại các cơ sở lâu đời như tiệm bánh Kwok Kam Kee, hương vị nhân bánh truyền thống như đậu đỏ, hạt sen và mè đen trắng vẫn được giữ vẹn nguyên qua nhiều thế hệ.
Ông Kwok, chủ tiệm bánh Kwok Kam Kee, chia sẻ: “Quy trình làm bánh nhìn chung đơn giản, song công đoạn quan trọng nhất là ủ lên men. Do không sử dụng phòng ủ chuyên dụng công nghiệp, quy trình này phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết. Vào mùa hè ấm và ẩm, thời gian ủ sẽ ngắn hơn; ngược lại vào mùa đông khô lạnh, thời gian ủ sẽ kéo dài hơn. Là một người sinh ra và lớn lên tại đảo Trường Châu, từ nhỏ tôi đã chứng kiến cha mình làm bánh và cảm thấy mình có trách nhiệm phải tiếp nối, quảng bá nét văn hóa này.” Vào mùa cao điểm, cơ sở của ông Kwok có thể sản xuất tới 10.000 chiếc bánh mỗi ngày.
Hiện nay, truyền thống bánh bao bình an không còn gói gọn ở vùng đảo nhỏ mà đã lan tỏa mạnh mẽ vào các khu vực đô thị sầm uất của Hong Kong, khi nhiều nhà hàng và khách sạn lớn tại trung tâm cũng ra mắt các phiên bản hương vị riêng dịp lễ.
Trước xu thế hiện đại hóa, các nghệ nhân bản địa tại Trường Châu cũng tích cực đổi mới phương thức tiếp thị, như sản xuất quà lưu niệm, thú nhồi bông hình bánh bao bình an để tiếp cận giới trẻ, song vẫn khẳng định dòng bánh bao hấp truyền thống phục vụ lễ hội sẽ luôn giữ đúng hương vị gốc cốt lõi.
Bên cạnh các sự kiện chính, lễ hội năm nay còn mang đến chuỗi hoạt động phong phú như: các khóa huấn luyện leo tháp bánh bao, gian hàng trò chơi dân gian, hướng dẫn làm đồ thủ công, biểu diễn nghệ thuật truyền thống và giải thi đấu tiếp sức giữa các nhóm cộng đồng địa phương với các vận động viên từ khu vực lân cận./.
Yum Cha – Nét ẩm thực độc đáo của người cao tuổi Hong Kong