Nhung dieu can biet khi xay ra dong dat de giam thieu thiet hai hinh anh 1Ảnh minh họa. (Nguồn: ndtv.com)

Trung tâm báo tin động đất và cảnh báo sóng thần-Viện Vật lý địa cầu cho biết sáng 28/11, tiếp tục xảy ra một trận động đất có độ lớn 4,7 tại huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng.

Trận động đất này xảy ra lúc 6 giờ 49 phút 50 giây ngày 28/11/2019, tại vị trí có tọa độ 22,844 độ vĩ Bắc, 106,581 độ kinh Đông, độ sâu chấn tiêu khoảng 10km thuộc huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng.

Như vậy từ sáng 25 đến sáng 28/11, đã xảy ra 5 trận động đất tại khu vực huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng và 1 trận động đất ở tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc, cách huyện Trùng Khánh 1,6km.

Khu vực huyện Trùng Khánh nằm trên đới đứt gãy Cao Bằng-Tiên Yên. Đây là đới đứt gãy kéo dài từ Trung Quốc qua Cao Bằng đến Lạng Sơn và Quảng Ninh, vẫn thường gây ra các trận động đất thời gian qua. Theo các dự báo, đới đứt gãy này có thể gây động đất có độ lớn lên tới 6.

Động đất là gì?

Động đất là thảm họa thiên nhiên rất nguy hiểm, do đó, mỗi người nên chủ động tìm hiểu và tập dượt các biện pháp phòng, chống nhằm giảm thiểu thiệt hại khi xảy ra động đất.

Động đất là sự rung chuyển trên bề mặt Trái Đất do kết quả của sự giải phóng năng lượng bất ngờ ở lớp vỏ Trái Đất và phát sinh ra sóng địa chấn.

Có 3 nhóm nguyên nhân dẫn đến động đất, bao gồm: nguyên nhân nội sinh - do vận động kiến tạo của các mảng kiến tạo trong vỏ Trái Đất, dẫn đến các hoạt động đứt gãy hay phun trào núi lửa ở các đới hút chìm (nơi hai mảng kiến tạo chuyển động theo hướng va hút nhau và xảy ra sự hút chìm); nguyên nhân ngoại sinh - do thiên thạch va chạm vào Trái Đất hay các vụ trượt lở đất đá với khối lượng lớn; nguyên nhân từ phía con người - do khảo sát hoặc khai thác hay xây dựng, đặc biệt là các vụ thử hạt nhân dưới lòng đất.

Về mức độ nguy hiểm, tác động trực tiếp của các trận động đất là rung cuộn mặt đất, gây ra hiện tượng nứt vỡ, làm sụp đổ các công trình xây dựng, gây sạt lở đất, lở tuyết. Mức độ nghiêm trọng của nó dựa trên cường độ, khoảng cách tính từ chấn tâm, và các điều kiện về địa chất, địa mạo tại nơi bị ảnh hưởng.

Động đất cũng thường gây ra hỏa hoạn khi chúng phá hủy các đường dây điện và các đường ống khí.

Các trận động đất xảy ra dưới đáy biển có thể gây ra lở đất hay biến dạng đáy biển, làm phát sinh sóng thần (những đợt sóng lớn tràn qua các đại dương rồi đổ bộ vào đất liền). Đôi khi động đất còn khiến núi lửa hoạt động, thậm chí là những núi lửa đã tắt từ lâu...

Trên thế giới đã xảy ra nhiều trận động đất lớn, gây thiệt hại khủng khiếp về người và tài sản. Nhật Bản là một trong những quốc gia thường xuyên xảy ra động đất với các mức độ lớn nhỏ, khác nhau.

[Cao Bằng tiếp tục ''hứng'' trận động đất thứ 4 trong ít ngày]

Tại Việt Nam, rất hiếm những trận động đất mạnh, tuy nhiên hằng năm cũng xảy ra nhiều trận động đất có cường độ thấp. Việt Nam từng ghi nhận 2 trận động đất mạnh là động đất Điện Biên (năm 1935) với độ lớn 6,75. Trận thứ hai là động đất Tuần Giáo (năm 1983), với độ lớn 6,8. Những trận động đất này có chấn tiêu nông nên vùng rung chấn  phá hủy hẹp, không gây thiệt hại lớn.

Từ năm 2005 trở lại đây, tại Việt Nam xuất hiện động đất nhiều hơn nhưng cường độ không có sự tăng giảm mạnh. Ví dụ như năm 2007 ở ngoài khơi Vũng Tàu-Phan Thiết xảy ra động đất có độ lớn 5,3; trận động đất lớn nhất năm 2010 có độ lớn 5,0 tại Phú Quý, Phan Thiết; năm 2012 có trận động đất tại Thủy điện sông Tranh có độ lớn 4,8; động đất tại khu vực huyện biên giới Mường Nhé (tỉnh Điện Biên) năm 2016 với độ lớn 4,7...

Còn những trận nhỏ hơn thì xảy ra nhiều, trên hàng loạt đứt gãy như Mường Lay-Bắc Yên, Cao Bằng-Tiên Yên, đứt gãy sông Mã, Sông Cả...

Những điều cần biết khi xảy ra động đất

Động đất xảy ra rất bất ngờ nên chúng ta không thể làm gì để ngăn chặn. Cách duy nhất để đối phó là làm sao giảm đến mức tối đa thiệt hại mà động đất gây nên.

Chủ động chuẩn bị

Những vật dụng trong nhà như tivi, gương, máy tính, kệ sách, tủ.... nên được cố định và đặt xa giường ngủ để hạn chế nguy cơ đổ, dù đổ cũng hạn chế gây thương tích cho người. Dự phòng đèn pin, pin, rađiô, băng, thuốc... tại những vị trí thuận tiện, dễ lấy. Thay đổi chúng thường xuyên khi hết hạn.

Định hình các vị trí trong nhà và lối thoát hiểm khi ở chung cư, nhà cao tầng; theo dõi thông báo và chỉ dẫn của cơ quan phòng, chống thiên tai và cứu nạn cứu hộ.

Lưu số điện thoại khẩn của cấp cứu, phòng cháy chữa cháy và các cơ quan chức năng khác để gọi yêu cầu giúp đỡ khi cần, như 114 - cứu hỏa, 115 - cấp cứu...

Khi động đất xảy ra

Để tránh bị thương, thậm chí mất mạng do động đất, nguyên tắc cơ bản nhất là tìm chỗ trú an toàn để tránh các vật cứng rơi vào đầu/người khi có rung lắc.

Đối với những người đang ở trong nhà, có thể chui xuống gầm bàn/gầm giường, tránh xa các cửa kính, tránh di chuyển khi vẫn đang có chấn động. Chú ý bảo vệ vùng đầu bằng những vật dụng sẵn có như chăn, gối hay lấy tay che đầu… Nếu đang nấu ăn cần khóa ngay van bình gas. Dùng đèn pin soi thay vì diêm, bật lửa, nến... vì dễ gây hỏa hoạn.

Xác định vị trí những người thân trong nhà để có thể cứu hộ nhanh chóng.

Trong trường hợp đang ở ngoài đường, cần dừng xe ở lề đường, lánh nạn ở những bãi đất trống, tránh khu vực đông đúc; tránh xa các tòa nhà cao tầng, tường cao, gầm cầu, đường dây điện, cột điện...

Nếu đang ở trong sân vận động hay rạp hát, cần ngồi yên cho đến khi hết chấn động mới di chuyển ra ngoài theo trật tự.

Khi ở gần bờ biển, cần phải di chuyển xa bờ biển bởi động đất có thể gây ra sóng thần.

Mọi người cần bình tĩnh, không hốt hoảng. Thực tế cho thấy thiệt hại nhiều khi do hốt hoảng, chen lấn lên nhau, hoặc do tường đổ, đồ đạc đè khi di chuyển.

Động đất thường kèm theo dư chấn. Những dư chấn thường không lớn nhưng cũng có thể gây tác hại. Cần chủ động biết để không hoảng sợ.

Sau khi động đất xảy ra

Nếu nhà bị hư hỏng hay vị trí hiện tại có thể gây nguy hiểm, cần di chuyển đến khu lánh nạn. Trong khi di chuyển, cần tránh xa các khu vực có cửa kính, đèn điện treo.

Tuyệt đối không được dùng thang máy vì có thể bị kẹt do mất điện./.

Minh Hiếu (TTXVN/Vietnam+)