Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe ngày 1/10 cho biết, từ ngày 1/4/2014, Tokyo sẽ tăng thuế tiêu thụ từ mức 5% hiện nay lên 8% theo như kế hoạch. Tăng thuế được Tokyo coi là công cụ chủ chốt để giảm bớt gánh nợ khổng lồ của quốc gia, bất chấp những ý kiến chỉ trích rằng tăng thuế sẽ làm trật đà phục hồi kinh tế vừa mới nhen nhóm.
 
Động thái này là bước đi chính trị mạo hiểm đối với ông Shinzo Abe, vì các đợt tăng thuế trước đây đã chấm dứt sự nghiệp của những người tiền nhiệm. Dù có được tăng lên 8%, thuế tiêu thụ ở Nhật Bản vẫn thấp hơn so với nhiều quốc gia giàu có khác.
 
Các chuyên gia kinh tế cho rằng quyết định của ông Abe sẽ tác động tới nhu cầu của người tiêu dùng, trong bối cảnh nền kinh tế lớn thứ ba thế giới vừa gượng dậy. Trong khi đó, thúc đẩy người tiêu dùng chi tiêu và giới chủ nâng lương là phần "xương sống" trong những nỗ lực của ông Abe nhằm đưa kinh tế Nhật Bản thoát khỏi 20 năm kinh tế trì trệ. Ông Abe có thể sẽ đẩy nhanh tiến độ bãi bỏ thuế doanh nghiệp đặc biệt - loại thuế được áp dụng sau thảm hoạ động đất-sóng thần năm 2011.
 
Ông Abe cho rằng việc tăng thuế nhằm "duy trì sự tín nhiệm của quốc gia và chuyển giao cho thế hệ sau một hệ thống an sinh xã hội bền vững". Trong nhóm nước giàu, Nhật Bản "ôm gánh nợ" lớn nhất, được tích lại trong nhiều năm bởi những nỗ lực không hiệu quả nhằm kích thích kinh tế thông qua chi tiêu, trong khi chi phí phúc lợi gia tăng do dân số bị lão hoá nhanh. Quyết định của ông Abe được đưa ra chỉ vài giờ sau khi Ngân hàng trung ương Nhật Bản (BoJ) công bố kết quả điều tra định kỳ hàng quý của Tankan về lòng tin của giới doanh nghiệp - đạt mức cao nhất của hơn 5 năm qua.
 
Hideki Matsumura, chuyên gia kinh tế cao cấp tại Viện nghiên cứu Nhật Bản nhận định, các công ty vẫn thận trọng về phương án tăng đầu tư và có ý lo ngại về tác động tiêu cực của việc tăng thuế.
 
Nhật Bản đang hướng tới nhịp độ tăng trưởng kinh tế 3,8%/năm (dẫn đầu nhóm G7), trong bối cảnh thị trường chứng khoán tăng khoảng 40% tính từ đầu năm tới nay. Quyết định tăng thuế không chỉ có nguy cơ khiến kế hoạch tăng trưởng của ông Abe co lại, mà còn làm "mất lòng" cử tri. Trả lời phỏng vấn hãng tin Pháp AFP, Tomoaki Iwai, Giáo sư chính trị tại Nihon University cho rằng đây là quyết định lớn nhất của ông Abe kể từ khi nhậm chức.
 
Những thống kê của tuần trước cho thấy cuộc chiến của Nhật Bản nhằm đẩy lùi những năm tháng trì trệ vẫn còn nhiều chông gai. Lạm phát tăng, nhưng là do chi phí năng lượng leo thang, chứ không phải do giá hàng hoá tăng - yếu tố chủ chốt để có thể đưa nước này thoát khỏi tình trạng thiểu phát vốn kiềm chế chi tiêu cá nhân và tăng trưởng kinh tế.
 
Trong khi đó, sản lượng công nghiệp của Nhật Bản trong tháng Tám vừa qua lại giảm mạnh hơn dự kiến. Đặc biệt, chi tiêu của hộ gia đình tháng 8/2013 vẫn yếu một cách "ngoan cố", giảm 1,6% so với cùng kỳ năm ngoái./.