Các nhà khảo cổ Mỹ đã khai quật được những dấu vết của một hải cảng có từ thế kỷ thứ 18 đã bị biến mất từ rất lâu và cho rằng đây có thể là cửa ngõ chính ở khu vực miền Nam để tiến vào Canada.

Hải cảng này xuất hiện trong thời gian xảy ra cuộc chiến tranh tranh giành thuộc địa giữa Pháp-Anh tại Bắc Mỹ.

Hải cảng gần 300 năm tuổi này được xây dựng bằng đá tại một eo nhỏ trên hồ Champlain thuộc tiểu bang Vermont hiện nay mang ý nghĩa chiến lược rất quan trọng.

Nó được xây dựng theo lệnh của nhà Vua Louis XV mặc dù công trình này vi phạm Hiệp ước Utrecht 1713 và chính nó là khởi nguồn cho cuộc chiến tranh sau này giữa Tân Pháp (New France) và Anh dẫn tới việc Canada nằm dưới sự thống trị của Anh cho tới khi độc lập hoàn toàn vào thế kỷ 20.

Cảng biển được phát hiện tại một di chỉ khảo cổ có tên là Chimmey Point, nằm bên hồ Champlain, nơi các công nhân đang tiến hành phá hủy một cây cầu 80 năm tuổi nối giữa tiểu bang Vermont và tiểu bang New York của Mỹ.

Chuyên gia khảo cổ Giovanna Peebles đã mô tả cảng này như dấu tích duy nhất còn sót lại trong thời kỳ thực dân tại Bắc Mỹ.
 
 Cảng được người Pháp xây dựng vào năm 1731. Ví trí của nó nằm bên phía bên lãnh thổ sau này của Anh, cách 20km về phía Nam của đường biên giới Tân Pháp theo Hiệp ước 1713.

Sau khi được xây dựng, căng thẳng đã leo thang giữa Pháp và Anh trước khi xảy ra cuộc chiến tranh kéo dài bảy năm. Cảng đã trở thành tiền đồn để các chỉ huy quân sự người Pháp ngăn chặn các cuộc xâm lăng của người Anh qua hồ Champlain.

Người Pháp đã đốt cháy cảng vào năm 1759, buộc người Anh phải xây dựng cảng mới trên đống đổ nát, lấy tên là Cảng Crown Point.

Qua những biến cố của thời gian và lịch sử, cảng biển dần dần biến mất, nhưng trong sử sách vẫn ghi lại nó vì người Pháp coi nó có ý nghĩa rất quan trọng họ đổ tới vùng Hồ Champlain vào năm 1731.

Các nhà khảo cổ Mỹ đang tiếp tục khai quật di chỉ này cũng như tìm kiếm các tài liệu nói về cảng trên./.

Thanh Bình (Vietnam+)