Bắt đầu tham gia nuôi tôm sinh thái từ năm 2002 đến nay, anh Lữ Minh Thảo, ấp Minh Súng, xã Tam Giang, huyện Năm Căn (Cà Mau) tỏ ra rất tâm đắc với hiệu quả từ mô hình này đem lại cho gia đình anh.

 

Một hécta trung bình đầu tư khoảng 7 triệu đồng tiền giống và cải tạo ao. Nếu trước đây, nuôi tôm tự nhiên trừ chi phí mỗi năm gia đình anh lời khoảng 30 triệu đồng thì từ khi chuyển sang nuôi 5 ha tôm sinh thái đã cho thu lãi 80 - 110 triệu đồng/năm. “Vừa phát triển nuôi tôm vừa bảo vệ và phát triển được rừng, hiệu quả kinh tế lại cao hơn hẳn”, anh Thảo phấn khởi.
 

Thích nghi với thị trường
 

Không chỉ riêng những hộ gia đình đơn lẻ như anh Lữ, nhiều doanh nghiệp có tiếng về nuôi tôm cũng đang tìm cách thích nghi với yêu cầu mới của thị trường.

“Cà Mau từ lâu đã được biết đến như là vựa tôm của cả nước, nhưng mô hình nuôi tôm sinh thái mới phát triển trong thời gian gần đây và nó xuất phát từ yêu cầu của các nhà nhập khẩu nước ngoài”, ông Phạm Học Duyệt, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu thuỷ sản Năm Căn (tỉnh Cà Mau) cho biết.

Điểm khác biệt so với cách nuôi tự nhiên trước đây chính là quy trình quản lí ngặt nghèo. Muốn được công nhận là vùng nuôi sinh thái, công ty Năm Căn phải bỏ ra một khoản chi phí lớn để thuê chuyên gia của Hiệp hội Khuyến khích phát triển phát triển nông nghiệp sạch của Đức (Naturland) và Viện Sinh thái thị trường của Thụy Sĩ (IMO) đến khảo sát và tập huấn cho người dân.

Yêu cầu đầu tiên với mô hình nuôi tôm sinh thái là diện tích rừng phải đạt từ 50% diện tích nuôi trở lên. Ngoài điều kiện về rừng, các chủ nuôi phải tuân thủ nghiêm các quy định trong sản xuất, không xả nước thải xuống vùng nuôi. Không chỉ vậy, tất cả các công đoạn trong nhà máy chế biến cũng phải đạt “tiêu chuẩn sinh thái”, nghĩa là không được sử dụng bất cứ loại hóa chất nào, kể cả chất khử trùng và vệ sinh thông dụng.

Ông Duyệt cho biết, hiện mới chỉ có mô hình nuôi của Lâm ngư trường 184 thuộc huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau là được tổ chức IMO công nhận đạt chuẩn và cấp chứng nhận Tôm sinh thái. Còn với công ty Năm Căn, theo quy trình thì đến tháng 6/2009 mới có thể được công nhận đạt chuẩn. Mặc dù vậy, ông Duyệt tin tưởng nếu xác định đúng thì đầu ra sản phẩm lúc nào cũng có do nhu cầu thị trường rất lớn, giá thành sản phẩm tôm sinh thái mang tính bền vững ở mức cao hơn từ 20 – 30% so với tôm cùng loại không phải sinh thái.
 

Hướng tới phát triển bền vững
 

Cái lợi thấy rõ là thế, nhưng mô hình nuôi tôm sinh thái lại vẫn đang hình thành dần theo kiểu tự phát.

Ông Nguyễn Thông Nhận, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Cà Mau cho biết, tỉnh hiện có 280.000 ha nuôi trồng thủy sản, trong đó có tới 250.000 ha nuôi tôm các loại. Hàng năm, xuất khẩu thủy sản đem lại nguồn lợi từ 630 – 640 triệu USD cho địa phương.

Tỉnh đã thực hiện tốt việc chuyển dịch hơn 100.000 ha đất nông nghiệp kém hiệu quả sang nuôi trồng thuỷ sản. Qua điều tra cho thấy, hiệu quả nâng lên gấp 2 đến 3 lần so với làm nông nghiệp.
 

Định hướng của Cà Mau là tiếp tục phát triển nuôi tôm sinh thái vì hướng tới sự bền vững, từ đó tạo tiền đề cho phát triển mạnh về kinh tế. Tuy nhiên, ông Nhận cũng lo ngại, hiện tiêu chuẩn phát triển tôm sinh thái của Việt Nam chưa có nên phải dựa vào tiêu chuẩn nước ngoài, phải phụ thuộc vào những quy định của họ.

“Phải thuê nước ngoài sang chứng nhận đến từng hộ dân. Sản lượng tôm sinh thái chưa nhiều lại mới chỉ cấp được tại Thụy Sĩ, trong khi nhu cầu từ các nước như Mỹ, Nhật Bản với sản phẩm này là rất lớn”, ông Nhận bày tỏ.

Dẫu vậy, các cơ sở chế biến thủy sản vẫn cần đa dạng hoá sản phẩm trong vùng sinh thái, đảm bảo nghiêm ngặt quy định về an toàn thực phẩm đồng thời đẩy mạnh việc tìm kiếm khách hàng tiêu thụ.

Việc xuất khẩu sản phẩm thủy sản “sạch” không chỉ là chuyện riêng của con tôm sinh thái ở Cà Mau mà còn đối với nhiều sản phẩm thủy sản khác trong vùng đồng bằng sông Cửu Long. Làm sao để bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm thuỷ sản từ “vùng nuôi đến bàn ăn” luôn là điều quan tâm số một của các cơ quan chức năng, bởi nó không chỉ liên quan tới sức khoẻ người tiêu dùng mà còn là thương hiệu sản phẩm của cả một quốc gia./.

H.Tùng (Vietnam+)