Nhân Ngày ASEAN (8/8/2011), Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao,Trưởng SOM-ASEAN của Việt Nam, ông Phạm Quang Vinh đã có bài viết nhanđề: "ASEAN tiếp tục đẩy mạnh hợp tác chính trị-an ninh và có những đónggóp quan trọng vào hòa bình, ổn định và hợp tác ở khu vực." Sau đây lànội dung bài viết:
Ngày 8/8 năm nay,ASEAN tròn 44 tuổi và đang hướng mạnh tới Cộng đồng ASEAN vào năm 2015.Điều đáng chú ý là, nhân dịp này, lần đầu tiên, lá cờ ASEAN sẽ được kéolên và treo cùng với Quốc kỳ các nước ASEAN tại Thủ đô các nước ASEAN,cũng như tại Đại sứ quán, Cơ quan đại diện của các nước ASEAN ở bênngoài. Điều này một lần nữa thể hiện quyết tâm và ý thức xây dựng Cộngđồng của ASEAN.
Trong năm qua, cùng với nỗ lực xâydựng Cộng đồng ASEAN trên cả ba trụ cột là chính trị-an ninh, kinh tếvà văn hóa-xã hội, ASEAN tiếp tục đẩy mạnh hợp tác và có nhiều đónggóp quan trọng vào việc củng cố và tăng cường môi trường hòa bình, anninh, ổn định và hợp tác ở khu vực, cũng như trong việc ứng phó hiệu quảvới các thách thức đang đặt ra. Đáng chú ý là:
Thứ nhất, ASEAN đã tích cực triển khai Kế hoạch tổng thể về xây dựngCộng đồng Chính trị-An ninh (APSC) trên tất cả các mặt, nhất là trên 14lĩnh vực ưu tiên đã được xác định, cũng như các chương trình, kế hoạchcông tác có liên quan khác (như ứng phó thiên tai, an ninh biển, chốngkhủng bố và tội phạm xuyên quốc gia…). Đồng thời, với chủ đề năm 2011"Cộng đồng ASEAN trong Cộng đồng các quốc gia toàn cầu", ASEAN cũng đãđề ra kế hoạch về tăng cường phối hợp và phát huy hơn nữa vai trò củaASEAN tại các tổ chức, diễn đàn quốc tế, cũng như trên các vấn đề toàncầu thuộc quan tâm chung.
Thứ hai, phát huy vaitrò chủ đạo của mình, ASEAN đã tích cực thúc đẩy đối thoại và hợp táctại các diễn đàn ở khu vực như ASEAN+1, ASEAN+3, ARF, ADMM+ và Cấp caoĐông Á (EAS) nhằm tăng cường xây dựng lòng tin, hợp tác vì hòa bình, anninh và ổn định ở khu vực, cũng như ứng phó hiệu quả với các thách thứcđang đặt ra.
ARF tiếp tục triển khai hiệu quả Chương trình hành động HàNội về Tuyên bố Tầm nhìn ARF đến 2020, đồng thời đã thông qua Kế hoạchcông tác về Ngoại giao phòng ngừa (7/2011), theo đó hợp tác ARF sẽchuyển sang giai đoạn mới kết hợp giữa ngoại giao phòng ngừa và xây dựnglòng tin.
ADMM+ tiếp tục triển khai các kết quả, thỏa thuận đã đạt đượctrong năm 2010, trong đó có việc thúc đẩy hoạt động của 5 nhóm công tácvề ứng phó với thảm họa-thiên tai, an ninh biển, quân y, chống khủng bốvà hoạt động gìn giữ hòa bình. EAS mở rộng với sự tham gia của Nga vàMỹ sẽ tiếp tục là diễn đàn của Lãnh đạo cấp cao để bàn về các vấn đềchiến lược quan trọng đối với khu vực, trong đó có lĩnh vực chính trị-anninh, như các vấn đề về an ninh biển, ứng phó với thảm họa thiên tai…
Thứ ba, ASEAN tiếp tục củng cố và phát huy mạnh mẽ vai trò vàgiá trị của các thỏa thuận, cơ chế và công cụ hợp tác vì hòa bình, anninh và ổn định ở khu vực như Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á(TAC), Hiệp ước Khu vực Đông Nam Á phi Vũ khí hạt nhân (SEANWFZ), Tuyênbố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC)…
Tiếp theo kết quả 2010, đếnnay Canada đã ký Nghị định thư thứ ba của Hiệp ước TAC; các nước thamgia TAC cũng đang tích cực hoàn tất các thủ tục về việc phê chuẩn để đưaNghị định thư thứ ba này đi vào hiệu lực, từ đó tạo điều kiện cho EU cóthể sớm tham gia TAC; ngoài ra, ASEAN vừa qua cũng đã đồng ý về việcBrazil xin tham gia TAC. Về SEANWFZ, ASEAN đã thông qua tài liệu thamvấn nhằm đẩy mạnh trao đổi với các nước có vũ khí hạt nhân về khả năngcác nước này sớm tham gia, cam kết ủng hộ và tôn trọng quy chế khu vựcĐNA không có vũ khí hạt nhân.
ASEAN cũng đang cùng các nước đối tác cóliên quan xây dựng một dự thảo Tuyên bố của EAS về các nguyên tắc, chuẩnmực bảo đảm quan hệ cùng có lợi để trình Cấp cao Đông Á tháng 11/2011thông qua.
Vấn đề Biển Đông tiếp tục là mối quantâm chung của khu vực, được đề cập tại ASEAN, ARF và nhiều diễn đàn khuvực có liên quan. Các nước đều nhấn mạnh bảo đảm hòa bình, ổn định, anninh, an toàn hàng hải ở Biển Đông, vì đây là nguyện vọng và lợi íchchung của khu vực và tất cả các nước.
Theo đó, các bên cần phải tuân thủluật pháp quốc tế, nhất là Công ước của Liên hợp quốc về Luật biển năm 1982(UNCLOS), thực hiện đầy đủ Tuyên bố DOC, giải quyết các tranh chấp bằngbiện pháp hòa bình. Cùng với việc nhấn mạnh các nguyên tắc nêu trên,Thông cáo chung của Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN (AMM 44) tháng 7/2011cũng bày bỏ quan ngại sâu sắc về các diễn biến phức tạp gần đây, kêu gọithực hiện kiềm chế, không có hành động làm phức tạp thêm tình hình.Đồng thời, ASEAN cũng đã quyết định sẽ khởi động thảo luận trong ASEANvề việc xây dựng Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC).
ASEAN và các nướccũng hoan nghênh việc ASEAN-Trung Quốc thông qua Quy tắc hướng dẫn thựchiện Tuyên bố DOC, coi đây là bước khởi đầu có ý nghĩa, tuy nhiên trướcmắt còn nhiều việc phải làm nhằm thúc đẩy và bảo đảm triển khai đầy đủvà hiệu quả Tuyên bố DOC.
Thứ tư, ASEAN tiếptục đẩy mạnh hợp tác nhằm ứng phó hiệu quả với các thách thức đang đặtra. Về hợp tác trên các lĩnh vực an ninh phi truyền thống, vừa qua,ASEAN và các đối tác đặc biệt quan tâm đến hợp tác ứng phó với thiên taivà bảo đảm an ninh hàng hải. Đây là hai chủ đề được bàn ở các diễn đànASEAN, ARF, EAS, cũng như các kênh đối thoại khác của ASEAN với các đốitác.
Các nước nhấn mạnh triển khai hiệu quả Hiệp định ASEAN về ứng phóthảm họa-thiên tai, tăng cường hỗ trợ về nâng cao năng lực và khả năngứng phó kịp thời với các thảm họa thiên tai có thể xảy ra. ASEAN cũng đãtổ chức họp cấp Ngoại trưởng ASEAN-Nhật Bản (4/2011) nhằm thể hiệnđoàn kết với Nhật Bản sau thảm họa kép thiên tai sóng thần-bức xạ hạtnhân, đồng thời bàn các biện pháp tăng cường hơn nữa hợp tác ASEAN vớicác đối tác trong lĩnh vực này.
ASEAN tiếp tục hợp tác triển khai kếtquả Diễn đàn biển ASEAN (AMF) lần thứ nhất (7/2010) và dự kiến sẽ tổchức AMF lần thứ hai vào nửa cuối tháng 8/2011 tại Thái Lan.
Đối với các vấn đề phức tạp nảy sinh trong quan hệ giữa cácnước, ASEAN nhất quán chủ trương đối thoại, xây dựng lòng tin và giảiquyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế,Hiến chương LHQ và Hiến chương ASEAN.
Theo đó, các Ngoại trưởng ASEAN đãcó Cuộc họp đặc biệt tháng 2/2011, khuyến khích Thái Lan và Campuchiagiải quyết hòa bình tranh chấp trên tinh thần đoàn kết ASEAN, đồng thờiủng hộ Indonesia, với tư cách Chủ tịch ASEAN, tích cực hỗ trợ hainước về việc này. Về Bán đảo Triều Tiên, ASEAN ủng hộ hòa bình, ổn địnhvà phi hạt nhân ở Bán đảo Triều Tiên, giải quyết hòa bình các bất đồng,đồng thời hoan nghênh các cuộc gặp mới đây giữa hai miền Triều Tiên vàgiữa Mỹ và Triều Tiên, tạo điều kiện sớm nối lại đàm phán 6 bên.
Thứ năm, ASEAN tiếp tục duy trì và phát huy vai trò chủ đạo ởkhu vực, nhất là trong việc định hướng xây dựng cấu trúc hợp tác khuvực, phù hợp với đặc thù của khu vực Đông Á và lợi ích của ASEAN. Theođó, ASEAN ủng hộ một cấu trúc khu vực dựa trên cơ sở các diễn đàn khuvực hiện có, như ASEAN+1, ASEAN+3, ARF, ADMM+ và EAS, với ASEAN đóng vaitrò trung tâm; đồng thời, khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi chocác đối tác tham gia ngày càng sâu rộng vào hợp tác khu vực, đóng góptích cực và nỗ lực chung vì hòa bình, an ninh, ổn định và phát triển ởkhu vực. ASEAN coi trọng vai trò của Cấp cao Đông Á (EAS) mở rộng với sựtham gia của Nga và Mỹ, coi EAS là một thành tố quan trọng của cấu trúckhu vực đang định hình.
Có thể khẳng định rằng,ASEAN ngày nay đã thực sự là một nhân tố quan trọng và không thể thiếuđối với hòa bình, ổn định và phát triển ở Đông Nam Á và Đông Á . Trongnỗ lực chung đó, với tinh thần "chủ động, tích cực, trách nhiệm" vàtriển khai đường lối của Đại hội Đảng XI, thời gian vừa qua, Việt Nam đãtiếp tục phát huy những kết quả tích cực của năm Chủ tịch ASEAN 2010và đã có những đóng góp quan trọng vào việc xây dựng Cộng đồng ASEANđoàn kết và vững mạnh, cùng phấn đấu vì hòa bình, an ninh, ổn định vàhợp tác ở khu vực ./.
Ngày 8/8 năm nay,ASEAN tròn 44 tuổi và đang hướng mạnh tới Cộng đồng ASEAN vào năm 2015.Điều đáng chú ý là, nhân dịp này, lần đầu tiên, lá cờ ASEAN sẽ được kéolên và treo cùng với Quốc kỳ các nước ASEAN tại Thủ đô các nước ASEAN,cũng như tại Đại sứ quán, Cơ quan đại diện của các nước ASEAN ở bênngoài. Điều này một lần nữa thể hiện quyết tâm và ý thức xây dựng Cộngđồng của ASEAN.
Trong năm qua, cùng với nỗ lực xâydựng Cộng đồng ASEAN trên cả ba trụ cột là chính trị-an ninh, kinh tếvà văn hóa-xã hội, ASEAN tiếp tục đẩy mạnh hợp tác và có nhiều đónggóp quan trọng vào việc củng cố và tăng cường môi trường hòa bình, anninh, ổn định và hợp tác ở khu vực, cũng như trong việc ứng phó hiệu quảvới các thách thức đang đặt ra. Đáng chú ý là:
Thứ nhất, ASEAN đã tích cực triển khai Kế hoạch tổng thể về xây dựngCộng đồng Chính trị-An ninh (APSC) trên tất cả các mặt, nhất là trên 14lĩnh vực ưu tiên đã được xác định, cũng như các chương trình, kế hoạchcông tác có liên quan khác (như ứng phó thiên tai, an ninh biển, chốngkhủng bố và tội phạm xuyên quốc gia…). Đồng thời, với chủ đề năm 2011"Cộng đồng ASEAN trong Cộng đồng các quốc gia toàn cầu", ASEAN cũng đãđề ra kế hoạch về tăng cường phối hợp và phát huy hơn nữa vai trò củaASEAN tại các tổ chức, diễn đàn quốc tế, cũng như trên các vấn đề toàncầu thuộc quan tâm chung.
Thứ hai, phát huy vaitrò chủ đạo của mình, ASEAN đã tích cực thúc đẩy đối thoại và hợp táctại các diễn đàn ở khu vực như ASEAN+1, ASEAN+3, ARF, ADMM+ và Cấp caoĐông Á (EAS) nhằm tăng cường xây dựng lòng tin, hợp tác vì hòa bình, anninh và ổn định ở khu vực, cũng như ứng phó hiệu quả với các thách thứcđang đặt ra.
ARF tiếp tục triển khai hiệu quả Chương trình hành động HàNội về Tuyên bố Tầm nhìn ARF đến 2020, đồng thời đã thông qua Kế hoạchcông tác về Ngoại giao phòng ngừa (7/2011), theo đó hợp tác ARF sẽchuyển sang giai đoạn mới kết hợp giữa ngoại giao phòng ngừa và xây dựnglòng tin.
ADMM+ tiếp tục triển khai các kết quả, thỏa thuận đã đạt đượctrong năm 2010, trong đó có việc thúc đẩy hoạt động của 5 nhóm công tácvề ứng phó với thảm họa-thiên tai, an ninh biển, quân y, chống khủng bốvà hoạt động gìn giữ hòa bình. EAS mở rộng với sự tham gia của Nga vàMỹ sẽ tiếp tục là diễn đàn của Lãnh đạo cấp cao để bàn về các vấn đềchiến lược quan trọng đối với khu vực, trong đó có lĩnh vực chính trị-anninh, như các vấn đề về an ninh biển, ứng phó với thảm họa thiên tai…
Thứ ba, ASEAN tiếp tục củng cố và phát huy mạnh mẽ vai trò vàgiá trị của các thỏa thuận, cơ chế và công cụ hợp tác vì hòa bình, anninh và ổn định ở khu vực như Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á(TAC), Hiệp ước Khu vực Đông Nam Á phi Vũ khí hạt nhân (SEANWFZ), Tuyênbố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC)…
Tiếp theo kết quả 2010, đếnnay Canada đã ký Nghị định thư thứ ba của Hiệp ước TAC; các nước thamgia TAC cũng đang tích cực hoàn tất các thủ tục về việc phê chuẩn để đưaNghị định thư thứ ba này đi vào hiệu lực, từ đó tạo điều kiện cho EU cóthể sớm tham gia TAC; ngoài ra, ASEAN vừa qua cũng đã đồng ý về việcBrazil xin tham gia TAC. Về SEANWFZ, ASEAN đã thông qua tài liệu thamvấn nhằm đẩy mạnh trao đổi với các nước có vũ khí hạt nhân về khả năngcác nước này sớm tham gia, cam kết ủng hộ và tôn trọng quy chế khu vựcĐNA không có vũ khí hạt nhân.
ASEAN cũng đang cùng các nước đối tác cóliên quan xây dựng một dự thảo Tuyên bố của EAS về các nguyên tắc, chuẩnmực bảo đảm quan hệ cùng có lợi để trình Cấp cao Đông Á tháng 11/2011thông qua.
Vấn đề Biển Đông tiếp tục là mối quantâm chung của khu vực, được đề cập tại ASEAN, ARF và nhiều diễn đàn khuvực có liên quan. Các nước đều nhấn mạnh bảo đảm hòa bình, ổn định, anninh, an toàn hàng hải ở Biển Đông, vì đây là nguyện vọng và lợi íchchung của khu vực và tất cả các nước.
Theo đó, các bên cần phải tuân thủluật pháp quốc tế, nhất là Công ước của Liên hợp quốc về Luật biển năm 1982(UNCLOS), thực hiện đầy đủ Tuyên bố DOC, giải quyết các tranh chấp bằngbiện pháp hòa bình. Cùng với việc nhấn mạnh các nguyên tắc nêu trên,Thông cáo chung của Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN (AMM 44) tháng 7/2011cũng bày bỏ quan ngại sâu sắc về các diễn biến phức tạp gần đây, kêu gọithực hiện kiềm chế, không có hành động làm phức tạp thêm tình hình.Đồng thời, ASEAN cũng đã quyết định sẽ khởi động thảo luận trong ASEANvề việc xây dựng Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC).
ASEAN và các nướccũng hoan nghênh việc ASEAN-Trung Quốc thông qua Quy tắc hướng dẫn thựchiện Tuyên bố DOC, coi đây là bước khởi đầu có ý nghĩa, tuy nhiên trướcmắt còn nhiều việc phải làm nhằm thúc đẩy và bảo đảm triển khai đầy đủvà hiệu quả Tuyên bố DOC.
Thứ tư, ASEAN tiếptục đẩy mạnh hợp tác nhằm ứng phó hiệu quả với các thách thức đang đặtra. Về hợp tác trên các lĩnh vực an ninh phi truyền thống, vừa qua,ASEAN và các đối tác đặc biệt quan tâm đến hợp tác ứng phó với thiên taivà bảo đảm an ninh hàng hải. Đây là hai chủ đề được bàn ở các diễn đànASEAN, ARF, EAS, cũng như các kênh đối thoại khác của ASEAN với các đốitác.
Các nước nhấn mạnh triển khai hiệu quả Hiệp định ASEAN về ứng phóthảm họa-thiên tai, tăng cường hỗ trợ về nâng cao năng lực và khả năngứng phó kịp thời với các thảm họa thiên tai có thể xảy ra. ASEAN cũng đãtổ chức họp cấp Ngoại trưởng ASEAN-Nhật Bản (4/2011) nhằm thể hiệnđoàn kết với Nhật Bản sau thảm họa kép thiên tai sóng thần-bức xạ hạtnhân, đồng thời bàn các biện pháp tăng cường hơn nữa hợp tác ASEAN vớicác đối tác trong lĩnh vực này.
ASEAN tiếp tục hợp tác triển khai kếtquả Diễn đàn biển ASEAN (AMF) lần thứ nhất (7/2010) và dự kiến sẽ tổchức AMF lần thứ hai vào nửa cuối tháng 8/2011 tại Thái Lan.
Đối với các vấn đề phức tạp nảy sinh trong quan hệ giữa cácnước, ASEAN nhất quán chủ trương đối thoại, xây dựng lòng tin và giảiquyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế,Hiến chương LHQ và Hiến chương ASEAN.
Theo đó, các Ngoại trưởng ASEAN đãcó Cuộc họp đặc biệt tháng 2/2011, khuyến khích Thái Lan và Campuchiagiải quyết hòa bình tranh chấp trên tinh thần đoàn kết ASEAN, đồng thờiủng hộ Indonesia, với tư cách Chủ tịch ASEAN, tích cực hỗ trợ hainước về việc này. Về Bán đảo Triều Tiên, ASEAN ủng hộ hòa bình, ổn địnhvà phi hạt nhân ở Bán đảo Triều Tiên, giải quyết hòa bình các bất đồng,đồng thời hoan nghênh các cuộc gặp mới đây giữa hai miền Triều Tiên vàgiữa Mỹ và Triều Tiên, tạo điều kiện sớm nối lại đàm phán 6 bên.
Thứ năm, ASEAN tiếp tục duy trì và phát huy vai trò chủ đạo ởkhu vực, nhất là trong việc định hướng xây dựng cấu trúc hợp tác khuvực, phù hợp với đặc thù của khu vực Đông Á và lợi ích của ASEAN. Theođó, ASEAN ủng hộ một cấu trúc khu vực dựa trên cơ sở các diễn đàn khuvực hiện có, như ASEAN+1, ASEAN+3, ARF, ADMM+ và EAS, với ASEAN đóng vaitrò trung tâm; đồng thời, khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi chocác đối tác tham gia ngày càng sâu rộng vào hợp tác khu vực, đóng góptích cực và nỗ lực chung vì hòa bình, an ninh, ổn định và phát triển ởkhu vực. ASEAN coi trọng vai trò của Cấp cao Đông Á (EAS) mở rộng với sựtham gia của Nga và Mỹ, coi EAS là một thành tố quan trọng của cấu trúckhu vực đang định hình.
Có thể khẳng định rằng,ASEAN ngày nay đã thực sự là một nhân tố quan trọng và không thể thiếuđối với hòa bình, ổn định và phát triển ở Đông Nam Á và Đông Á . Trongnỗ lực chung đó, với tinh thần "chủ động, tích cực, trách nhiệm" vàtriển khai đường lối của Đại hội Đảng XI, thời gian vừa qua, Việt Nam đãtiếp tục phát huy những kết quả tích cực của năm Chủ tịch ASEAN 2010và đã có những đóng góp quan trọng vào việc xây dựng Cộng đồng ASEANđoàn kết và vững mạnh, cùng phấn đấu vì hòa bình, an ninh, ổn định vàhợp tác ở khu vực ./.
(TTXVN/Vietnam+)
