Anlong Veng giờ lặng lẽ và yên bình với những nhóm du khách quan tâm nhiều hơn đến sòng bài Sangam nằm sát cửa khẩu biên giới Choam giữa Campuchia và Thái Lan hơn là nơi thiêu xác thủ lĩnh Khmer Đỏ.
Thị trấn Anlong Veng nhỏ bé thuộc tỉnh Oddar Meanchey, Tây Bắc Campuchia, một thời là dinh lũy khét tiếng của lực lượng Khmer Đỏ, được mệnh danh là ‘nơi chỉ có đi không có về.’
Không khó để hình dung đây từng là nơi ra vào của cả nghìn chiến binh Khmer Đỏ dữ dằn. Giờ nó là cửa khẩu quốc tế Choam, giáp với tỉnh Si Saket của Thái Lan.
Lối vào nơi thiêu xác thủ lĩnh Pol Pot là một chiếc biển nhỏ bé, đối diện với khu phức hợp sòng bài ‘Sangam Resort & Casino’ nườm nượp khách ra vào, thuộc làng Choeung Phnom, xã Trapeung Prey, thị trấn Anlong Veng.
‘Rẽ phải, đi thẳng 10m là thấy mộ Pol Pot,’ một thanh niên trả lời gọn lỏn khi được du khách hỏi thăm đường.
Nơi thiêu xác Pol Pot đồng thời cũng là nấm mồ của kẻ đứng đầu chế độ diệt chủng Khmer Đỏ chỉ rộng chừng 30m2, được rào đơn giản bằng dây thép và những cột gỗ, bêtông.
Sau cái chết bí hiểm vào ngày 15/4/1998, trùm Khmer Đỏ được hỏa táng bằng lốp xe cũ và bàn ghế hỏng tại chính nơi này. Những tấm tôn sơ sài đậy trên nấm mồ Pol Pot, kẻ chết đi và chính khép lại cuộc nội chiến đẫm máu ở đất nước Chùa tháp.
Những hình ảnh về xác Pol Pot trong căn lều dựng giữa rừng xuất hiện trên truyền hình khắp thế giới thời điểm đó. Nhiều nguồn tin cho rằng cựu độc tài này chết vào lúc khoảng 70 tuổi.
Tin tức về cái chết của Pol Pot xuất hiện chỉ ít giờ sau khi một thủ lĩnh khét tiếng khác của Khmer Đỏ là Ta Mok thông báo, ông ta đang chuẩn bị giao nộp cựu thủ lĩnh phong trào cho chính phủ, nhằm tìm cách chấm dứt cuộc xung đột với quân Chính phủ Hoàng gia Campuchia.
Hương khói lạnh lẽo và một vài vật dụng đơn giản trên chiếc bàn cạnh nấm mồ Pol Pot, nhân vật phải chịu trách nhiệm về cái chết bi thảm của khoảng 1,7 triệu người.
Tấm biển kim loại mờ nét ghi nơi hỏa táng Pol Pot.
Một bàn thờ thiên bên cạnh nấm mồ Pol Pot.
Từ nơi từ nơi thiêu xác Pol Pot, đi sâu vào nội địa Campuchia khoảng 13km là ngôi nhà của Ta Mok, thủ lĩnh quân sự Khmer Đỏ được mệnh danh là ‘tên đồ tể.’ Nơi đây trở thành ‘Viện bảo tàng Anlong Veng,’ lưu giữ 100 bức ảnh để lưu giữ quá khứ và giáo dục thế hệ trẻ về một thời kỳ khủng khiếp của chế độ Kampuchea Dân chủ (1975-1979).
Những bức ảnh tài liệu về tiểu sử của Ta Mok và các thủ lĩnh Khmer Đỏ gồm Nuon Chea và Khieu Samphan.
Mỗi bức ảnh trưng bày nơi đây là một câu chuyện chưa kể về quá khứ đau thương của đất nước Campuchia.
Tầng 2 của ngôi nhà trưng bày những bức bích họa được vẽ khá công phu.
Một du khách phương Tây tới bảo tàng nghiên cứu tài liệu.
Một tình nguyện viên trông nom bảo tàng.
Ảnh tư liệu về lực lượng phụ nữ trong phong trào Khmer Đỏ.
Du khách có thể thoải mái chụp ảnh trong bảo tàng.
Những tiện ích trong ngôi nhà của Ta Mok được giữ gần như nguyên vẹn.
Tình nguyện viên giải thích thông tin tại bảo tàng.
Sách ‘Lịch sử về Kampuchea Dân chủ’ do Trung tâm Tư liệu Campuchia phát hành được bán với giá 5 USD/cuốn.
Điều đặc biệt là bên cạnh cả ngôi nhà lẫn mộ của Ta Mok đều có một hồ sen đẹp mắt.
Khung cảnh hồ sen nên thơ phía sau nhà ‘đồ tể’ Ta Mok…
… nhưng phía trước nhà là một loạt cũi mà hướng dẫn viên cho biết Ta Mok từng cho dùng để nhốt những thủ hạ thân tín của Pol Pot sau cuộc thanh trừng nội bộ đẫm máu năm 1997.
Chiếc xe cũ nát được giới thiệu là phương tiện chở thiết bị đài phát thanh cho lực lượng Khmer Đỏ.
Cách bảo tàng không xa là nhà mồ của Ta Mok và nơi thiêu xác thủ lĩnh Son Sen cùng gia đình.
Nhà mồ của Ta Mok.
Phía trước nhà mồ Ta Mok vẫn là một hồ sen khá rộng.
Bức ảnh chụp Pol Pot bế con gái Sar Phacheta năm 1986.
Những người thân trong gia đình Pol Pot, gồm (trái qua): Anh trai Saloth Seng, chị cả Saloth Roeung, em trai Saloth Nhep.
Ảnh chụp người vợ thứ hai của Pol Pot, Mean Sophy và con gái Sar Phacheta.
