Ngày 6/3, Cục Thống kê công bố báo cáo tổng quan thị trường giá cả tháng Hai và hai tháng đầu năm 2026. Những số liệu cho thấy bức tranh biến động giá cả trong nước đang chịu tác động trực tiếp và mạnh mẽ từ chu kỳ tiêu dùng lớn nhất trong năm vào Tết Nguyên đán.
Chỉ số tiêu dùng (CPI) tháng Hai ghi nhận mức tăng 1,14% so với tháng trước. So với tháng 12/2025, CPI đã tăng 1,19% và tăng 3,35% khi thiết lập trong tương quan so sánh với cùng kỳ năm 2025. Tính bình quân hai tháng đầu năm 2026, CPI tăng 2,94% so với cùng kỳ năm trước, trong khi lạm phát có mức tăng cao hơn ở mức 3,47%.
Áp lực từ nhóm hàng ăn, dịch vụ tiêu dùng và giao thông
Phân tích về các động lực chính tác động đến chỉ số giá trong tháng Hai, bà Nguyễn Thu Oanh, Trưởng ban Dịch vụ và Giá, Cục Thống kê cho biết nhu cầu mua sắm thực phẩm, ăn uống ngoài gia đình và dịch vụ giao thông của người dân tăng mạnh trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ là những nguyên nhân chính. Trong đó, khu vực thành thị (tăng 1,12%) và khu vực nông thôn (tăng 1,17%), cho thấy áp lực giá cả lan rộng khắp phạm vi cả nước.
Trong giỏ hàng hóa tính CPI, nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn tiêu dùng chiếm tỷ trọng lớn và cũng là nhóm có cường độ tăng giá mạnh nhất trong tháng Hai với 2,02% so với tháng trước. Biến động của nhóm này đã tác động làm CPI chung tăng lên 0,72 điểm phần trăm. Đi sâu vào chi tiết, nhóm thực phẩm ghi nhận mức tăng 2,34%, đóng góp 0,52 điểm phần trăm vào mức tăng chung.
Theo bà Oanh, đây là kết quả tất yếu với nhu cầu tiêu dùng gạo và các mặt hàng lương thực chế biến tăng trong dịp Tết cộng thêm thói quen dự trữ, chuẩn bị lễ Tết tại nhiều địa phương gia tăng cùng với chi phí lưu thông, vận chuyển đồng loạt leo thang trong giai đoạn cao điểm này.
Trên thị trường, chỉ số giá thịt lợn tăng lên tới 7,43%, báo cáo chỉ ra do nguồn cung cấp chưa hoàn toàn phục hồi sau giai đoạn tái đàn chậm, trong khi nhu cầu đối với các sản phẩm (như thịt ba chỉ, sườn non, giò chả) phục vụ Tết tăng rất cao. Không nằm ngoài xu thế, giá nhóm thịt gia cầm tăng 2,58% và giá mặt hàng thủy hải sản cũng tăng giá đồng loạt với mức 2,59%, như tôm tươi (tăng 3,6%), cá tươi (tăng 2,12%) biến động giá do nguồn cung cấp hạn chế trong khi cầu tăng mạnh.
Đặc biệt, nhóm quả tươi và chế biến có mức tăng ấn tượng 5,13%. Bà Nguyễn Thu Oanh lý giải, các loại trái cây dùng để thắp hương và bày mâm ngũ quả ngày Tết tăng đột biến tại nhiều địa phương. Tuy nhiên, điểm thuận lợi khác đã được bà Oanh chỉ ra, nhờ thời tiết thuận lợi đã hỗ trợ sản xuất rau vụ Đông đạt năng suất cao, nguồn cung dồi dào đã giúp giá các mặt hàng này hạ nhiệt, như giá cà chua giảm 21,65%, bắp cải giảm 11,3% và su hào giảm 12,4%.
Bên cạnh thực phẩm, chi phí dịch vụ ăn uống ngoài gia đình cũng tăng 1,71%, chủ yếu do giá nguyên liệu đầu vào và chi phí công tăng cao trong những dịp lễ. Thêm vào đó, nhu cầu liên hoan tất niên, tân niên và du xuân đầu năm đã đưa ra giá ăn ngoài gia đình tăng 1,84%, uống ngoài gia đình tăng 1,17%.
Ngoài ra, nhóm giao thông trong tháng Hai cũng tăng 1,23%, đóng góp 0,12 điểm phần trăm vào CPI chung. Nguyên nhân chính là do giá xăng dầu trong nước điều chỉnh lên (xăng tăng 1,95%, dầu diesel tăng 6,34%) theo biến động giá thế giới. Thêm vào đó, nhu cầu đi lại, về quê đón Tết của người dân đã khiến giá dịch vụ vận hành tải hành khách bằng đường hàng không tăng vọt 21,07%, vận tải bằng đường bộ tăng 3,6% và dịch vụ taxi tăng 0,76%.
Phân hóa xu hướng giá cả
Bên cạnh các nhóm hàng phục vụ trực tiếp theo nhu cầu Tết, thị trường giá cả tháng Hai cũng chịu tác động từ sự điều chỉnh của nhóm nhà ở, điện nước và chất đốt với mức tăng 0,56%. Trong đó, giá gas tăng 1,4% (tương ứng tăng 5,184 đồng/bình 12kg) theo xu hướng thế giới. Giá điện và nước sinh hoạt tăng lần lượt 0,52% và 0,72% do nhu cầu sử dụng tăng và điều chỉnh giá bán của EVN từ giữa năm trước. Cùng với đó, chi phí duy tu, bảo dưỡng nhà ở cũng tăng 0,67% khi người dân tập trung sửa sang nhà cửa đón năm mới.
Các nhóm hàng khác như may mặc, mũ nón, giày dép ghi nhận mức tăng 0,55% do nhu cầu mua sắm Tết. Ngoài ra, đồ uống và thuốc lá tăng 1,18%, chủ yếu ở mặt hàng rượu bia (tăng 1,69%) dùng làm quà biếu tặng. Nhóm văn hóa, giải trí và du lịch tăng 1,36%, trong đó giá cây cảnh, hoa tươi tăng mạnh 9,51% và các tour du lịch trọn gói tăng 1,6% phục vụ nhu cầu du xuân của người dân.
Trong bối cảnh đó, nhóm thông tin và truyền thông có mức tăng nhẹ 0,01% so với tháng trước. Cùng với đó, nhóm giáo dục dù có mức tăng 3,21% so với cùng kỳ năm 2025 do một số trường dân lập điều chỉnh học phí, nhưng so với tháng Một chỉ tăng nhẹ 0,09%.
Trên bình diện chung, lạm phát cơ bản vào tháng Hai lại ghi nhận mức tăng 0,82% so với tháng trước và 3,74% so với cùng kỳ năm trước.
Theo phân tích của bà Nguyễn Thu Oanh, bình quân hai tháng đầu năm, lạm phát cơ bản tăng 3,47%, cao hơn mức tăng CPI bình quân chung (2,94%), sở dĩ là do giá lương thực và năng lượng là yếu tố góp phần làm giảm CPI chung nhưng đã được loại trừ trong danh mục tính lạm phát cơ bản.
Ngoài ra, thị trường tài chính cũng ghi nhận các biến động giá ở nhóm vàng và ngoại tệ. Chỉ số giá vàng tháng Hai tăng tới 11,42% so với tháng trước và tăng 88,42% so với cùng kỳ năm trước. Một mặt, giá vàng thế giới đạt bình quân ở mức 5.023,09 USD/ounce, do nhu cầu trú ẩn an toàn trong bối cảnh bất ổn địa chính trị kéo dài. Mặt khác, nhu cầu vàng mua cầu may trong ngày Thần Tài sau Tết cũng là yếu tố khiến giá vàng trong nước tăng cao.
Ngược lại, chỉ số giá USD giảm 0,89% so với tháng trước, phản ánh sự suy yếu của đồng USD trên thị trường quốc tế khi các nhà đầu tư kỳ vọng vào sự phục hồi của các đồng tiền chủ chốt khác.
Nhìn lại bức tranh giá cả hai tháng đầu năm 2026, có thể thấy áp lực lạm phát vẫn hiện hữu nhưng được kiểm soát trong biên độ mục tiêu. Mặc dù các mặt hàng thiết yếu (như lương thực, thực phẩm) và dịch vụ tiêu dùng chịu sức ép từ tính thời vụ của Tết Nguyên đán, nhưng sự điều hành linh hoạt của Chính phủ và nguồn cung cấp hóa dồi dào đã ngăn cản được các hiện tượng tăng giá cực đoan./.