Yêu cầu cốt lõi với một đại biểu Quốc hội là phải bản lĩnh, trí tuệ, trách nhiệm, phải có “bầu máu nóng,” luôn nhiệt huyết và sẵn sàng vì nước, vì dân.
Đây là chia sẻ của ông Lê Văn Cuông, nguyên đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa các khóa XI, XII với phóng viên Báo Điện tử VietnamPlus trước thềm cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI.
Ông Cuông từng nổi tiếng là đại biểu Quốc hội nhiệt huyết với nhiều phát biểu mạnh mẽ, sắc bén và sát thực tiễn trên nghị trường.
Đại biểu phải xứng đáng với niềm tin của Nhân dân
- Thưa ông, chỉ còn hơn một tuần nữa, cử tri cả nước sẽ bỏ phiếu bầu đại biểu Quốc hội, lựa chọn người đại diện cho tiếng nói, quyền lợi của Nhân dân. Theo ông, đâu là những tố chất cần có của một đại biểu Quốc hội?
Ông Lê Văn Cuông: Hoạt động chủ yếu của đại biểu Quốc hội diễn ra trên nghị trường. Ở đó, đại biểu phải thể hiện được tiếng nói, tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân - những người đã bầu ra mình để thay mặt thực hiện quyền lập hiến, lập pháp và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước.
Trên nghị trường, đại biểu Quốc hội phải hoạt động sôi nổi, phải phát biểu, tranh luận. Những phát biểu, tranh luận phải thật sự chất lượng chứ không chỉ là những phát biểu sao chép báo cáo, chung chung lấy hình ảnh, không mang tính trí tuệ, thiếu trách nhiệm. Đại biểu phải nói tiếng nói của Nhân dân, kết tinh nguyện vọng của cử tri.
Muốn làm được điều này, đại biểu phải gần dân, sát dân, nắm bắt được tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân. Đại biểu phải thường xuyên tiếp xúc cử tri, nắm chắc tình hình thực tiễn tại địa phương và lĩnh vực mình phụ trách với các kênh thông tin nhiều chiều, nhiều đối tượng, nhất là những tồn tại, những điểm nghẽn.
Trên cơ sở đó, đại biểu chắt lọc ý kiến, tham khảo chuyên gia, đánh giá thấu đáo để phản ánh trung thực, có căn cứ và đề xuất giải pháp khả thi trước Quốc hội về những vấn đề cử tri quan tâm, mong đợi, nhằm tạo điều kiện cho người dân phát triển kinh tế, có đời sống tốt hơn.
Đại biểu không phản ánh tiếng nói của cử tri, hoặc phát biểu theo cảm tính, chủ quan, sẽ không xứng đáng với vai trò đại diện Nhân dân. Người dân có thể nhận ra đâu là tiếng nói của họ, đâu là quan điểm cá nhân xa rời thực tế.
Để thực hiện tốt vai trò của mình, đại biểu Quốc hội cần hội tụ ba yếu tố: Bản lĩnh chính trị, trí tuệ và tinh thần trách nhiệm.
Bản lĩnh thể hiện ở sự dũng cảm, không né tránh, không sợ va chạm hay ảnh hưởng lợi ích cá nhân khi nêu vấn đề. Trí tuệ đòi hỏi đại biểu nắm chắc pháp luật, hiểu rõ thực tiễn, có lập luận và chứng cứ xác đáng. Trách nhiệm là sự tận tâm với dân, không hời hợt, không sao chép báo cáo, không phát biểu chung chung.
Phát biểu đúng phải dựa trên hai nền tảng: Đúng pháp luật và đúng lòng dân. Đại biểu không nói trái quan điểm, đường lối nhưng cũng không được xa rời thực tế đời sống. Tiếng nói trên nghị trường phải bảo vệ lẽ phải, bảo vệ người dân, đặc biệt là các nhóm yếu thế.
- Ông từng nổi tiếng với những phát biểu làm “nóng” nghị trường. Làm thế nào để một đại biểu Quốc hội có thể sẵn sàng nói thẳng, nói thật trên nghị trường, thưa ông?
Ông Lê Văn Cuông: Khi tôi đi họp Quốc hội, trong trái tim tôi chỉ có Đảng và Dân. Đảng là pháp luật, là mình phải nói đúng theo pháp luật. Dân là tiếng nói của Nhân dân, phải nói đúng lòng dân. Tôi không nhìn mặt lãnh đạo hay bất cứ ai để sợ, để lo ảnh hưởng quyền lợi cá nhân. Tôi chỉ sợ nhất là phát biểu không đúng ý Đảng, lòng Dân.
Nếu đại biểu chỉ phát biểu vuốt đuôi, ninh nọt, nói dĩ hòa vi quý không đụng chạm đến ai, là không dám đối diện với sự thật, không dám đối diện với chân lý để bảo vệ lẽ phải, bảo vệ người dân thì phải thấy xấu hổ với vị trí đại biểu Quốc hội của mình. Để người yếu thế không bị bỏ lại phái sau thì tiếng nói của đại biểu phải thẳng thắn, nói đúng và trúng với thực tế, đề ra giải pháp phù hợp và có tính khả thi để cơ quan chức năng xem xét, giải quyết.
Không chỉ dừng lại ở việc phát biểu trên nghị trường, đại biểu còn có trách nhiệm theo dõi, giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri. Khi các cơ quan chức năng chậm trả lời hoặc giải quyết chưa thỏa đáng, đại biểu có quyền đôn đốc, chất vấn, yêu cầu giải trình, bảo đảm ý kiến của dân được xem xét nghiêm túc.
Trong các cuộc tiếp xúc cử tri sau kỳ họp, đại biểu phải báo cáo rõ kết quả phản ánh và xử lý kiến nghị. Việc theo bám đến cùng, có kết quả cụ thể để trả lời Nhân dân thể hiện tinh thần trách nhiệm và bản lĩnh của người đại biểu. Nếu đại biểu không quyết liệt, không đeo bám đến cùng và không đôn đốc để các cơ quan chức năng xử lý những kiến nghị của cử tri là thiếu trách nhiệm với dân – những người đã tin tưởng, gửi gắm, bầu cử. Nếu kiến nghị bị “bỏ quên,” cử tri sẽ mất niềm tin.
Tăng cường giám sát, đoàn kết toàn dân
- Theo ông, với những đại biểu Quốc hội kiêm nhiệm, làm thế nào để có thể cân bằng giữa hai vai: Một bên là đại biểu dân cử, một bên là đại diện cơ quan quản lý Nhà nước?
Ông Lê Văn Cuông: Với đại biểu kiêm nhiệm, việc bằng giữa vai trò dân cử và vị trí quản lý Nhà nước là một thách thức. Tuy nhiên, nếu có bản lĩnh và trí tuệ, họ vẫn có thể phát biểu thẳng thắn, mang tính xây dựng. Đại biểu kiêm nhiệm có lợi thế là nắm rõ thực tiễn, áp lực chính sách và khó khăn trong tổ chức thực hiện, từ đó có thể đưa ra những kiến nghị sát thực tế.
Đại biểu chuyên trách có điều kiện tập trung cho hoạt động nghị trường. Tuy nhiên, dù chuyên trách hay kiêm nhiệm, nếu thiếu bản lĩnh, chiều sâu và trách nhiệm, đều khó phát huy hiệu quả. Vì vậy, yếu tố quyết định vẫn là bản lĩnh, trí tuệ và trách nhiệm cá nhân.
- Đất nước đang bước vào kỷ nguyên mới. Ông có kỳ vọng gì với Quốc hội cũng như đại biểu Quốc hội nhiệm kỳ tới?
Ông Lê Văn Cuông: Đại hội Đảng XIV của Đảng đã đặt ra mục tiêu rất cao với những định hướng hết sức đúng đắn cho sự phát triển của đất nước trong giai đoạn tới, được Nhân dân đồng tình. Muốn những Nghị quyết của Đảng thực sự đi vào cuộc sống, Quốc hội phải thể chế hóa bằng các Nghị quyết.
Điều đó đòi hỏi các đại biểu Quốc hội phải phát huy vai trò, trách nhiệm, nghiên cứu để có đóng góp xứng tầm, chất lượng vào chương trình nghị sự, tháo gỡ các điểm nghẽn và tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho phát triển.
Bên cạnh đó, Quốc hội phải tăng cường hoạt động giám sát đồng thời động viên nhân dân, tăng cường sự đoàn kết trong xã hội để tập trung thực hiện tốt các nghị quyết.
Chỉ khi nghị quyết được triển khai nghiêm túc, đồng bộ cùng với sự nỗ lực của toàn xã hội mới có thể đạt mục tiêu tăng trưởng bứt phá hai con số, đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới.
- Xin trân trọng cảm ơn ông!./.