Sự đồng thuận của người trồng mía cho đến chính quyền và doanh nghiệp cho thấy tất cả đã nhận ra vấn đề cốt yếu để ngành mía đường tìm lại được “vị ngọt."
Thực tế từ tỉnh Gia Lai, Phú Yên cho thấy ở những nơi có mối liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp và người trồng mía, ngành mía đường phát triển ổn định hơn, giúp nông dân yên tâm sản xuất.
Sự chênh lệch trong đầu tư và bao tiêu sản phẩm khiến không ít nông dân rơi vào cảnh “tiến thoái lưỡng nan”: tiếp tục gắn bó với cây mía hay tìm hướng đi mới?
Diện tích sản xuất mía giảm 45,1% từ hơn 274.000ha trong niên vụ 2016-2017 xuống còn trên 150.000ha hiện nay; số hộ nông dân trồng mía cũng giảm 42,5% từ gần 219.500 hộ xuống còn trên 126.200 hộ.
Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia Lê Quốc Thanh cho rằng sau những thách thức của ngành mía đường là cơ hội để doanh nghiệp, nông dân tìm ra con đường đúng hơn, tổ chức liên kết chặt chẽ hơn.
Nông dân trồng mía cung cấp nguyên liệu cho sản xuất đường nhưng nhiều năm nay chính họ là người liên tục nếm vị “đắng” khi giá bán giảm, chi phí sản xuất tăng, vùng nguyên liệu mía dần bị thu hẹp.
Sản lượng sụt giảm ở các thị trường lân cận là cơ hội cho đường Việt Nam trong niên vụ tới, song đường nhập khẩu giá rẻ và Hiệp định thương mại hàng hóa ASEAN cũng gây sức ép lên toàn ngành.
Dù nguồn cung trong nước chưa đủ cầu và doanh nghiệp có thể bán đường với giá cao hơn nhưng do đường cát Thái Lan được trợ giá nên khi nhập lậu vào Việt Nam có giá rẻ hơn đường sản xuất trong nước.
“Nút thắt” lớn nhất khiến cho đường Việt Nam khó cạnh tranh với đường ngoại chính là giá thành nguyên liệu. Chi phí sản xuất mía nguyên liệu thường chiếm từ 70 đến 80% trong sản xuất đường.
Để nói hết năm 2019, ngành mía đường có hết khó khăn hay không, theo lãnh đạo Hiệp hội mía đường Việt Nam, điều quan trọng nhất là có sự cố gắng của các doanh nghiệp.
Lượng đường tồn kho hiện ở mức trên 717.000 tấn, riêng tồn kho tại nhà máy là 675.000 tấn; trong đó, đường trắng tồn kho 337.000 tấn, đường luyện 313.000 tấn và đường vàng thô 67.000 tấn.
Vấn đề hội nhập của ngành mía đường, đặc biệt là câu chuyện nhập khẩu đường của Hoàng Anh Gia Lai, đang thu hút sự quan tâm của dư luận, làm nảy sinh nhiều ý kiến, quan điểm khác nhau.
Với chi phí sản xuất mía gần như cao nhất thế giới, ngành mía đường của Việt Nam đang đứng trước nhiều khó khăn lớn, ảnh hưởng đời sống của hàng nghìn hộ nông dân.