Những lo ngại rằng một số trận động đất nhỏ ở bang Ohio của Mỹ có thể đã hìnhthành từ nước thải phát sinh trong quá trình sử dụng kỹ thuật thủy lực bẻ gãy(fracking) đã khiến người ta phải đóng cửa một giếng khai thác dầu, đồng thờiđặt ra các câu hỏi về kỹ thuật khai thác dầu và khí đốt này.
Trận động đất mới nhất và mạnh nhất với cường độ 4 độ Richter, xảy ra trongdịp Năm mới gần một giếng dầu do công ty D&L Energy ở Youngstown điều hành tạiĐông Bắc Ohio, vốn đã chứng kiến sự bùng nổ các hoạt động khai thác sử dụng kỹthuật trên.
Giới chức trong ngành cho biết, bang Ohio đã lặng lẽ ngừng các hoạt động ởgiếng khai thác Youngstown sử dụng kỹ thuật trên, sau trận động đất mạnh 2,7 độRichter xảy ra vào ngày 24/12, nhưng rồi tiếp tục mở rộng lệnh ngưng hoạt độngra một khu vực có bán kính rộng 8km quanh giếng này, sau khi một trận động đấtmạnh hơn xuất hiện hôm 31/12.
"Trong một biện pháp đề phòng, chúng tôi đã đạt được thỏa thuận với chủ sởhữu giếng khai thác và sẽ ngừng việc bơm nước cho tới khi chúng ta có thể xácđịnh nguyên nhân tiềm tàng nào đã dẫn tới các sự kiện địa chấn gần dây," Giámđốc quản lý nguồn năng lượng tự nhiên của bang, ông James Zehringer nói.
John Armbruster, một chuyên gia địa chất ở Đài quan sát Trái đấtLamont-Doherty thuộc Đại học Columbia, người đã nghiên cứu nhiều về động đất chobiết: "Tôi cho rằng mối liên hệ giữa các sự kiện này là có sức thuyết phục.Trong môi trường ba chiều, trận động đất chỉ cách 1km so với đáy giếng khaithác."
Sau khi đo đếm 11 trận động đất mới nhất, nhóm nghiên cứu của Armbruster đãkhuyến cáo với nhà chức trách bang rằng "mối liên hệ giữa giếng khai thác vàđộng đất là khá rõ và họ quyết định đóng cửa giếng này, vốn nằm trong tráchnhiệm của họ."
Một phát ngôn viên của Hiệp hội dầu khí Ohio nói rằng việc đình chỉ hoạt độngkhai thác là đúng đắn cho tới khi người ta đã hiểu rõ vấn đề.
"Chúng tôi cũng tin rằng trong khi chúng ta có thể có những hiện tượng gâynghi vấn tại các giếng khai thác, không có bằng chứng về mối liên hệ trực tiếpgiữa chúng. Nghi vấn này cần phải được làm rõ thông qua các đo đạc khoa học cẩnthận," Tom Stewart, Phó chủ tịch điều hành của hiệp hội nói.
Ngành công nghiệp dầu khí ở Ohio đã tăng trưởng tốt nhờ sự tập trung mộtlượng lớn dầu và khí đá phiến ở Ohio, với trữ lượng được cho là lên tới 5,5 tỷthùng dầu và 15.000 tỷ m3 khí đốt.
Kỹ thuật thủy lực bẻ gãy, còn được gọi là "fracking", thực tế là việc bơmnước áp lực cao trộn với cát và hóa chất để cắt phá đất đá, qua đó giải phóngdầu và khí đốt bị kẹt lại trong lớp đất đá. Kỹ thuật này được cho là chìa khóachính giúp người ta khai thác tiềm năng dầu khí kể trên. Phần nước thải trào lêntừ những giếng khoan này sau đó sẽ được đổ vào các giếng khoan khác dùng chungkỹ thuật.
Tom Stewart chỉ ra rằng có khoảng 180 giếng khoan dùng kỹ thuật này đang hoạtđộng ở Ohio và tạo ra tới 7 triệu thùng nước thải mỗi năm và ít khi xuất hiện sựcố gì kể từ khi chúng bắt đầu hoạt động hồi giữa những năm 1980.
"Trong quan điểm của tôi, nếu có một mối liên hệ nào đó thì các hệ thốnggiếng này hẳn phải chạm tới một điểm bất ổn nào đó dưới lòng đất hoặc thứ gì đótương tự và tạo nên các rung chấn. Nhưng các giếng này đã hoạt động kể từ nhữngnăm 1980 và lý lịch hoạt động của chúng thì tuyệt vời. Nó là phương thức được ưachuộng để quản lý nước thải," ông nói.
Giếng dầu Youngstown đi vào hoạt động hồi tháng 12/2010 và ngay sau đó, hồitháng 3/2011, động đất bắt đầu xuất hiện. Tới cuối năm ngoái, 11 trận động đấtđã xảy ra, tất cả hầu như đều xuất phát từ cùng một địa điểm, cùng một độ sâu,với cường độ từ 2,1-4 độ Richter.
Chúng không gây ra thương vong và chỉ có một số hư hại nhẹ về tài sản, nhưngđộng đất đã gây bất ngờ tại một một khu vực có lịch sử rất ít các hoạt động địachất xảy ra.
Năm ngoái, một loạt trận động đất lớn ở Arkansas đã buộc nhà chức trách ở đâyphải ngừng hoạt động ít nhất 2 giếng dầu dùng kỹ thuật thủy lực bẻ gãy và cácnhà khoa học tại Đại học South Methodist đã tìm thấy các mối liên hệ giữa độngđất và các giếng dầu dùng kỹ thuật này ở khu vực Fort Worth-Dallas hồi năm2009./.
Gia Bảo (AFP/Vietnam+)