Tiếng Nhật có nhiều từ không thể dịch ra được, bởi đó là một nền văn hóa độcnhất vô nhị. Gaman là một từ như thế, có nghĩa đen là nghệ thuật chịu đựng, kèmtheo chủ nghĩa khắc kỷ và khả năng thích nghi với mọi tình huống. Gaman chính làbiểu hiện của Nhật Bản sau thiên họa khủng khiếp động đất và sóng thần vừa rồi. Vietnam+ xin trích dịch bài viết được đăng trên tờ Time.
Dịch lời Tolstoy, các dân tộc khác nhau trải nghiệm thảm họa theo những cáchkhác nhau. Ở Nam Á, sau trận sóng thần 2004, không khí đầy mùi tang tóc. Nhưngphản ứng của Nhật Bản và cách người dân Nhật thể hiện sự đau thương sau thảm họamới đây không như thế.
Nước mắt đã rơi, nhưng không chút ồn ào. Tất nhiên, điềuđó không có nghĩa rằng đau thương là ít hơn. Song người Nhật khiến những aichứng kiến họ vượt qua thảm họa cảm thấy hoàn toàn khác, so với tất cả nhữngthiên tai mà chúng ta từng biết.
Bất chấp việc các nguồn cung cấp cạn kiệt, những hàng dài trước các trạm xăng vàcửa hàng nhu yếu phẩm vẫn duy trì được trật tự tuyệt đối, như thường nhật. Khôngcó vụ hôi của nào. Sự thiếu thốn những hàng hóa thiết yếu nhất cho đời sống đãđược người dân chấp nhận một cách lặng lẽ, không một lời than phiền, không có ailớn giọng.
Ý tưởng rất rõ ràng: Mọi người đều đau đớn như nhau. Các trung tâm sơtán, sân vận động, trường học, bệnh viện, nơi hơn 450.000 người đang chen chúcnhau, được tổ chức tuyệt đối ngăn nắp. Mất điện và không có máy tính, nhữngthông báo được ghi trên các tấm bảng trắng lớn và mọi người tuân thủ kỷ luật đếnmức khó tin.
Những chiếc hộp giấy được đặt phía trước cửa để đặt những chiếcgiày, sự tỉ mỉ mà chỉ người Nhật mới có thể có, ở thời điểm khủng khiếp nhấttrong cuộc đời họ. Ở Nhật, người ta không đi giày trong nhà, và trận sóng thầnkhông thay đổi được nguyên tắc xã hội đơn giản nhất đó.
Tất nhiên, trật tự, kỷ luật, ý thức đóng vai trò quan trọng trong những tìnhhuống như thế này, song điều ấn tượng nhất có lẽ chủ nghĩa khắc kỷ cao độ khitất cả người Nhật đều thể hiện sự can đảm lặng lẽ đến khó tin. Không phải là họkhông sợ thiên tai. Có vẻ như mọi đau thương đã được nuốt hết vào trong, mà việccố gắng không bộc lộ càng khiến nỗi đau nhân lên gấp bội. Tính cách Nhật toát ra dữ dội từ thảm họa này.
Người ta nói con người bất lực trước thiên nhiên, nhưng với riêng người Nhật, họkhiến người ta cảm thấy điều ngược lại. Trận động đất, và cả cơn sóng thần, đãgây ra hủy hoại khủng khiếp, nhưng nó đã không thể quật ngã tinh thần Nhật. Sựcam chịu trước thảm họa được đẩy lên đến cùng cực đã trở thành lòng can đảmkhông gì sánh được.
Ngày Chủ nhật, Thủ tướng Nhật Naoto Kan, khuôn mặt lặng lẽ một cách khác thường,gọi thiên họa vừa rồi là “cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất” từ Chiến tranh thế giớithứ hai. Nhưng Nhật Bản đã vươn lên từ đống tro tàn 70 năm trước để trở thànhnền kinh tế hàng đầu thế giới. Họ cũng sẽ lại đứng lên từ thảm họa này, khôngchút sợ hãi, như người Nhật từ trước đến giờ vẫn thế./.
