Theo đại diện Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) và Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), việc cải thiện khả năng tiếp cận tài trợ thương mại với chi phí hợp lý có thể giúp kim ngạch nhập khẩu và xuất khẩu của Việt Nam tăng thêm tương ứng 6% và 9%. Điều này có nghĩa, tổng giá trị thương mại hàng hóa có thể tăng thêm tới hơn 55 tỷ USD mỗi năm.
Thông tin trên được đưa ra tại Báo cáo Nghiên cứu Tài trợ thương mại tại khu vực Mekong được hai đơn vị này công bố ngày 22/2.
Đại diện IFC cho biết đây là nghiên cứu thứ hai trong loạt khảo sát về tài trợ thương mại ở các khu vực, trước đó là khảo sát về Tây Phi.
IFC và WTO sẽ tài trợ thúc đẩy thương mại hàng hóa khu vực Mekong
Báo cáo chung của Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) và Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) cho biết sẽ tăng cường tài trợ để giúp gia tăng thương mại hàng hóa khu vực Mekong thêm 58 tỷ USD mỗi năm.
Cụ thể, nghiên cứu đi sâu phân tích hệ sinh thái tài trợ thương mại tại Việt Nam, Campuchia và Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, từ đó cung cấp những hiểu biết sâu sắc về các giải pháp để các nhà xuất-nhập khẩu có thể tham gia tích cực hơn vào thương mại quốc tế với sự hỗ trợ hiệu quả hơn của các tổ chức tài chính.
Theo báo cáo, việc tăng cường độ bao phủ thậm chí còn quan trọng hơn việc giảm chi phí tài trợ thương mại. Bên cạnh đó, nghiên cứu chỉ ra việc tài trợ thương mại trong nước của Việt Nam không những chưa phổ biến mà còn có chi phí cao, phân tán và mới chỉ dừng ở việc cung cấp các nghiệp vụ cơ bản.
Năm 2022, các ngân hàng tại Việt Nam chỉ tài trợ thương mại 21% trong tổng kim ngạch xuất-nhập khẩu trị giá 731 tỷ USD của cả nước. Điều đáng chú ý, các ngân hàng chủ yếu hỗ trợ các doanh nghiệp trong nước tham gia thương mại trong khu vực hơn là các công ty đa quốc gia lớn tham gia thương mại toàn cầu. Trong khi, nhiều công ty con của các công ty đa quốc gia trong những lĩnh vực có tốc độ tăng trưởng cao và giá trị lớn (như điện tử và may mặc) ít phụ thuộc hơn vào tài trợ thương mại của các ngân hàng trong nước (đóng vai trò trung gian).
Do đó, ông Thomas Jacobs, Giám đốc Quốc gia của IFC tại Việt Nam, Campuchia và Lào, chỉ ra do tài trợ thương mại trong nước của Việt Nam hiện tập trung vào các nhà sản xuất nội địa. Do đó, việc mở rộng phạm vi tài trợ thương mại sẽ không chỉ giúp nâng cao khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu mà quan trọng hơn là thúc đẩy sản xuất, tăng cường hội nhập chuỗi cung ứng toàn cầu và lan tỏa đồng đều hơn lợi ích của thương mại giữa các nhà sản xuất trong nước.
Theo các doanh nghiệp xuất-nhập khẩu, các ngân hàng thương mại Việt Nam có yêu cầu cao về tài sản thế chấp và quy trình thẩm định phức tạp. Đây là hai trong nhiều lý do chính khiến các doanh nghiệp xuất-nhập khẩu không tìm kiếm sự hỗ trợ từ các ngân hàng.
Về phía cung, báo có cho biết trong năm 2022, các ngân hàng Việt Nam đã từ chối trung bình 12% số yêu cầu tài trợ thương mại và chủ yếu là của các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Giá trị số tiền tương đương với khoảng 20,3 tỷ USD nhu cầu chưa được đáp ứng. Trong đó, nguyên nhân từ chối được cho là doanh nghiệp thiếu tài sản thế chấp và rủi ro tín dụng cao.
Trước thực tế đó, báo cáo khuyến nghị Việt Nam cần phát triển các công cụ mới, như tài trợ chuỗi cung ứng và các dịch vụ Số hóa sáng tạo để giảm chi phí và cải thiện khả năng tiếp cận.
Để làm được điều này, các chuyên gia của FIC cho rằng Việt Nam cần hoàn thiện khung pháp lý nhằm giải quyết các yêu cầu về tài sản thế chấp, giao dịch Số hóa, các điều kiện của ngân hàng Trung ương và khung trách nhiệm giải trình. Ngoài ra, báo cáo cũng đề xuất nâng cao nhận thức của các doanh nghiệp vừa và nhỏ và các nhà cung cấp trong nước về cách thức tiếp cận tài trợ thương mại.
Phía IFC cũng chia sẻ trong năm tài chính 2023, tổ chức này đã cam kết đầu tư kỷ lục lên đến 43,7 tỷ USD cho các doanh nghiệp tư nhân và tổ chức tài chính ở những nước đang phát triển. Mục đích nhằm tận dụng sức mạnh của khu vực tư nhân để chấm dứt tình trạng nghèo cùng cực và thúc đẩy sự thịnh vượng chung khi các nền kinh tế phải đối mặt với tác động của các cuộc khủng hoảng kép toàn cầu./.
