Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh vừa phê duyệt Đề án thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm Thành phố Hồ Chí Minh, mở ra cơ chế “vốn mồi” mới nhằm thu hút nguồn lực xã hội cho hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo và doanh nghiệp công nghệ của thành phố.
Một điểm đáng chú ý của mô hình quỹ là cơ chế “chấp nhận rủi ro có kiểm soát," vốn hiếm khi xuất hiện trong các chương trình sử dụng ngân sách nhà nước trước đây. Theo đó, hiệu quả đầu tư sẽ được đánh giá trên toàn bộ danh mục đầu tư, thay vì từng dự án riêng lẻ. Tổng mức tổn thất cho phép không vượt quá 50% phần vốn nhà nước trong một chu kỳ đầu tư, qua đó tạo dư địa cho các khoản đầu tư công nghệ vốn có rủi ro cao nhưng tiềm năng tăng trưởng lớn.
Về quy mô tài chính, khi thành lập vào năm 2026, quỹ dự kiến có vốn điều lệ ban đầu 500 tỷ đồng, trong đó ngân sách nhà nước góp 200 tỷ đồng (40%) và các nhà đầu tư tư nhân góp 300 tỷ đồng (60%). Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2035 nâng tổng quy mô vốn của quỹ lên tối thiểu 5.000 tỷ đồng, hình thành một quỹ đầu tư mạo hiểm quy mô lớn trong nước.
Nhiều tập đoàn và quỹ đầu tư lớn đã cam kết tham gia cổ đông sáng lập của quỹ, trong đó có Sovico Group, Vingroup, VinaCapital, Becamex IDC, VNG Corporation, CT Group, Hoa Sen Group, Lotte Ventures Vietnam và FPT Corporation.
Sau khi đề án được phê duyệt, Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh và các Sở ngành liên quan đang phối hợp với các nhà đầu tư sáng lập để hoàn thiện thủ tục pháp lý, dự kiến đăng ký thành lập doanh nghiệp ngay trong tháng 3/2026. Khi đi vào hoạt động, quỹ được kỳ vọng sẽ trở thành bệ phóng tài chính mới cho các startup công nghệ, đồng thời củng cố vị thế của Thành phố Hồ Chí Minh như trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực.
Trong nhiều năm qua, Thành phố Hồ Chí Minh được xem là trung tâm khởi nghiệp lớn nhất cả nước khi tập trung gần 50% startup của Việt Nam. Tuy nhiên, nghịch lý của hệ sinh thái này là nguồn vốn đầu tư mạo hiểm nội địa còn hạn chế, khiến nhiều doanh nghiệp công nghệ phải tìm kiếm nguồn tài trợ từ các quỹ nước ngoài, trong khi các quỹ hỗ trợ từ Nhà nước hiện hữu mang nặng tính hành chính, chưa vận hành theo nguyên tắc thị trường "chấp nhận rủi ro." Trong bối cảnh đó, việc thành lập quỹ đầu tư mạo hiểm cấp thành phố được kỳ vọng sẽ bổ sung mắt xích còn thiếu của thị trường vốn dành cho startup.
Quỹ đầu tư mạo hiểm Thành phố Hồ Chí Minh sẽ hoạt động theo mô hình công ty cổ phần với tên gọi Công ty cổ phần Quỹ đầu tư mạo hiểm Thành phố Hồ Chí Minh. Mô hình này cho phép tách biệt rõ ràng giữa quyền sở hữu (của Nhà nước và các nhà đầu tư tư nhân) và quyền điều hành (của đội ngũ chuyên gia đầu tư).
Quỹ sẽ vận hành theo mô hình hợp tác công-tư, trong đó ngân sách nhà nước đóng vai trò vốn dẫn dắt, kết hợp với nguồn vốn từ doanh nghiệp và các định chế tài chính. Cơ chế này cho phép tách biệt rõ ràng giữa quyền sở hữu của cổ đông và quyền điều hành của đội ngũ chuyên gia đầu tư, đồng thời bảo đảm các quyết định đầu tư được thực hiện theo nguyên tắc thị trường.
Theo định hướng, trong giai đoạn 2026-2035, quỹ dự kiến đầu tư vào 50-150 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và doanh nghiệp khoa học-công nghệ, hỗ trợ thương mại hóa ít nhất 50 sản phẩm hoặc công nghệ mới. Thành phố cũng kỳ vọng từ quỹ này sẽ hình thành tối thiểu 5 doanh nghiệp công nghệ quy mô lớn có khả năng niêm yết trên thị trường chứng khoán hoặc tham gia các thương vụ M&A quốc tế.
Một mục tiêu quan trọng khác là tạo cơ chế “vốn mồi” để kích hoạt dòng vốn tư nhân. Cụ thể, mỗi 1 đồng vốn Nhà nước dự kiến sẽ thu hút 2-3 đồng vốn từ khu vực tư nhân, đưa tỷ lệ nguồn lực xã hội chiếm trên 60% tổng vốn của quỹ. Về dài hạn, quỹ được kỳ vọng góp phần nâng tỷ trọng đóng góp của khu vực kinh tế đổi mới sáng tạo và công nghệ cao lên 20-25% GRDP của Thành phố Hồ Chí Minh vào năm 2030.
Các lĩnh vực được ưu tiên rót vốn gồm công nghệ số (AI, Big Data, Blockchain), công nghiệp vi mạch bán dẫn, công nghệ sinh học-y tế kỹ thuật cao, vật liệu mới, năng lượng tái tạo, tự động hóa và robot. Đối tượng nhận đầu tư là các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp khoa học-công nghệ hoặc các dự án ươm tạo đã có nguyên mẫu công nghệ hoặc bằng sáng chế./.