Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân năm 1975, toàn ngànhThông tấn xã Việt Nam (tiền thân là Việt Nam Thông tấn xã và Thông tấnxã Giải phóng) đã vào trận.
Cùng với những cán bộ, phóng viên thườngtrực tại Tổng hành dinh là những cán bộ, phóng viên, điện báo viên sốngvà chiến đấu tại các chiến trường, bám sát các mặt trận, đi cùng cácmũi tiến công, tham gia các trận đánh của quân ta.
Tay bút và tay súngcủa các cán bộ, phóng viên, điện báo viên đã góp phần xuất sắc vào việcthực hiện thành công nhiệm vụ của Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) vớichức trách là một cơ quan thông tin chiến lược của Đảng và Nhà nước.
Nhân kỷ niệm 35 năm ngày giải phóng miền Nam, Vienam+ xin lượctrích bài viết "35 năm năm nhớ lại toàn ngành vào trận" của nhà báo Đỗ Phượng - nguyên Ủy viên BCH Trung ương Đảng, nguyên Tổng Giám đốc TTXVN.
Nhớlại một buổi chiều cuối tháng Giêng năm 1975, tan cuộc họp, anh Lê VănLương giữ lại hỏi thăm sức khỏe anh Trần Thanh Xuân và khả năng côngtác chuyên môn và kỹ thuật của Thông tấn xã Giải phóng.
Trước khi chiatay, anh nói vừa như nhắc nhở vừa như trao nhiệm vụ: Anh Ba (Lê Duẩn),Anh Năm (Trường Chinh) và Ban Bí thư trao trách nhiệm cho lãnh đạoThông tấn xã, chuẩn bị mọi mặt sẵn sàng đáp ứng mọi biến động trongtình hình mới, không được để xảy ra một sơ suất nào dù nhỏ.
Vẫn nhưthường lệ, anh nói nhỏ nhẹ, không hề cao giọng, nhưng người nghe nhưcảm nhận được nỗi bức xúc và sự lo lắng của đồng chí Thường trực Ban Bíthư về chức trách của một cơ quan thông tin chiến lược của Đảng và Nhànước trước giai đoạn bước ngoặt của Cách mạng.
Tuần đầu tháng 3năm 1975, Văn phòng anh Ba thông báo miệng ý kiến chỉ đạo cấp trên.Thông tấn xã chuẩn bị làm việc giống như thời kỳ tháng 12 năm 1972(chiến đấu chống chiến tranh phá hoại bằng máy bay B52 của đế quốc Mỹ).Anh Trần Độ yêu cầu giao ban vào 7 giờ các buổi sáng ở Ban Thống nhấtTrung ương. Văn phòng anh Văn (Võ Nguyên Giáp) nhắc: Bất cứ lúc nàotrong ngày, hễ có tin quan trọng phải báo cáo ngay.
Thực ra thời gian mởchiến dịch Tây Nguyên chỉ được truyền miệng vào tối mùng 9 tháng 3 vàvẫn là tinh thần chỉ đạo giải phóng miền Nam trong hai năm 1975-1976.Chiến dịch Buôn Ma Thuột phát triển thắng lợi nhanh vượt qua mọi dựkiến.
Anh Đào Tùng lãnh đạo đoàn cán bộ đặc biệt lên đường ngay, vừanắm tình hình tại chỗ, vừa trực tiếp tăng cường cho Thông tấn xã Giảiphóng. Được các anh Tố Hữu, Hoàng Tùng đồng ý, anh Đào Tùng lên đườngmà không kịp báo cáo và xin quyết định của Ban Bí thư.
Tình hình mặttrận phát triển dồn dập. Từ ngày 10 tháng 3 năm 1975, Phòng Thông tấnQuân sự, Ban Biên tập Tin miền Nam và Phòng Thư ký (Bộ Biên tập) tậptrung ăn nghỉ tại chỗ làm việc. Ngoài việc giao ban lúc 7 giờ sángvới anh Trần Độ ở Ban Thống nhất Trung ương, từ sau 5 giờ chiều hàngngày, Đỗ Phượng có mặt tại nhà riêng anh Ba vừa báo cáo thông tin, vừachờ chỉ thị hoặc nghe ngóng động thái mới để kịp bố trí lực lượng.
Đoàntăng cường cho khu V có cả kỹ thuật điện báo truyền chữ, truyền ảnh(têlêtíp và têlêphôtô) do anh Đinh Ngọc Hường phụ trách đã lên đường.Liên tục các tổ cơ động có thể điều động đều được vào trận. Tổ đi saunhất cũng là tổ cơ động cuối cùng có Trần Mai Hưởng, Lâm Hồng Long...được tăng cường cho mặt trận Huế. Với tư tưởng chỉ đạo, mặt trận pháttriển đến đâu thì tiến theo đến đó.
Từ chiến trường B2, nửa cuối tháng4 năm 1975, toàn Thông tấn xã Giải phóng kể cả số phóng viên đi theoanh Đào Tùng, như Trần Mai Hạnh, Văn Bảo lên đường theo các tuyến khácnhau tiến vào đích cuối cùng. Anh chị Trần Thanh Xuân cũng rời căn cứ.
Căn cứ Thông tấn xã Giải phóng được trao lại cho anh Đào Tùng và mộtnhóm cán bộ kỹ thuật vừa lo bảo vệ căn cứ, vừa giữ liên lạc với Hà Nộivà các hướng. Lúc này, anh Nguyễn Xuân Bích ở Ban Tin miền Bắc đượctăng cường cho khu VI đã có mặt ở Đà Lạt, các tỉnh Nam Trung bộ đã đượctăng cường đủ phóng viên.
Khoảng những ngày 15 - 16 tháng 3 cho đến đầutháng 5 năm 1975, Ban Biên tập Tin miền Nam và Phòng Thông tấn Quân sựphát tin dồn dập. Từ cuối tháng 3, không thể chờ in vào bản tin ngày màphải in ngay tin chiến sự kịp gửi cho các đài, báo và các cơ quan Trungương.
Có mặt trận, vừa phát tin xong, lại có tin bổ sung. Có mặt trậnphát tới ba, bốn tin trong ngày. Càng làm tin, càng khỏe, càng vui. Tađã khai thác được khá nhiều từ nguồn phương Tây làm phong phú thêmnguồn tin và ghi nhanh chiến sự ngắn gọn từ chiến trường gửi về. Thôngtin từ Tân Sơn Nhất, Tây Nguyên, Huế, Đà Nẵng, tiếp đó là Quảng Nam,Phú Yên, Khánh Hòa, Lâm Đồng cùng nguồn tin phương Tây khá đầy đặn chobản tin hàng ngày.
Các ngày 27, 28 tháng 4, tình hình chính trị củachính quyền Sài Gòn biến động mạnh, hoạt động ngoại giao của một số sứquán phương Tây tại Sài Gòn cũng nhộn nhịp. Đúng lúc đó, Tân Sơn Nhấtđiện ra: Buộc phải ngừng lên máy làm việc. Các tổ cơ động của B2 kể cảbộ phận của anh Năm Xuân cùng các tổ cơ động của Tổng xã theo kỷ luậtchiến trường đều không lên máy.
Như trên trời rơi xuống, chị Yến mangbản tin của tổ Trần Mai Hưởng cùng các phóng viên ảnh, kể cả phóng viênThông tấn Quân sự báo về đã gặp cựu Trưởng Phòng Thông tấn Quân sự(Trần Bình, Phó Chính ủy Sư đoàn 304) sẽ chuyển hướng đi theo lực lượngnày vào đích cuối cùng.
Tràn ngập niềm vui, vội vàng lên chỗ anh ĐốngNgạc (Văn phòng Bí thư Thứ nhất Lê Duẩn). Không ai ở dưới nhà, ngồi chờtrên ghế gỗ cứng mà ngủ ngon lành hồi nào không biết. Có ai đó lấy báođập nhẹ vào đầu, bừng mở mắt.
Anh Ba mặc quần xà lỏn tươi cười đứngtrước mặt: Về, về ngủ đi cho khỏe, anh Tấn (tướng Lê Trọng Tấn) đã hộiđược cánh quân phía đông, Dương Văn Minh hay ai lên làm Tổng thống củaViệt Nam Cộng hòa cũng không còn làm gì được nữa. Nhớ chuẩn bị pháo nổto và dài. Có tin địch đầu hàng thì nổ pháo ngay. Ban Bí thư đã quyết định Thông tấn xã nổ pháo là báo tin toàn thắng cho nhân dân.
Phóngxe về Tổng xã vừa ăn phở vừa triệu tập anh em cán bộ Văn phòng đangtrực lên giao nhiệm vụ: Chuẩn bị đủ pháo tốt, dùng dây thép nối dài từtầng trên cùng của nhà số 5 Lý Thường Kiệt. Chưa treo vội nhưng sẵnsàng có lệnh thì phải nổ pháo giòn giã và kéo dài.
Sáng 29/4, Trần Dũngcho biết cả 4 cánh quân đều có tổ phóng viên đi theo sẵn sàng lên sóng.Riêng cánh Tây Nam chưa liên lạc được, chắc sẽ sử dụng phân xã khuVIII. Các phóng viên Thông tấn xã Giải phóng theo các đồng chí lãnh đạoở các hướng thì không được mang theo điện đài nên không thể chờ tin,bài của họ.
Lúc này, các báo và đài đều có người chờ sẵn ở Việt NamThông tấn xã để nhận tin, ảnh. Hai mươi giờ 30 phút hôm đó, trời mưato, điện thoại của Đống Ngạc gọi: Lên ngay, mang theo máy ảnh!
Lên đếnnơi, anh Đống Ngạc kêu: Trễ rồi, anh Văn vừa đi khỏi nhà anh Ba đượcmấy phút. Anh Đống Ngạc rất tiếc đã không chụp được ảnh anh Ba và anhVăn ôm hôn nhau cười vui trong nước mắt.
Ngồi lại uống trà, anh ĐốngNgạc cho biết theo anh Văn, tình hình Sài Gòn có thể kết thúc trongbuổi sáng 30/4/1975. Các ngày 1 và 2/5 có thể kết thúc ở Cần Thơ, PhúQuốc, Côn Đảo. Trường Sa và các đảo phụ cận đã thu gọn xong cả rồi.
Trưa 30/4, vừa nhận tin điện báo của tổ Trần Mai Hưởng, vừa nghe đàiSài Gòn, làm tin ngay song phải đưa lên cấp trên xem lại bởi đó có lẽlà bản tin quan trọng nhất trong lịch sử chiến tranh, trong sự nghiệpgiải phóng dân tộc, thực hiện trọn vẹn di huấn thiêng liêng của Bác Hồkính yêu “đánh cho Mỹ cút”, “đánh cho ngụy nhào”.
Không đợi duyệt tin,tràng pháo dài từ tầng trên cùng nhà số 5 Lý Thường Kiệt nổ giòn giãtrong khi cán bộ và nhân dân đã đứng đông nghịt tràn ngập trước cửaTrường Đại học Tổng hợp, trên dọc đường Lý Thường Kiệt, Lê Thánh Tông,tràn cả lên vườn hoa Tao Đàn.
Tiếng vỗ tay, tiếng reo hò và cả nhữnghàng nước mắt, các đoàn người nối tiếp nhau kéo đến, tràn ngập trướctrụ sở Việt Nam Thông tấn xã ngay cả khi tiếng pháo đã ngừng hẳn./.
(Lược trích từ cuốn "Thông tấn xã Việt Nam với Đại thắng mùa xuân”)
Cùng với những cán bộ, phóng viên thườngtrực tại Tổng hành dinh là những cán bộ, phóng viên, điện báo viên sốngvà chiến đấu tại các chiến trường, bám sát các mặt trận, đi cùng cácmũi tiến công, tham gia các trận đánh của quân ta.
Tay bút và tay súngcủa các cán bộ, phóng viên, điện báo viên đã góp phần xuất sắc vào việcthực hiện thành công nhiệm vụ của Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) vớichức trách là một cơ quan thông tin chiến lược của Đảng và Nhà nước.
Nhân kỷ niệm 35 năm ngày giải phóng miền Nam, Vienam+ xin lượctrích bài viết "35 năm năm nhớ lại toàn ngành vào trận" của nhà báo Đỗ Phượng - nguyên Ủy viên BCH Trung ương Đảng, nguyên Tổng Giám đốc TTXVN.
Nhớlại một buổi chiều cuối tháng Giêng năm 1975, tan cuộc họp, anh Lê VănLương giữ lại hỏi thăm sức khỏe anh Trần Thanh Xuân và khả năng côngtác chuyên môn và kỹ thuật của Thông tấn xã Giải phóng.
Trước khi chiatay, anh nói vừa như nhắc nhở vừa như trao nhiệm vụ: Anh Ba (Lê Duẩn),Anh Năm (Trường Chinh) và Ban Bí thư trao trách nhiệm cho lãnh đạoThông tấn xã, chuẩn bị mọi mặt sẵn sàng đáp ứng mọi biến động trongtình hình mới, không được để xảy ra một sơ suất nào dù nhỏ.
Vẫn nhưthường lệ, anh nói nhỏ nhẹ, không hề cao giọng, nhưng người nghe nhưcảm nhận được nỗi bức xúc và sự lo lắng của đồng chí Thường trực Ban Bíthư về chức trách của một cơ quan thông tin chiến lược của Đảng và Nhànước trước giai đoạn bước ngoặt của Cách mạng.
Tuần đầu tháng 3năm 1975, Văn phòng anh Ba thông báo miệng ý kiến chỉ đạo cấp trên.Thông tấn xã chuẩn bị làm việc giống như thời kỳ tháng 12 năm 1972(chiến đấu chống chiến tranh phá hoại bằng máy bay B52 của đế quốc Mỹ).Anh Trần Độ yêu cầu giao ban vào 7 giờ các buổi sáng ở Ban Thống nhấtTrung ương. Văn phòng anh Văn (Võ Nguyên Giáp) nhắc: Bất cứ lúc nàotrong ngày, hễ có tin quan trọng phải báo cáo ngay.
Thực ra thời gian mởchiến dịch Tây Nguyên chỉ được truyền miệng vào tối mùng 9 tháng 3 vàvẫn là tinh thần chỉ đạo giải phóng miền Nam trong hai năm 1975-1976.Chiến dịch Buôn Ma Thuột phát triển thắng lợi nhanh vượt qua mọi dựkiến.
Anh Đào Tùng lãnh đạo đoàn cán bộ đặc biệt lên đường ngay, vừanắm tình hình tại chỗ, vừa trực tiếp tăng cường cho Thông tấn xã Giảiphóng. Được các anh Tố Hữu, Hoàng Tùng đồng ý, anh Đào Tùng lên đườngmà không kịp báo cáo và xin quyết định của Ban Bí thư.
Tình hình mặttrận phát triển dồn dập. Từ ngày 10 tháng 3 năm 1975, Phòng Thông tấnQuân sự, Ban Biên tập Tin miền Nam và Phòng Thư ký (Bộ Biên tập) tậptrung ăn nghỉ tại chỗ làm việc. Ngoài việc giao ban lúc 7 giờ sángvới anh Trần Độ ở Ban Thống nhất Trung ương, từ sau 5 giờ chiều hàngngày, Đỗ Phượng có mặt tại nhà riêng anh Ba vừa báo cáo thông tin, vừachờ chỉ thị hoặc nghe ngóng động thái mới để kịp bố trí lực lượng.
Đoàntăng cường cho khu V có cả kỹ thuật điện báo truyền chữ, truyền ảnh(têlêtíp và têlêphôtô) do anh Đinh Ngọc Hường phụ trách đã lên đường.Liên tục các tổ cơ động có thể điều động đều được vào trận. Tổ đi saunhất cũng là tổ cơ động cuối cùng có Trần Mai Hưởng, Lâm Hồng Long...được tăng cường cho mặt trận Huế. Với tư tưởng chỉ đạo, mặt trận pháttriển đến đâu thì tiến theo đến đó.
Từ chiến trường B2, nửa cuối tháng4 năm 1975, toàn Thông tấn xã Giải phóng kể cả số phóng viên đi theoanh Đào Tùng, như Trần Mai Hạnh, Văn Bảo lên đường theo các tuyến khácnhau tiến vào đích cuối cùng. Anh chị Trần Thanh Xuân cũng rời căn cứ.
Căn cứ Thông tấn xã Giải phóng được trao lại cho anh Đào Tùng và mộtnhóm cán bộ kỹ thuật vừa lo bảo vệ căn cứ, vừa giữ liên lạc với Hà Nộivà các hướng. Lúc này, anh Nguyễn Xuân Bích ở Ban Tin miền Bắc đượctăng cường cho khu VI đã có mặt ở Đà Lạt, các tỉnh Nam Trung bộ đã đượctăng cường đủ phóng viên.
Khoảng những ngày 15 - 16 tháng 3 cho đến đầutháng 5 năm 1975, Ban Biên tập Tin miền Nam và Phòng Thông tấn Quân sựphát tin dồn dập. Từ cuối tháng 3, không thể chờ in vào bản tin ngày màphải in ngay tin chiến sự kịp gửi cho các đài, báo và các cơ quan Trungương.
Có mặt trận, vừa phát tin xong, lại có tin bổ sung. Có mặt trậnphát tới ba, bốn tin trong ngày. Càng làm tin, càng khỏe, càng vui. Tađã khai thác được khá nhiều từ nguồn phương Tây làm phong phú thêmnguồn tin và ghi nhanh chiến sự ngắn gọn từ chiến trường gửi về. Thôngtin từ Tân Sơn Nhất, Tây Nguyên, Huế, Đà Nẵng, tiếp đó là Quảng Nam,Phú Yên, Khánh Hòa, Lâm Đồng cùng nguồn tin phương Tây khá đầy đặn chobản tin hàng ngày.
Các ngày 27, 28 tháng 4, tình hình chính trị củachính quyền Sài Gòn biến động mạnh, hoạt động ngoại giao của một số sứquán phương Tây tại Sài Gòn cũng nhộn nhịp. Đúng lúc đó, Tân Sơn Nhấtđiện ra: Buộc phải ngừng lên máy làm việc. Các tổ cơ động của B2 kể cảbộ phận của anh Năm Xuân cùng các tổ cơ động của Tổng xã theo kỷ luậtchiến trường đều không lên máy.
Như trên trời rơi xuống, chị Yến mangbản tin của tổ Trần Mai Hưởng cùng các phóng viên ảnh, kể cả phóng viênThông tấn Quân sự báo về đã gặp cựu Trưởng Phòng Thông tấn Quân sự(Trần Bình, Phó Chính ủy Sư đoàn 304) sẽ chuyển hướng đi theo lực lượngnày vào đích cuối cùng.
Tràn ngập niềm vui, vội vàng lên chỗ anh ĐốngNgạc (Văn phòng Bí thư Thứ nhất Lê Duẩn). Không ai ở dưới nhà, ngồi chờtrên ghế gỗ cứng mà ngủ ngon lành hồi nào không biết. Có ai đó lấy báođập nhẹ vào đầu, bừng mở mắt.
Anh Ba mặc quần xà lỏn tươi cười đứngtrước mặt: Về, về ngủ đi cho khỏe, anh Tấn (tướng Lê Trọng Tấn) đã hộiđược cánh quân phía đông, Dương Văn Minh hay ai lên làm Tổng thống củaViệt Nam Cộng hòa cũng không còn làm gì được nữa. Nhớ chuẩn bị pháo nổto và dài. Có tin địch đầu hàng thì nổ pháo ngay. Ban Bí thư đã quyết định Thông tấn xã nổ pháo là báo tin toàn thắng cho nhân dân.
Phóngxe về Tổng xã vừa ăn phở vừa triệu tập anh em cán bộ Văn phòng đangtrực lên giao nhiệm vụ: Chuẩn bị đủ pháo tốt, dùng dây thép nối dài từtầng trên cùng của nhà số 5 Lý Thường Kiệt. Chưa treo vội nhưng sẵnsàng có lệnh thì phải nổ pháo giòn giã và kéo dài.
Sáng 29/4, Trần Dũngcho biết cả 4 cánh quân đều có tổ phóng viên đi theo sẵn sàng lên sóng.Riêng cánh Tây Nam chưa liên lạc được, chắc sẽ sử dụng phân xã khuVIII. Các phóng viên Thông tấn xã Giải phóng theo các đồng chí lãnh đạoở các hướng thì không được mang theo điện đài nên không thể chờ tin,bài của họ.
Lúc này, các báo và đài đều có người chờ sẵn ở Việt NamThông tấn xã để nhận tin, ảnh. Hai mươi giờ 30 phút hôm đó, trời mưato, điện thoại của Đống Ngạc gọi: Lên ngay, mang theo máy ảnh!
Lên đếnnơi, anh Đống Ngạc kêu: Trễ rồi, anh Văn vừa đi khỏi nhà anh Ba đượcmấy phút. Anh Đống Ngạc rất tiếc đã không chụp được ảnh anh Ba và anhVăn ôm hôn nhau cười vui trong nước mắt.
Ngồi lại uống trà, anh ĐốngNgạc cho biết theo anh Văn, tình hình Sài Gòn có thể kết thúc trongbuổi sáng 30/4/1975. Các ngày 1 và 2/5 có thể kết thúc ở Cần Thơ, PhúQuốc, Côn Đảo. Trường Sa và các đảo phụ cận đã thu gọn xong cả rồi.
Trưa 30/4, vừa nhận tin điện báo của tổ Trần Mai Hưởng, vừa nghe đàiSài Gòn, làm tin ngay song phải đưa lên cấp trên xem lại bởi đó có lẽlà bản tin quan trọng nhất trong lịch sử chiến tranh, trong sự nghiệpgiải phóng dân tộc, thực hiện trọn vẹn di huấn thiêng liêng của Bác Hồkính yêu “đánh cho Mỹ cút”, “đánh cho ngụy nhào”.
Không đợi duyệt tin,tràng pháo dài từ tầng trên cùng nhà số 5 Lý Thường Kiệt nổ giòn giãtrong khi cán bộ và nhân dân đã đứng đông nghịt tràn ngập trước cửaTrường Đại học Tổng hợp, trên dọc đường Lý Thường Kiệt, Lê Thánh Tông,tràn cả lên vườn hoa Tao Đàn.
Tiếng vỗ tay, tiếng reo hò và cả nhữnghàng nước mắt, các đoàn người nối tiếp nhau kéo đến, tràn ngập trướctrụ sở Việt Nam Thông tấn xã ngay cả khi tiếng pháo đã ngừng hẳn./.
(Lược trích từ cuốn "Thông tấn xã Việt Nam với Đại thắng mùa xuân”)
(TTXVN/Vietnam+)
