Sở Văn hóa-Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh đã lập hồ sơ, văn bản gửi Bộ Vănhóa-Thể thao và Du lịch đề cử 3 cổ vật đặc sắc công nhận là báu vật quốc giagồm Tượng Phật bà Quan âm nghìn mắt, nghìn tay ở chùa Bút Tháp, xã Đình Tổ,huyện Thuận Thành; Tượng Adiđà của chùa Phật Tích, xã Phật Tích, huyện Tiên Duvà Cột đá chùa Dạm, xã Nam Sơn, thành phố Bắc Ninh.
Ông Nguyễn Duy Nhất, Giám đốc Ban Quản lý di tích tỉnh Bắc Ninh, đơn vị trựctiếp làm thủ tục đề nghị công nhận bảo vật quốc gia cho biết, qua khảo sát chothấy, Bắc Ninh có hàng chục cổ vật đặc sắc hội tụ đủ các tiêu chí của bảo vậtquốc gia. Tiêu biểu như 10 linh thú đá chùa Phật Tích; Bộ tượng Tam thế, ThápCửu phẩm liên hoa, 2 cuốn sách đồng chùa Bút Tháp; Tượng Pháp Vân, Tượng PhápVũ, Cừu đá chùa Dâu; Rồng đá đền thờ Lê Văn Thịnh… Tuy nhiên, trong đợt đầutiên, Bắc Ninh chỉ đề cử 3 hiện vật đặc sắc nhất.
Tượng Phật bà Quan âm nghìn mắt, nghìn tay là pho tượng gỗ mang vẻ đẹp hoàn hảovới vô số chi tiết chạm khắc tinh mĩ từ Phật Quan âm đến đài sen, bệ tượng vàvành tay phụ. Tượng cao 2,35m (tính từ đài sen đến đỉnh đầu tượng), có 11 đầu.Mặt chính nhìn ra phía trước, hai mặt phụ ở hai mang tai. Đầu tượng đội thiênquan, phía trên đầu chính có các đầu nhỏ hơn xếp chồng lên nhau thành ba lớp,trên cùng là tượng Phật Adiđà.
Tượng tọa trên đài sen do một con rồng nhô lên từ mặt nước đội lấy, 2 tay cốgiữ và đỡ cho cân bằng. Phần dưới cùng là bệ tượng cao 0,54m, được tạo theo kiểubệ sumeru bố trí thành 5 cấp hình chữ nhật chém góc, hoa văn chạm khắc tinh xảovới bảo bối của nhà Phật, lưỡng long chầu ngọc, song lân hý cầu... Pho tượngPhật bà Quan âm nghìn mắt nghìn tay có 2 hàng chữ Hán trên bệ tượng cho biết photượng được Trương tiên sinh hoàn thành vào một ngày tốt của mùa Thu năm BínhThân (1656).
Tượng Adiđà được tạo tác vào thế kỷ XI, bằng đá xanh nguyên khối. Văn bia và lờikể cho biết xưa kia toàn thân pho tượng được sơn son, thếp vàng. Tượng cao 2,1m,rộng vai 0,87m, rộng chân 1,33m, bệ tượng cao 0,80m, chu vi bệ 5,92m.
Tác phẩm chia thành 2 phần rõ rệt, Phật Adiđà và bệ đá tòa sen. Tất cả đềutrau chuốt, mềm mại, tỉ mỉ, tạo ra pho tượng tuyệt tác, sống động, có hồn. Tượngđược diễn tả ngồi xếp bằng, hai bàn tay ngửa chồng nhau để trước bụng tì nhẹtrên đùi, nếp áo khoác bó sát người có những đường cong thướt tha buông rủ xuốngphủ kín hai chân. Mình tượng thanh mảnh, ngồi hơi rướn về phía trước, trông rấtuyển chuyển, nhưng lại vững vàng.
Cột đá chùa Dạm còn gọi là cột biểu có niên đại thế kỷ XI, thời Lý, kiến trúcđộc đáo bởi kích thước to lớn và nghệ thuật điêu khắc đá tuyệt khéo. Cột đá có 2phần: cột và đế tròn đỡ cột. Cột đá liền khối cao 4,25m, đặt trên bệ đá hai cấpcao 0,8m. Phần cột gồm hộp vuông cao 2m, 1 cạnh rộng 1,35m và 1 cạnh rộng 1,6m;phần trụ tròn cao 2,25m, đường kính 1,35m.
Đặc sắc nhất là đôi rồng trên trụ tròn được chạm nổi tinh tế, đường nét sinhđộng, trau chuốt. Đôi rồng ngoắc đuôi vào nhau quấn quanh cột, chân trước haicon chụm vào cùng nâng đỡ một viên ngọc. Hai đầu rồng trong tư thế chầu nhau, ởgiữa có một lá đề chạm nổi, mỗi con ngậm một viên ngọc, mắt sáng trong tư thếhướng lên bầu trời, thân rồng uốn khúc hình sin, hai chân sau tựa vào khối hộpvuông phía dưới tạo cho đôi rồng uốn lượn như đang bay. Những chỗ trống bên cạnhđôi rồng được khắc những chi tiết hoa văn cúc dây.
Những hiện vật ở Bắc Ninh minh chứng về vùng đất có bề dày lịch sử, văn hiếnvới những cổ vật đặc sắc. Được công nhận là bảo vật quốc gia, các hiện vật sẽ cóthêm các điều kiện để bảo tồn theo chế độ đặc biệt, trở thành những điểm nhấn,hấp dẫn du khách trong hành trình du lịch văn hóa tâm linh khi đến Bắc Ninh./.
(TTXVN/Vietnam+)