Độc đáo nghi lễ rước nước cầu mưa thuận gió hòa ở Lễ hội Đền Trần Thái Bình
Hoài Nam
Hằng năm cứ đến ngày 13 tháng Giêng, nghi lễ rước nước tại Lễ hội Đền Trần được tổ chức không chỉ cầu mong mưa thuận gió hòa, nông nghiệp phát triển mà còn mang ý nghĩa tri ân tổ tiên nhà Trần.
Nghi lễ đầu tiên của lễ hội đền Trần (Hưng Hà, Thái Bình) chính là Lễ rước nước, tái hiện cuộc sống trước kia của tổ tiên nhà Trần trước khi lên làm vua gắn với nghề chài lưới trên sông nước. (Ảnh: Hoài Nam/Vietnam+) Ngày nay, nghi lễ này đã trở thành nghi thức gắn với tín ngưỡng cầu nước, cầu cho mùa màng tươi tốt cũng như báo công đến các vị vua của cư dân vùng châu thổ sông Hồng sau một năm sản xuất. (Ảnh: Hoài Nam/Vietnam+) Đoàn rước nước thực hiện bằng cả đường thủy và đường bộ. Trước khi đoàn rước khởi hành, các bậc cao niên thắp hương kính cẩn mời anh linh các vị vua Trần chứng giám. (Ảnh: Hoài Nam/Vietnam+) Đoàn rước xuất phát từ sân Đền, dẫn đầu là đội múa lân, kiệu mang liệt vị liệt tổ nhà Trần: Trần Kinh, Trần Hấp, Trần Thừa, Trần Lý và Thái sư Trần Thủ Ðộ. Tiếp theo là đoàn rước thuộc các làng, xã trong và ngoài huyện. (Ảnh: Hoài Nam/Vietnam+) Đoàn rước đi đến đâu đều có đoàn bát âm, cờ trống theo đến đó. Người dân tham gia lễ hội cùng đi theo thành hàng dài với mong muốn được tận mắt chứng kiến lễ rước linh thiêng cũng như cầu cho một năm mưa thuận gió hòa. (Ảnh: Hoài Nam/Vietnam+)
Đoàn rước đi dọc đê sông Hồng đến nơi có thuyền rước đợi sẵn. (Ảnh: Hoài Nam/Vietnam+) Theo các bậc cao niên xã Tiến Đức (huyện Hưng Hà), nơi lấy nước được gọi là Ngã ba Tuần Vường - nơi giao nhau của ba con sông lớn: Sông Luộc, sông Hồng và sông Thái Bình. (Ảnh: Hoài Nam/Vietnam+) Thuyền rước nước là thuyền lớn, đưa các vị chư tăng và tín đồ Phật tử ra tới giữa sông Hồng. (Ảnh: Hoài Nam/Vietnam+) Trước khi làm lễ cấp thủy, đưa dòng nước vào trong chum, các bậc chư tăng làm lễ cúng Phật và các vị vua Trần cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hoà cho mọi người, mọi nhà. (Ảnh: Hoài Nam/Vietnam+) . Dòng nước trong mát, thanh tịnh nơi đây sẽ được dâng lên các vị vua Trần. (Ảnh: Hoài Nam/Vietnam+)
Đến ngã ba Tuần Vường, từng gàu nước được các cụ cao niên và các vị chư tăng trút vào chum nhỏ. (Ảnh: Hoài Nam/Vietnam+) Khi chum đã đầy, một tấm vải điều được đặt lên miệng chum với mong muốn giữ đủ bấy nhiêu may mắn. (Ảnh: Hoài Nam/Vietnam+) Chum nước được cẩn trọng đặt lên bành, dùng dây lụa đỏ chằng buộc cẩn thận để tránh bị đổ trong khi khiêng kiệu. (Ảnh: Hoài Nam/Vietnam+) Hoàn thành nghi thức lấy nước, đoàn rước lại trở về Đền thờ các vị vua Trần. Về tới sân Đền, đoàn rước lần lượt đi vào hành lễ, đoàn kiệu do các thanh niên trai tráng rước qua cổng là bắt đầu quay đủ ba vòng rồi đi vòng vào Đền. (Ảnh: Hoài Nam/Vietnam+) Nghi lễ rước nước được phục dựng từ năm 2010 và duy trì thực hiện cho đến nay. Đây là nét đẹp văn hoá truyền thống của người dân địa phương và nghi thức đầu tiên trong Lễ hội Đền Trần (Thái Bình). (Ảnh: Hoài Nam/Vietnam+)
Mùa lễ hội năm 2024, lễ rước nước thu hút 76 đoàn với trên 2.000 người tham dự. Hình ảnh đoàn rước đi thành hàng dài ven đê với trống rong cờ mở rợp trời tạo nên khung cảnh sinh động, đầy màu sắc. (Ảnh: Hoài Nam/Vietnam+) Đây không chỉ là nghi lễ khuyến nông, khuyến ngư, cầu mong mưa thuận gió hòa, nông nghiệp phát triển mà còn mang ý nghĩa tri ân tổ tiên nhà Trần, một vương triều khởi nghiệp từ nghề chài lưới, gắn với sông nước. (Ảnh: Hoài Nam/Vietnam+)
Sau khi lấy nước, đoàn lễ tổ chức đánh cá tại ao thả cá cạnh giếng Rồng, đánh bắt hai loại cá Triều đẩu (cá quả) và Long ngư (cá chép), đựng trong những chiếc thúng sơn đỏ để chuyển đến kiệu Rồng.
Ngày 21/2 tại Khu Di tích Lịch sử, Văn hóa Đền Trần-chùa Tháp, phuờng Lộc Vượng, thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định đã diễn ra lễ rước nước, tế cá nhằm tưởng nhớ, tri ân tổ tiên vương triều nhà Trần.
Ngày 20/2 (tức ngày 11 tháng Giêng năm Giáp Thìn) tại Khu Di tích Lịch sử, Văn hóa Đền Trần (Nam Định) đã diễn ra nghi lễ rước kiệu Ngọc Lộ, mở đầu cho Lễ hội Khai ấn Đền Trần.