Ngày 25/4, tổ chức Collectif Dioxine-Vietnam và Ủy ban ủng hộ vụ kiện của bà Trần Tố Nga phối hợp với chính quyền thành phố Paris cùng nhiều hội đoàn Pháp-Việt đã long trọng tổ chức lễ khánh thành bia tưởng niệm nạn nhân chất độc da cam/dioxin tại Công viên Choisy, quận 13, thủ đô Paris, với sự tham dự của Đại sứ Việt Nam tại Pháp Trịnh Đức Hải, nhiều nghị sỹ Quốc hội Pháp, lãnh đạo địa phương, cùng đông đảo cộng đồng người Việt và bạn bè Pháp.
Theo phóng viên TTXVN tại Pháp, đây là công trình tưởng niệm đầu tiên tại Pháp và châu Âu đối với hàng triệu nạn nhân vẫn đang chịu hậu quả của chất độc hóa học này.
Công trình mang ý nghĩa đặc biệt, là kết quả của hành trình vận động kéo dài nhiều năm với sự tham gia của các tổ chức xã hội, giới luật gia, nghệ sỹ, cộng đồng người Việt và bạn bè Pháp, nhằm tưởng nhớ các nạn nhân và nâng cao nhận thức về một trong những thảm họa nhân đạo và môi trường nghiêm trọng nhất trong lịch sử hiện đại.
Phát biểu tại buổi lễ, ông Alexandre Florantin, nguyên Ủy viên hội đồng thành phố Paris và là người khởi xướng ý tưởng dựng bia tưởng niệm này, cho biết công trình là thành quả của 4 năm nỗ lực với sự đồng thuận của chính quyền và xã hội, nhằm tưởng nhớ các nạn nhân trên toàn thế giới.
Ông nhấn mạnh đây là “một thảm kịch kép, vừa về con người vừa về môi trường,” đồng thời cho rằng việc đặt bia tưởng niệm trong không gian công cộng sẽ góp phần “làm cho những điều vô hình trở nên hữu hình,” qua đó nâng cao nhận thức và thúc đẩy hành động vì công lý.
Bà Léa Dang, đại diện Ủy ban ủng hộ vụ kiện của bà Trần Tố Nga, nhấn mạnh quy mô thảm họa khi gần 80 triệu lít chất diệt cỏ đã bị rải xuống Việt Nam và các khu vực lân cận, gọi đây là “cuộc chiến tranh hóa học lớn nhất trong lịch sử.” Bà cho rằng việc dựng bia tưởng niệm là nhằm “vén bức màn lãng quên” và đưa ký ức về thảm họa này ra không gian công cộng.
Nghệ sỹ Kim Doan Quoc, người thiết kế bia tưởng niệm, cho biết hình ảnh rừng ngập mặn được lựa chọn để minh họa cho bia tưởng niệm là biểu tượng của “sức sống và tinh thần đoàn kết,” thể hiện khả năng hồi sinh của thiên nhiên và hy vọng về tương lai.
Bà nhấn mạnh công trình không chỉ để tưởng niệm mà còn là nơi để cộng đồng “cùng nhau tụ họp,” tiếp tục hành động nhằm ngăn chặn những thảm kịch tương tự.
Ông Nguyễn Hồng Sơn, Chủ tịch Hội nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam (VAVA), đồng thời là Chủ tịch Hội nạn nhân chất độc da cam/dioxin Thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh rằng sự hiện diện của đông đảo đại biểu và cộng đồng tại buổi lễ, không phân biệt quốc tịch, màu da, thể hiện tinh thần đoàn kết, lòng nhân ái và khát vọng chung vì công lý.
Ông khẳng định đây không chỉ là biểu hiện của tình hữu nghị giữa Việt Nam và Pháp, mà còn là tình cảm đặc biệt dành cho hàng triệu nạn nhân đã chịu hậu quả nặng nề của chất độc da cam trong suốt hơn 60 năm qua.
Ông Nguyễn Hồng Sơn cũng bày tỏ sự trân trọng đối với bà Trần Tố Nga, coi bà là biểu tượng tiêu biểu cho phẩm chất kiên cường, dũng cảm của người phụ nữ Việt Nam trong cuộc đấu tranh đòi công lý, đồng thời đánh giá cao sự tham gia của đông đảo thế hệ trẻ tại buổi lễ, coi đây là yếu tố quan trọng góp phần tiếp nối ký ức lịch sử, lan tỏa tinh thần nhân văn và duy trì tiếng nói đấu tranh vì quyền lợi chính đáng của các nạn nhân chất độc da cam/dioxin.
Ông Michel Criaud, Chủ tịch Nhóm Nghị sỹ hữu nghị Pháp-Việt tại Quốc hội Pháp, khẳng định việc khánh thành bia tưởng niệm là “một nghĩa vụ gìn giữ ký ức,” nhằm tôn vinh các nạn nhân và truyền lại bài học lịch sử cho các thế hệ tương lai. Ông nhấn mạnh: “Chúng ta không lãng quên,”, đồng thời bày tỏ niềm tin vào tương lai hợp tác giữa Pháp và Việt Nam.
Trong khi đó, bà Audrey Pulvar, Phó Thị trưởng Paris phụ trách quan hệ quốc tế, châu Âu và Cộng đồng Pháp ngữ, nhận định chất độc da cam là ví dụ điển hình của “tội ác sinh thái,” khi gây ra sự tàn phá trên diện rộng đối với con người và môi trường.
Bà nhấn mạnh rằng 50 năm sau chiến tranh, chất độc này vẫn “tiếp tục đầu độc” đất đai, nguồn nước và con người, đồng thời khẳng định việc dựng bia tưởng niệm là cách để Paris “lên tiếng,” thể hiện cam kết ủng hộ các nạn nhân và đấu tranh vì công lý.
Luật sư William Bourdon cho rằng cuộc đấu tranh pháp lý của bà Trần Tố Nga là “một trong những cuộc đấu tranh đặc biệt nhất” trong sự nghiệp của ông, đồng thời nhấn mạnh nguy cơ của việc “bóp méo lịch sử,” có thể dẫn đến việc tái diễn các tội ác.
Ông khẳng định sẽ tiếp tục theo đuổi vụ kiện đến cùng, coi đây là một cuộc đấu tranh mang tính biểu tượng nhằm chống lại sự miễn trừ trách nhiệm và bảo vệ công lý quốc tế.
Về phần mình, bà Trần Tố Nga xúc động cho biết việc khánh thành bia tưởng niệm là kết tinh của hơn 60 năm đấu tranh bền bỉ của các nạn nhân chất độc da cam và những người ủng hộ trên toàn thế giới.
Bà nhấn mạnh: “Đây không chỉ là thành quả của quá khứ mà còn là động lực cho hiện tại và tương lai của cuộc đấu tranh vì công lý,” đồng thời bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc trước sự hiện diện và ủng hộ của bạn bè quốc tế, cho rằng chính “những ánh mắt, nụ cười và tình cảm” của mọi người đã tiếp thêm sức mạnh để bà tiếp tục hành trình.
Ở tuổi 85, bà Trần Tố Nga khẳng định sẽ tiếp tục theo đuổi vụ kiện đến cùng, “chừng nào còn thở, tôi sẽ tiếp tục cuộc đấu tranh của chúng ta.” Bà nhấn mạnh những giá trị cốt lõi của hành trình này là “lòng dũng cảm, kiên nhẫn, hy vọng và quyết tâm,” coi đó là nền tảng để vượt qua mọi khó khăn phía trước./.