Nhà sàn cổ ở Bình Chuẩn - dấu ấn văn hóa người Thái giữa đại ngàn

Ẩn mình giữa thung lũng heo hút của xã Bình Chuẩn (tỉnh Nghệ An), nơi bốn bề được bao bọc bởi những dãy núi điệp trùng, những ngôi nhà sàn cổ của đồng bào Thái vẫn lặng lẽ tồn tại qua hàng trăm năm.

Nhà sàn là công trình tổng hợp giữa kiến trúc xây dựng, nghệ thuật trang trí, thiết kế hài hòa với thiên nhiên, thích ứng với khí hậu miền núi và mang dấu ấn văn hóa đặc trưng. (Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN)

Hình khối, họa tiết và màu sắc trang trí hình đầu rồng trên cầu thang lên xuống của ngôi nhà sàn vẫn còn rõ nét dù đã trải qua hàng chục năm. (Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN)

Họa tiết hoa văn trang trí trên lan can gần cầu thang lên xuống của ngôi nhà sàn tạo điểm nhấn cho không gian tầng 2 của ngôi nhà sàn của đồng bào Thái trong thung lũng Bình Chuẩn. (Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN)

Đầu cầu thang của ngôi nhà sàn cổ của đồng bào Thái ở xã Bình Chuẩn (tỉnh Nghệ An) được tạo tác mang hình đầu rồng cách điệu, thể hiện sự uy. (Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN)

Họa tiết hình trái tim trên có kích thước đủ lớn trên khu vực vòm nóc để vừa là nơi lưu thông không khí, tạo khoảng sáng bên trong căn nhà sàn và ngăn cản nước mưa hắt vào. (Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN)

Bộ phận “dui” chắn mái quanh mái nhà sàn được tạo họa tiết hình răng cưa.(Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN)

Nhờ hệ thống cột đỡ và khung nhà mà nhà sàn có thể dựng lên chắc chắn ở khu vực dốc, không cần mặt bằng bằng phẳng. (Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN)

Trong khi ngôi nhà sàn của đồng bào Thái thuộc 2 ngành Thái đen, Thái trắng ở Tây Bắc luôn có 2 cầu thang ở hai đầu nhà, gồm “tang chan” dành cho phụ nữ và “tang quản” dành cho nam giới thì nhà sàn của người Thái, ngành Thái thanh ở Bình chuẩn chỉ có duy nhất 1 cầu thang dùng chung để lên xuống. (Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN)

Cộng đồng người Thái ở thung lũng Bình Chuẩn tin rằng con số lẻ mang lại may mắn, vì vậy, cấu trúc nhà thường có 3 gian 2 chái hoặc 5 gian 2 chái, tổng số cửa sổ và cửa chính cũng là số lẻ. (Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN)

Kết cấu nhà sàn có sự phân chia không gian rõ ràng: gầm sàn dùng để cất giữ nông cụ, vật dụng, củi đun… Còn phía không gian tầng 2 là nơi sinh hoạt chính của gia đình. (Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN)

Để tránh tiếp xúc trực tiếp với nền đất dưới nhà sàn, tránh ẩm mốc, mối mọt, hệ thống cột nhà là những thân gõ tròn được kê trên những tảng đá xanh được tạo tác thành khối bát giác hoặc lục lăng. (Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN)

Kết cấu hoành, xà nâng mái của ngôi nhà sàn được trang trí bằng hình tượng đài sen cách điệu. (Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN)

Đầu rồng nơi cầu thang lên, xuống của ngôi nhà sàn cổ của đồng bào Thái ở xã Bình Chuẩn (tỉnh Nghệ An) luôn hướng lên trên, mang ý nghĩa bay lên, gửi gắm kinh tế gia chủ luôn tiến tới, no đủ. (Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN)

Hệ thống khung gỗ nâng đỡ sức nặng của mái nhà được liên kết với nhau bằng kỹ thuật đục mộng tinh tế, vừa có sự chắc chắn lại vừa uyển chuyển, thanh thoát. (Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN)

Nhà sàn là công trình mang kiến trúc độc đáo, được đúc kết từ kinh nghiệm thực tế, tập quán, tín ngưỡng nhiều đời của dân tộc Thái; thích nghi với điều kiện thiên nhiên và môi trường miền núi, hài hòa cùng cảnh quan núi rừng, tạo nên vẻ đẹp giản dị, gần gũi. (Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN)

Kiến trúc đặc trưng của nhà sàn ngoài phục vụ nhu cầu sinh hoạt mà còn bảo vệ con người khỏi những hiểm họa từ tự nhiên như môi trường ẩm thấp, thú dữ, sạt lở đất đá, nước lũ dâng cao… (Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN)

Dù các công trình phụ (mái che sân, khu vực tắm rửa, giặt giũ…) có sự thay đổi nhưng ngôi nhà sàn của người Thái ở xã Bình Chuẩn (tỉnh Nghệ An) vẫn giữ được kiến trúc, cấu trúc truyền thống. (Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN)

Quần thể nhà sàn có kiến trúc cổ nằm san sát nhau dưới chân đồi trong thung lũng. (Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN)

(TTXVN/Vietnam+)