Đại biểu Quốc hội khóa XVI cần có năng lực hoạch định chính sách, tư duy toàn cầu, khả năng phân tích pháp lý và kinh tế sâu sắc, cùng với bản lĩnh chính trị và tinh thần trách nhiệm cao trước cử tri.
Đây là chia sẻ của Phó Giáo sư, Tiến sỹ Trương Hồ Hải, Viện trưởng Viện Nhà nước và Pháp luật, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh trong cuộc trao đổi với phóng viên Báo Điện tử VietnamPlus trước thềm cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI.
Chất lượng đại biểu quyết định chất lượng Quốc hội
- Thưa ông, ngày mai, cử tri cả nước sẽ đi bỏ phiếu bầu đại biểu Quốc hội khóa XVI. Đây được xác định là nhiệm vụ chính trị trọng tâm của năm 2026. Đại biểu Quốc hội có vai trò quan trọng như thế nào và việc lựa chọn đúng những cá nhân xuất sắc để đảm nhiệm vị trí này có tác động gì đến chất lượng hoạt động của Quốc hội, với sự phát triển của đất nước, thưa ông?
Phó Giáo sư Trương Hồ Hải: Đại biểu Quốc hội là người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân, tham gia thực hiện quyền lập hiến, lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và giám sát tối cao hoạt động của bộ máy nhà nước theo quy định của Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) và Luật Tổ chức Quốc hội (sửa đổi, bổ sung năm 2025).
Vì vậy, chất lượng đại biểu quyết định trực tiếp đến chất lượng hoạt động của Quốc hội. Việc lựa chọn đúng những cá nhân có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt, năng lực chuyên môn và tinh thần trách nhiệm cao sẽ giúp Quốc hội ban hành chính sách sát thực tiễn, bảo đảm lợi ích quốc gia và quyền lợi của nhân dân.
Ngược lại, nếu lựa chọn không đúng, hiệu quả lập pháp, giám sát và quyết định chính sách quan trọng có thể bị hạn chế.
Do đó, cử tri cần phát huy quyền làm chủ, lựa chọn những người thực sự tiêu biểu, góp phần nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia và thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới.
- Ông đánh giá như thế nào về cơ cấu đại biểu ứng cử năm nay khi tỷ lệ ứng viên trẻ, tỷ lệ nữ ứng cử viên, tỷ lệ ứng viên có trình độ cao, tỷ lệ ứng viên là nhà khoa học, đại diện doanh nghiệp, văn nghệ sỹ đều tăng lên?
Phó Giáo sư Trương Hồ Hải: Cơ cấu ứng cử viên năm nay thể hiện rõ định hướng đa dạng hóa và nâng cao chất lượng đại biểu.
Việc tăng tỷ lệ ứng viên trẻ, nữ, nhà khoa học, doanh nhân và văn nghệ sỹ phù hợp chủ trương của Đảng và quy định trong Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân về bảo đảm tính đại diện rộng rãi của các tầng lớp xã hội.
Điều này giúp Quốc hội có thêm nhiều góc nhìn chuyên môn và thực tiễn trong quá trình xây dựng pháp luật và hoạch định chính sách. Sự tham gia của các nhà khoa học, doanh nhân hay trí thức sáng tạo cũng góp phần tăng tính phản biện, đổi mới tư duy chính sách và nâng cao chất lượng quyết sách quốc gia của Quốc hội.
- Trong các nhiệm kỳ Quốc hội gần đây, tỷ lệ đại biểu chuyên trách ngày một tăng và dự kiến đạt ít nhất 40% trong nhiệm kỳ tới. Việc tăng tỷ lệ đại biểu chuyên trách có ý nghĩa như thế nào trong nâng cao chất lượng hoạt động của Quốc hội, thưa ông?
Phó Giáo sư Trương Hồ Hải: Việc nâng tỷ lệ đại biểu chuyên trách lên khoảng 40% là bước tiến quan trọng nhằm chuyên nghiệp hóa hoạt động của Quốc hội. Đại biểu chuyên trách có điều kiện dành toàn bộ thời gian cho công tác lập pháp, giám sát và tiếp xúc cử tri, từ đó nâng cao chất lượng thẩm tra luật, giám sát chính sách và phản biện các dự án luật.
Thực tiễn các nhiệm kỳ gần đây cho thấy khi tỷ lệ đại biểu chuyên trách tăng, chất lượng thảo luận nghị trường, hoạt động giám sát và xây dựng pháp luật cũng được nâng lên rõ rệt. Đây là xu hướng phù hợp với yêu cầu xây dựng Quốc hội ngày càng chuyên nghiệp, hiện đại và hiệu quả.
Cần năng lực hoạch định chính sách và tư duy toàn cầu
- Ông đánh giá gì về những điểm mới trong công tác bầu cử năm nay? Theo ông, những điểm mới đó tạo thuận lợi như thế nào cho các ứng viên trong quá trình tranh cử và cho cử tri trong việc lựa chọn đúng và trúng cá nhân xuất sắc để đảm nhiệm vai trò đại biểu Quốc hội khóa XVI.
Phó Giáo sư Trương Hồ Hải: Công tác bầu cử năm nay có nhiều điểm mới theo hướng tăng tính minh bạch, dân chủ và ứng dụng công nghệ trong quản lý danh sách cử tri, thông tin ứng viên và tổ chức vận động bầu cử (trực tiếp kết hợp trực tuyến).
Quy trình hiệp thương, giới thiệu ứng cử viên được thực hiện chặt chẽ hơn; thông tin về ứng viên được công khai rộng rãi để cử tri có điều kiện tìm hiểu đầy đủ.
Những đổi mới này giúp ứng viên có cơ hội trình bày chương trình hành động rõ ràng, đồng thời tạo điều kiện để cử tri đánh giá khách quan, lựa chọn người đủ đức, đủ tài, bảo đảm bầu đúng và trúng người tiêu biểu.
- Đất nước đang bước vào kỷ nguyên mới. Theo ông, đâu là những nhiệm vụ đặt ra với Quốc hội nhiệm kỳ tới? Và để đạt được điều đó, các đại biểu Quốc hội của khóa XVI cần đáp ứng những yêu cầu nào, khác gì so với giai đoạn trước?
Phó Giáo sư Trương Hồ Hải: Trong giai đoạn phát triển mới, Quốc hội nhiệm kỳ tới phải tập trung hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, thúc đẩy chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và bảo đảm phát triển nhanh, bền vững.
Quốc hội cũng cần tăng cường giám sát việc thực thi pháp luật, cải cách bộ máy Nhà nước, bảo vệ quyền con người và quyền công dân.
Để đáp ứng yêu cầu đó, đại biểu Quốc hội khóa XVI cần có năng lực hoạch định chính sách, tư duy toàn cầu, khả năng phân tích pháp lý và kinh tế sâu sắc, cùng với bản lĩnh chính trị và tinh thần trách nhiệm cao trước cử tri.
- Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: cần ưu tiên những người có tư duy đổi mới, dám nghĩ, dám nói, dám làm. Ông nhận định như thế nào về yêu cầu này? Là ứng cử viên cho khóa mới, ông có thể chia sẻ những định hướng của bản thân trong nhiệm kỳ tới nếu trúng cử?
Phó Giáo sư Trương Hồ Hải: Yêu cầu của Tổng Bí thư Tô Lâm về những người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm phản ánh đúng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới.
Trong bối cảnh đất nước hội nhập sâu rộng, Quốc hội cần những đại biểu có tư duy cải cách, năng lực đổi mới chính sách và bản lĩnh quyết định những vấn đề lớn.
Nếu được cử tri tín nhiệm bầu làm đại biểu Quốc hội, tôi sẽ tập trung vào ba định hướng: tham gia hoàn thiện hệ thống pháp luật minh bạch, ổn định, dễ hiểu, dễ thực hiện; thúc đẩy các chính sách hỗ trợ đổi mới giáo dục, đào tạo, đổi mới sáng tạo và phát triển doanh nghiệp; đồng thời tăng cường hoạt động giám sát nhằm bảo đảm các chính sách được thực thi hiệu quả, đáp ứng lợi ích của người dân và sự phát triển lâu dài của đất nước.
- Xin trân trọng cảm ơn ông!
