Sáng ngày 24/8, Quốc hội đã thông qua nghị quyết về chủ trương, điều chỉnh đầu tư đối với 2 siêu dự án giao thông.
Ưu tiên bố trí vốn cho dự án
Cụ thể, với 463/470 đại biểu Quốc hội tán thành (chiếm tỷ lệ 92,6%), Quốc hội đã thông qua nghị quyết về chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5-Vùng Thủ đô Hà Nội.
Trước đó, tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5-Vùng Thủ đô Hà Nội, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết tổng mức đầu tư dự án là 288.268 tỷ đồng, trong đó khoảng 215.192 tỷ đồng vốn ngân sách Trung ương thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và đầu tư xây dựng phần tuyến chính cao tốc (tương đương khoảng 74,65% sơ bộ tổng mức đầu tư), khoảng 73.076 tỷ đồng vốn ngân sách địa phương thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và đầu tư xây dựng đường song hành và các hạng mục theo quy hoạch của địa phương (tương đương khoảng 23,35% sơ bộ tổng mức đầu tư và được tính toán cho từng địa phương).
“Dự thảo nghị quyết đã phân chia cụ thể các dự án thành phần sử dụng vốn ngân sách Trung ương, vốn ngân sách địa phương, mức vốn ngân sách địa phương bố trí cho các dự án thành phần làm cơ sở để các địa phương chủ động cân đối bố trí vốn để đầu tư đường Vành đai 5,” Bộ trưởng Trần Hồng Minh nhấn mạnh.
Đối với vốn ngân sách Trung ương, theo Bộ trưởng, Chính phủ sẽ chỉ đạo Bộ Xây dựng và các địa phương triển khai đầu tư phần tuyến chính cao tốc trong phạm vi, khả năng cân đối nguồn vốn ngân sách Trung ương bố trí cho dự án, phát huy hiệu quả đầu tư, không gây nợ đọng. Trong quá trình điều hành kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030, Chính phủ sẽ tiếp tục ưu tiên bố trí nguồn vốn ngân sách Trung ương để tiếp tục đầu tư các đoạn còn lại.
Đồng thời, phương án này được người đứng đầu Bộ Xây dựng cho rằng sẽ đẩy nhanh được công tác chuẩn bị đầu tư các dự án thành phần, quản lý quỹ đất và triển khai được ngay khi huy động vốn.
Về trách nhiệm của các địa phương, Chính phủ sẽ ban hành nghị quyết để tổ chức thực hiện triển khai, trong đó quy định cơ chế điều phối giữa các dự án thành phần và mô hình quản lý toàn tuyến; chỉ đạo kiểm điểm tiến độ định kỳ, xử lý kịp thời khó khăn, vướng mắc bảo đảm tiến độ dự án và không để xảy ra tình trạng một đoạn tuyến chậm làm ảnh hưởng đến tiến độ chung dự án.
Về cơ chế không phải thẩm định, đánh giá nguồn vốn, khả năng cân đối vốn, theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, Chính phủ đề xuất Quốc hội cơ chế thông qua chủ trương đầu tư một lần cho toàn tuyến làm cơ sở triển khai các bước tiếp theo. Cơ chế chính sách đặc thù, đặc biệt này có ưu điểm tạo điều kiện cho Chính phủ chủ động triển khai dự án theo khả năng cân đối, bố trí vốn để đẩy nhanh tiến độ đầu tư, sớm khép kín đường Vành đai 5, quản lý quỹ đất, huy động nguồn lực.
Để tạo tính linh hoạt, chủ động trong việc triển khai, Chính phủ kiến nghị Quốc hội cho phép hoàn thiện dự thảo nghị quyết theo hướng ban hành cơ chế đặc biệt như đề xuất.
Quy mô đặc biệt lớn, công nghệ kỹ thuật phức tạp
Với 460/473 đại biểu Quốc hội tán thành (chiếm tỷ lệ 92%), Quốc hội cũng đã thông qua nghị quyết về điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng.
Trước đó, báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh, sơ bộ tổng mức đầu tư lần này đã được tính toán theo tổng mức đầu tư của báo cáo nghiên cứu khả thi dự án, bảo đảm chi tiết, đầy đủ và hạn chế tối đa việc tiếp tục phải điều chỉnh tổng mức đầu tư trong quá trình thực hiện dự án.
Chính phủ sẽ chỉ đạo tăng cường kiểm tra, giám sát, kiểm soát chặt chẽ các loại chi phí, hạn chế tối đa việc tiếp tục phải điều chỉnh tổng mức đầu tư trong quá trình thực hiện dự án.
Về phương án nguồn vốn, khả năng cân đối, sơ bộ tổng mức đầu tư dự án khoảng 289.339 tỷ đồng, Bộ Xây dựng đã dự kiến nhu cầu vốn cho từng năm, trong đó giai đoạn 2021-2025 đã bố trí 711 tỷ đồng; giai đoạn 2026-2030 cần khoảng 224.586 tỷ đồng, giai đoạn 2031-2035 cần khoảng 64.042 tỷ đồng.
Đến nay, dự án đã được bố trí 148.478 tỷ đồng, số vốn còn thiếu trong kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026-2030 cần cân đối bổ sung cho dự án là 76.108 tỷ đồng, Chính phủ sẽ cân đối từ nguồn vốn dự phòng chưa phân bổ (gồm 27.000 tỷ đồng từ nguồn vốn kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 chưa phân bổ chi tiết và 380.000 tỷ đồng từ nguồn dự phòng chung) và nguồn vốn hợp pháp khác.
Trong trường hợp huy động vốn không đạt kế hoạch, Chính phủ sẽ phát hành trái phiếu, huy động vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài, sử dụng nguồn tăng thu, tiết kiệm chi ngân sách Trung ương hằng năm (nếu có) và các nguồn vốn hợp pháp khác cho dự án.
Về kiểm soát công nghệ, tiêu chuẩn kỹ thuật bảo đảm tiên tiến, đồng bộ, an toàn, khả năng kết nối và chủ động trong vận hành, bảo trì, theo Bộ trưởng, quá trình lập báo cáo nghiên cứu khả thi, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Xây dựng yêu cầu chủ đầu tư tiếp tục phân tích, đánh giá, làm rõ công nghệ áp dụng cho dự án, bảo đảm tương thích đối với tuyến đường sắt liên vận quốc tế, sử dụng công nghệ hiện đại, tránh công nghệ cũ, lạc hậu sau khi hoàn thành.
Ngoài ra, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Xây dựng đánh giá các hệ thống tiêu chuẩn trên thế giới để lựa chọn, phê duyệt danh mục tiêu chuẩn áp dụng cho dự án và bổ sung các thiết bị cần thiết bảo đảm khả năng kết nối liên vận quốc tế đồng bộ, hiện đại, an toàn, đồng thời trong tổng mức đầu tư của dự án đã tính toán chi phí đào tạo nguồn nhân lực để chủ động trong vận hành, bảo trì.
Tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ đã bổ sung quy định Chính phủ chịu trách nhiệm kiểm soát về công nghệ, kỹ thuật, bảo đảm tiên tiến, đồng bộ, an toàn, kết nối thuận lợi và chủ động trong vận hành, bảo trì.
Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết Dự án đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng có quy mô đặc biệt lớn, công nghệ kỹ thuật phức tạp, lần đầu tiên được triển khai ở Việt Nam. Trong thời gian qua xuất hiện nhiều yếu tố mới, chủ trương mới cần tập trung để bảo đảm mục tiêu được Đảng, Nhà nước đã định hướng./.