Cuộc xung đột tại Trung Đông đang đẩy các nền kinh tế lớn của vùng Vịnh vào nguy cơ suy giảm nghiêm trọng nếu tình hình bất ổn không sớm chấm dứt.
Các quốc gia phụ thuộc nhiều vào dầu mỏ và thương mại năng lượng như Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Qatar có thể phải đối mặt với tác động sâu rộng đối với cả lĩnh vực dầu mỏ lẫn các ngành kinh tế ngoài dầu.
Theo ông Farouk Soussa, nhà kinh tế của Goldman Sachs, Qatar và Kuwait có thể chứng kiến Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) giảm tới 14% trong năm nay nếu xung đột kéo dài đến hết tháng 4/2026, khiến eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng quan trọng của thế giới - bị gián đoạn trong khoảng hai tháng.
Đây sẽ là đợt suy giảm kinh tế nghiêm trọng nhất của các quốc gia này kể từ đầu thập niên 1990 cuộc Chiến tranh Vùng Vịnh nổ ra và gây biến động mạnh trên thị trường dầu mỏ toàn cầu.
Saudi Arabia và UAE được đánh giá có khả năng chống chịu tốt hơn nhờ có thể chuyển hướng một phần dòng chảy xuất khẩu dầu sang các tuyến đường khác thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào eo biển Hormuz.
Tuy vậy, Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của hai nền kinh tế này vẫn có thể giảm lần lượt khoảng 3% và 5%, mức suy giảm lớn nhất kể từ thời kỳ đại dịch COVID-19 năm 2020.
Ông Soussa, chuyên gia kinh tế phụ trách khu vực Trung Đông và Bắc Phi của Goldman Sachs, nhận định: “Đối với nhiều nền kinh tế vùng Vịnh, cuộc chiến này có thể gây tác động ngắn hạn còn lớn hơn cả đại dịch COVID-19.”
Theo ông Soussa, khi xung đột lắng xuống, các nền kinh tế có thể tái thiết và phục hồi, song những tổn hại đối với niềm tin của nhà đầu tư vẫn là yếu tố khó đoán định.
Bước sang tuần thứ ba, xung đột vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Iran tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào các nước láng giềng trong khu vực để đáp trả các đợt không kích của Mỹ và Israel.
Cuối tuần qua, Mỹ đã tấn công các mục tiêu quân sự trên đảo Kharg - trung tâm xuất khẩu dầu thô của Iran - đồng thời cảnh báo có thể nhắm vào các cơ sở năng lượng nếu Iran tiếp tục gây gián đoạn hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz, nơi trung chuyển khoảng 1/5 lượng dầu xuất khẩu toàn cầu.
Những diễn biến này đã nhanh chóng tác động tới thị trường năng lượng. Giá dầu Brent đã vượt mốc 103 USD/thùng, trong bối cảnh hoạt động vận tải qua Hormuz bị đình trệ và sản lượng dầu của một số nước, trong đó có Saudi Arabia và UAE, bị gián đoạn.
Không chỉ thị trường dầu mỏ, thị trường khí đốt toàn cầu cũng chịu ảnh hưởng khi xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Qatar sụt giảm mạnh.
Trong khi đó, Bahrain đã bắt đầu cắt giảm sản lượng tại nhà máy luyện nhôm lớn nhất thế giới, một phần do gián đoạn nguồn cung liên quan tới tuyến vận tải qua Hormuz.
Theo các nhà kinh tế, nếu những gián đoạn này kéo dài, các nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào dầu như Qatar, Kuwait và Bahrain có thể chịu thiệt hại nặng nề nhất. Trong khi đó, Saudi Arabia và UAE phần nào có thể được hỗ trợ bởi giá dầu tăng, nhờ khả năng duy trì xuất khẩu qua các tuyến thay thế.
Ở lĩnh vực ngoài dầu mỏ, tác động tiêu cực cũng có thể lan rộng tại các quốc gia vùng Vịnh, khi nhiều lĩnh vực như bất động sản, du lịch và đầu tư chịu ảnh hưởng từ tâm lý thận trọng của thị trường./.
Xung đột Trung Đông ảnh hưởng tới kinh tế, môi trường và thể thao toàn cầu
Từ chi phí sản xuất tăng cao, nguy cơ ô nhiễm môi trường đến việc hủy bỏ các sự kiện thể thao quốc tế, xung đột tại Trung Đông đang gây ảnh hưởng lan tỏa tới nhiều lĩnh vực trên phạm vi toàn cầu.
