Những ngôi nhà trình tường cổ kính, được xây dựng hoàn toàn từ nguyên liệu tự nhiên, không chỉ là nơi sinh sống mà còn phản ánh lối sống, tư duy, sự sáng tạo của đồng bào Lô Lô qua hàng thế kỷ.
Không dùng ximăng hay thép sắt, người Mông trên vùng cao Tây Bắc tạo nên những ngôi nhà đất nện tường dày gần nửa mét, bền cả trăm năm, chứa đựng những bí mật về cách dựng nhà, xây tường độc đáo.
Theo quan niệm của người Mông, ngôi nhà trình tường truyền thống chính là thước đo đánh giá sự giàu có của mỗi gia đình, mỗi dòng họ, đây cũng là căn cứ để xác định đâu là người cư trú lâu nhất vùng.
Các ngôi nhà trình tường ở thôn Bản Khiếng, xã Hữu Khánh, huyện Lộc Bình, Lạng Sơn đã bị xuống cấp và đang bị thay thế bởi những ngôi nhà bằng gạch, bêtông...
Nhà trình tường của bà con dân tộc Hà Nhì ở Y Tý là một trong những kiến trúc vô cùng độc đáo. Kiểu nhà này mới chịu được điều kiện khí hậu khắc nghiệt của miền núi phía Bắc, lạnh và sương mù dày đặc.
Choản Thèn là 1 trong những thôn cổ hơn 300 năm của xã Y Tý, có 57 hộ người Hà Nhì đen sinh sống. Nơi đây không chỉ nổi bật với nhà trình tường độc đáo mà còn có những “thiên thần nhí” dễ thương.
Cuộc sống ở Thiên Hương có phần biệt lập với bên ngoài, người dân tự cung, tự cấp, chính vì thế mà ngôi làng vẫn giữ được những nét văn hóa truyền thống.
Đến Y Tý, huyện Bát Xát, Lào Cai, vào những ngày tháng 5, những thửa ruộng vào mùa đổ nước được ví như “chiếc gương giữa trời” tạo nên bức tranh đa sắc màu đẹp lung linh.
Sắc hoa đào dường như đã mang mùa Xuân sớm đến cho đồng bào H'Mông ở vùng cao Y Tý, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai. Những cây đào rực rỡ sắc hồng xinh trên nền trời xanh ngắt và biển mây trắng bồng bềnh.