Là di tích lịchsử-văn hóa cấp quốc gia nhưng hiện nay Di tích Nước Là, nằm trên địa bàn huyệnNam Trà My, tỉnh Quảng Nam, đang bị xâm hại nghiêm trọng khi huyện này cho càyủi con đường trong khu vực đã được khoanh vùng bảo vệ.
Khu Di tích lịch sử-văn hóa Nước Là nằm tại thôn 1, xã Trà Mai, huyện Nam Trà Myđược xếp hạng Di tích cấp quốc gia vào năm 2008 với diện tích khoanh vùng bảo vệ271.195m2.
Trong đó, khu vực bảo vệ 1 bao gồm những điểm có các di tích như Nhà làm việcnguyên Chủ tịch nước Võ Chí Công; Cơ quan Bộ tư lệnh Khu V; Văn phòng Khu ủy;Ban Quân sự khu V; Phòng họp thường vụ… và khu vực bảo vệ 2 bao gồm diện tích cónhững công trình ít quan trọng hơn về mặt lịch sử.
Với một di tích mang tầm quốc gia, di tích Nước Là không chỉ có ý nghĩa về mặtlịch sử mà còn là địa điểm giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ. Tuy nhiên, ngày9/3/2012, Ủy ban Nhân dân huyện Nam Trà My đã quyết định cho mở tuyến đường TâyTắc Pỏ với chiều dài hơn 3km.
Theo quyết định trên thì bình đồ thiết kế dựa trên cơ sở bám theo sườn núi vàđường mòn cũ hiện có cắt qua các sông suối đảm bảo bán kính tối thiểu cho phép.Tuy nhiên, khi thực hiện, đơn vị thi công đã cày ủi, san lấp mặt bằng và đã xâmphạm vào khu vực bảo vệ 1 và 2 của di tich Nước Là với độ dài 328m.
Cụ thể, đoạn đường chạy qua khu vực 1 là 190m và khu vực 2 là 138m.
Căn cứ Điều 32 Luật Di sản Văn hóa được sửa đổi bổ sung năm 2009, có quy định:“Các khu vực bảo vệ phải được bảo vệ nguyên trạng về mặt bằng và không gian.Việc xây dựng các công trình trong khu vực bảo vệ di tích phải được sự đồng ýcủa người có thẩm quyền xếp hạng di tích đó,” có thể thấy theo Luật thì khi Ủyban Nhân dân huyện Nam Trà My muốn xây dựng con đường trên thì phải được sự đồngý của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
Ông Phan Văn Cẩm, Giám đốc Trung tâm bảo tồn di tích tỉnh Quảng Nam cho biết:"Trước thông tin di tích bị xâm hại, chúng tôi đã cử cán bộ đi thực tế và đưatheo máy định vị để đo đạc. Qua kiểm tra phát hiện việc cày ủi xâm hại đến ditích với diện tích khoảng hơn 33.000m2. Là đơn vị chuyên môn về di tích nhưngđến giờ chúng tôi không nhận được văn bản hay thông báo gì về việc Ủy ban Nhândân huyện Nam Trà My cho giải phóng tuyến đi qua di tích cấp quốc gia này."
Ngày 21/3, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịchtỉnh Quảng Nam đã có văn bản gửi Ủy ban Nhân dân tỉnh Quảng Nam đề nghị đình chỉviệc cày ủi, mở đường trong khu vực bảo vệ di tích Nước Là-Nam Trà My.
Ông Hồ Xuân Tịnh, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Namcho biết: việc thi công công trình trên khi chưa có ý kiến thống nhất của Ủy banNhân dân tỉnh và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch là trái với quy định của LuậtDi sản văn hóa. Phạm vi cày ủi tuy chưa ảnh hưởng trực tiếp đến các yếu tố gốccấu thành di tích như nền nhà làm việc của Bí thư Khu ủy; nền Văn phòng Khu ủy;nền Hội trường… nhưng đã ảnh hưởng đến cảnh quan thiên nhiên và môi trường, sinhthái của di tích.
Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, Nước Là là nơi đứng chân của nhiều cơquan, ban ngành của Khu ủy V. Tại đây, các vị lãnh đạo Khu ủy đã sáng suốt chỉđạo quân và dân Việt Nam lập nên những chiến công hiển hách trên chiến trườngKhu V, góp phần quan trọng làm nên Đại thắng mùa Xuân năm 1975.
Chính vì tầm quan trọng của Di tích Nước Là nên Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịchQuảng Nam đã lên kế hoạch phục dựng một số di tích quan trọng như Nhà làm việccủa nguyên Chủ tịch nước Võ Chí Công, Cơ quan Bộ tư lệnh Khu V, Văn phòng Khuủy, Ban Quân sự khu V, Phòng họp thường vụ.
Trước tình trạng bị xâm hại như hiện nay, các ban, ngành chức năng, cụ thể là Ủyban Nhân dân tỉnh Quảng Nam, cần sớm có hướng điều chỉnh, giải quyết để đảm bảosự toàn vẹn cho Di tích lịch sử-văn hóa quốc gia Nước Là./.
Nguyễn Sơn (TTXVN)