Biến đổi khí hậu là một trong những thách thức lớn nhất đối với nhân loại trongthế kỷ 21, đã và đang gây ra những biến đổi mạnh mẽ thông qua các hiện tượngthời tiết cực đoan, dị thường như nhiệt độ tăng, bão mạnh, mưa lớn, lũ lụt, hạnhán và nước biển dâng cao; trong đó Việt Nam đã và đang phải đương đầu với nhữngbiểu hiện ngày càng gia tăng của những hiện tượng thời tiết này.
Theo Thông báo quốc gia lần thứ 2 của Bộ Tài nguyên và Môi trường, kể từ năm1958 đến năm 2007, nhiệt độ trung bình năm ở Việt Nam tăng lên khoảng 0,5-0,7 độC. Nhiệt độ mùa đông tăng nhanh hơn nhiệt độ mùa hè và nhiệt độ ở các vùng phíaBắc tăng nhanh hơn các vùng phía Nam. Cụ thể như năm 2007, nhiệt độ trung bìnhcả năm tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng đều cao hơn trung bình củathập kỷ 1931-1940 là 0,8-1,3 độ C; cao hơn thập kỷ 1990-2000 là 0,4-0,5 độ C.
Trên từng địa điểm, xu thế biến đổi của lượng mưa trung bình năm trên lãnhthổ nước ta không rõ rệt theo các thời kỳ và các vùng khác nhau. Lượng mưa nămgiảm ở các vùng khí hậu phía Bắc và tăng ở các vùng khí hậu phía Nam. Tínhtrung bình trong cả nước, lượng mưa trong 50 năm qua đã giảm khoảng 2%. Tuy vậy,biến đổi lượng mưa có xu hướng cực đoan, đó là tăng trong mùa mưa và giảm mạnhtrong mùa khô.
Bên cạnh đó, số đợt không khí lạnh ảnh hưởng tới Việt Nam cũng giảm rõ rệttrong 2 thập kỷ qua. Các biểu hiện thời tiết dị thường xuất hiện ngày càngnhiều, tiêu biểu như đợt lạnh gây rét đậm, rét hại kéo dài 30 ngày trong tháng 1và tháng 2 năm 2008 ở Bắc Bộ, đã gây thiệt hại lớn về cây trồng, vật nuôi chocác địa phương ở đây.
Đặc biệt, do tác động của biến đổi khí hậu, trong khoảng 5-6 thập kỷ gần đây,tần số xoáy thuận nhiệt đới hoạt động trên Biển Đông tăng lên với tốc độ 0,4 cơnmỗi thập kỷ; tần số xoáy thuận nhiệt đới ảnh hưởng đến Việt Nam tăng với tốc độ0,2 cơn mỗi thập kỷ và có cường độ mạnh xuất hiện nhiều hơn. Quỹ đạo của bão códấu hiệu dịch chuyển dần về phía Nam và mùa mưa bão kết thúc muộn hơn.
Nhiều cơn bão có đường đi bất thường và không theo quy luật. Điển hình như“siêu” bão số 8 đã hoàng hành suốt dọc các tỉnh ven biển từ Nghệ An đến tậnQuảng Ninh trong mấy ngày vừa qua.
Một biểu hiện đáng lo ngại của biến đổi khí hậu nữa là mực nước biển dâng đãvà đang gây ngập lụt trên diện rộng, nhiễm mặn nguồn nước, ảnh hưởng lớn đến sảnxuất nông nghiệp, gây rủi ro đối với công nghiệp và các hệ thống kinh tế-xã hộitrong tương lai.
Số liệu quan trắc tại các trạm hải văn ven biển Việt Nam cho thấy, tốcđộ dâng lên của mực nước biển trung bình hiện nay là 3mm/năm, tương đương vớitốc độ tăng trung bình trên thế giới. Trong 50 năm qua, mực nước biển tại TrạmHải văn Hòn Dáu tăng lên khoảng 20cm./.
Theo Thông báo quốc gia lần thứ 2 của Bộ Tài nguyên và Môi trường, kể từ năm1958 đến năm 2007, nhiệt độ trung bình năm ở Việt Nam tăng lên khoảng 0,5-0,7 độC. Nhiệt độ mùa đông tăng nhanh hơn nhiệt độ mùa hè và nhiệt độ ở các vùng phíaBắc tăng nhanh hơn các vùng phía Nam. Cụ thể như năm 2007, nhiệt độ trung bìnhcả năm tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng đều cao hơn trung bình củathập kỷ 1931-1940 là 0,8-1,3 độ C; cao hơn thập kỷ 1990-2000 là 0,4-0,5 độ C.
Trên từng địa điểm, xu thế biến đổi của lượng mưa trung bình năm trên lãnhthổ nước ta không rõ rệt theo các thời kỳ và các vùng khác nhau. Lượng mưa nămgiảm ở các vùng khí hậu phía Bắc và tăng ở các vùng khí hậu phía Nam. Tínhtrung bình trong cả nước, lượng mưa trong 50 năm qua đã giảm khoảng 2%. Tuy vậy,biến đổi lượng mưa có xu hướng cực đoan, đó là tăng trong mùa mưa và giảm mạnhtrong mùa khô.
Bên cạnh đó, số đợt không khí lạnh ảnh hưởng tới Việt Nam cũng giảm rõ rệttrong 2 thập kỷ qua. Các biểu hiện thời tiết dị thường xuất hiện ngày càngnhiều, tiêu biểu như đợt lạnh gây rét đậm, rét hại kéo dài 30 ngày trong tháng 1và tháng 2 năm 2008 ở Bắc Bộ, đã gây thiệt hại lớn về cây trồng, vật nuôi chocác địa phương ở đây.
Đặc biệt, do tác động của biến đổi khí hậu, trong khoảng 5-6 thập kỷ gần đây,tần số xoáy thuận nhiệt đới hoạt động trên Biển Đông tăng lên với tốc độ 0,4 cơnmỗi thập kỷ; tần số xoáy thuận nhiệt đới ảnh hưởng đến Việt Nam tăng với tốc độ0,2 cơn mỗi thập kỷ và có cường độ mạnh xuất hiện nhiều hơn. Quỹ đạo của bão códấu hiệu dịch chuyển dần về phía Nam và mùa mưa bão kết thúc muộn hơn.
Nhiều cơn bão có đường đi bất thường và không theo quy luật. Điển hình như“siêu” bão số 8 đã hoàng hành suốt dọc các tỉnh ven biển từ Nghệ An đến tậnQuảng Ninh trong mấy ngày vừa qua.
Một biểu hiện đáng lo ngại của biến đổi khí hậu nữa là mực nước biển dâng đãvà đang gây ngập lụt trên diện rộng, nhiễm mặn nguồn nước, ảnh hưởng lớn đến sảnxuất nông nghiệp, gây rủi ro đối với công nghiệp và các hệ thống kinh tế-xã hộitrong tương lai.
Số liệu quan trắc tại các trạm hải văn ven biển Việt Nam cho thấy, tốcđộ dâng lên của mực nước biển trung bình hiện nay là 3mm/năm, tương đương vớitốc độ tăng trung bình trên thế giới. Trong 50 năm qua, mực nước biển tại TrạmHải văn Hòn Dáu tăng lên khoảng 20cm./.
Nguyễn Hải Triều (TTXVN)
