Ngày 21/3, dưới sự chủ trì của Phó Chủ tịch Quốc hội Tòng Thị Phóng, Ủy banThường vụ Quốc hội thảo luận và cho ý kiến vào Dự án Luật sửa đổi, bổ sung mộtsố điều của Luật Thi đua khen thưởng.
Các ý kiến nhất trí về sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật thi đua, khen thưởngnhằm khắc phục những tồn tại, hạn chế, bất cập trong quy định hiện hành và tiếptục đổi mới công tác thi đua, khen thưởng.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho rằng việc thay đổi thời hạn từ hàng năm lên 5năm xét một lần đối với Chiến sỹ thi đua toàn quốc, Anh hùng lao động, Anh hùnglực lượng vũ trang; nâng thời gian xét khen thưởng đối với một số danh hiệu vinhdự Nhà nước (2 năm lên 3 năm), giải thưởng Nhà nước (2 năm lên 5 năm), Cờ thiđua của Chính phủ từ hàng năm lên 3 năm… là một trong những giải pháp nhằm nângcao tiêu chuẩn, khắc phục việc công nhận danh hiệu thi đua, khen thưởng trànlan, tính tiêu biểu, nêu gương chưa cao, ý nghĩa tôn vinh, giáo dục còn hạn chế.
Theo Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng và An ninh Nguyễn Kim Khoa, tính chất thi đuavà khen thưởng trong Luật Thi đua, khen thưởng không gắn liền với nhau. Các tiêuchuẩn khen thưởng không chặt chẽ dẫn đến khen thưởng tràn lan, chạy khen thưởng,điều này cũng gắn với việc chạy chức, chạy quyền. Do đó, việc sửa đổi Luật, nângcao tiêu chuẩn là cần thiết. Trên cơ sở đánh giá các tiêu chí, tiêu chuẩn khenthưởng trong dự thảo Luật còn chung chung, chưa chặt chẽ, không có sơ sở đánhgiá, đại biểu đề nghị cần định lượng hóa, xác định cho từng loại đối tượng, từnghình thức khen thưởng, từng hình thức vinh danh Nhà nước.
Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu đề nghị dự thảo Luật định lượng hơn về tiêuchí, tiêu chuẩn khen thưởng để khắc phục việc khen thưởng tràn lan, phải quyđịnh cụ thể về tiêu chuẩn, thủ tục bình xét và việc tổ chức thực hiện.
Thứ trưởng Bộ Nội vụ, Trưởng Ban Thi đua-Khen thưởng Trung ương Trần Thị Hà thừanhận dự thảo Luật còn định tính nhiều, định lượng ít, song để định lượng được làrất khó, từng loại hình có những quy định khác nhau, do đó nên để Nghị địnhChính phủ quy định chi tiết.
Đồng tình với việc cần phải vinh danh các nhà khoa học có nhiều công lao, đónggóp xuất sắc cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, tuy nhiên, vẫn còn có ýkiến băn khoăn về danh hiệu vinh dự nhà nước “Nhà khoa học nhân dân,” “Nhà khoahọc ưu tú.”
Các ý kiến cho rằng, Ban soạn thảo chưa làm rõ căn cứ đối với danh hiệu này,cũng như về tiêu chuẩn có sự trùng lắp và chưa hợp lý giữa các đối tượng đượctặng danh hiệu này với các đối tượng được tặng “Giải thưởng Hồ Chí Minh,” “Giảithưởng nhà nước,” “Nhà giáo nhân dân,” “Nhà giáo ưu tú,” “Huân chương lao động”và các loại huân chương khác. Đồng thời đề nghị cần đánh giá danh hiệu này trongmối tương quan chung với các đối tượng khác như: nhà báo, nhà văn, doanh nhân,luật gia.
Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng ĐàoTrọng Thi cho rằng quy định như vậy chưa phù hợp, danh hiệu ưu tú và nhân dânchỉ áp dụng cho một số nghề nghiệp đặc thù quá trình cống hiến phục vụ xã hội,phục vụ nhân dân. Thành tựu sáng tạo, những cống hiến của nhà khoa học đã đượcvinh danh bằng giải thưởng, họ hoạt động gắn với lĩnh vực nào thì được phongtặng danh hiệu ở lĩnh vực đó, không thể là “nhà khoa học nhân dân” được.
Song, Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu lại nêu quan điểm cần phân biệt giữacác công trình được xét tặng với cá nhân họ. Các giải thưởng là gắn với nhữngcông trình của nhà khoa học, bản thân nhà khoa học cần được vinh danh để khuyếnkhích sự cống hiến của họ.
Cũng liên quan đến danh hiệu vinh dự Nhà nước, Tờ trình của Chính phủ đề nghị bổsung danh hiệu “Danh nhân” là danh hiệu vinh dự nhà nước vào dự án Luật. Khôngđồng tình với quan điểm này, ông Đào Trọng Thi lý giải: để đánh giá danh nhânphải có hội thảo, phải được đông đảo nhân dân các giới trong xã hội thừa nhận,không phải là quy trình thi đua khen thưởng.
Theo Thường trực Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội, trong điều kiện hiệnnay, chưa nên đưa các danh hiệu này vào dự án Luật, cần chuẩn bị căn cứ đầy đủhơn để xem xét trong quá trình sửa đổi toàn diện Luật thi đua, khen thưởng.
Đánh giá dự thảo Luật đã có tính khái quát rộng hơn, phù hợp với thực tế hơn,khắc phục được tình trạng khen thưởng tràn lan, khen thưởng hình thức, đặc biệtlà tình trạng chạy thi đua khen thưởng thời gian qua, song Trưởng Ban công tácđại biểu Nguyễn Thị Nương vẫn băn khoăn về vấn đề khen thưởng với đại biểu Quốchội chuyên trách.
Đại biểu đặt câu hỏi: đại biểu chuyên trách theo quy định của Luật được khenthế nào? Một số ý kiến cũng bày tỏ băn khoăn xung quanh việc các cơ quan củaQuốc hội có được khen thưởng không? Thường vụ Quốc hội đề nghị làm rõ công tácthi đua, khen thưởng đối với tổ chức chính trị, đại biểu dân cử trong dự thảoLuật. Nhóm này có thể quy định mang tính nguyên tắc trong dự thảo Luật và giaothẩm quyền cho cơ quan lãnh đạo của tổ chức chính trị và Ủy ban thường vụ Quốchội quy định cụ thể.
Nhiều ý kiến đề nghị nên tặng thưởng Huy chương thanh niên xung phong cho cả lựclượng thanh niên xung phong trong kháng chiến cũng như trong thời kỳ hòa bình,xây dựng và bảo vệ đất nước./.
Các ý kiến nhất trí về sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật thi đua, khen thưởngnhằm khắc phục những tồn tại, hạn chế, bất cập trong quy định hiện hành và tiếptục đổi mới công tác thi đua, khen thưởng.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho rằng việc thay đổi thời hạn từ hàng năm lên 5năm xét một lần đối với Chiến sỹ thi đua toàn quốc, Anh hùng lao động, Anh hùnglực lượng vũ trang; nâng thời gian xét khen thưởng đối với một số danh hiệu vinhdự Nhà nước (2 năm lên 3 năm), giải thưởng Nhà nước (2 năm lên 5 năm), Cờ thiđua của Chính phủ từ hàng năm lên 3 năm… là một trong những giải pháp nhằm nângcao tiêu chuẩn, khắc phục việc công nhận danh hiệu thi đua, khen thưởng trànlan, tính tiêu biểu, nêu gương chưa cao, ý nghĩa tôn vinh, giáo dục còn hạn chế.
Theo Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng và An ninh Nguyễn Kim Khoa, tính chất thi đuavà khen thưởng trong Luật Thi đua, khen thưởng không gắn liền với nhau. Các tiêuchuẩn khen thưởng không chặt chẽ dẫn đến khen thưởng tràn lan, chạy khen thưởng,điều này cũng gắn với việc chạy chức, chạy quyền. Do đó, việc sửa đổi Luật, nângcao tiêu chuẩn là cần thiết. Trên cơ sở đánh giá các tiêu chí, tiêu chuẩn khenthưởng trong dự thảo Luật còn chung chung, chưa chặt chẽ, không có sơ sở đánhgiá, đại biểu đề nghị cần định lượng hóa, xác định cho từng loại đối tượng, từnghình thức khen thưởng, từng hình thức vinh danh Nhà nước.
Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu đề nghị dự thảo Luật định lượng hơn về tiêuchí, tiêu chuẩn khen thưởng để khắc phục việc khen thưởng tràn lan, phải quyđịnh cụ thể về tiêu chuẩn, thủ tục bình xét và việc tổ chức thực hiện.
Thứ trưởng Bộ Nội vụ, Trưởng Ban Thi đua-Khen thưởng Trung ương Trần Thị Hà thừanhận dự thảo Luật còn định tính nhiều, định lượng ít, song để định lượng được làrất khó, từng loại hình có những quy định khác nhau, do đó nên để Nghị địnhChính phủ quy định chi tiết.
Đồng tình với việc cần phải vinh danh các nhà khoa học có nhiều công lao, đónggóp xuất sắc cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, tuy nhiên, vẫn còn có ýkiến băn khoăn về danh hiệu vinh dự nhà nước “Nhà khoa học nhân dân,” “Nhà khoahọc ưu tú.”
Các ý kiến cho rằng, Ban soạn thảo chưa làm rõ căn cứ đối với danh hiệu này,cũng như về tiêu chuẩn có sự trùng lắp và chưa hợp lý giữa các đối tượng đượctặng danh hiệu này với các đối tượng được tặng “Giải thưởng Hồ Chí Minh,” “Giảithưởng nhà nước,” “Nhà giáo nhân dân,” “Nhà giáo ưu tú,” “Huân chương lao động”và các loại huân chương khác. Đồng thời đề nghị cần đánh giá danh hiệu này trongmối tương quan chung với các đối tượng khác như: nhà báo, nhà văn, doanh nhân,luật gia.
Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng ĐàoTrọng Thi cho rằng quy định như vậy chưa phù hợp, danh hiệu ưu tú và nhân dânchỉ áp dụng cho một số nghề nghiệp đặc thù quá trình cống hiến phục vụ xã hội,phục vụ nhân dân. Thành tựu sáng tạo, những cống hiến của nhà khoa học đã đượcvinh danh bằng giải thưởng, họ hoạt động gắn với lĩnh vực nào thì được phongtặng danh hiệu ở lĩnh vực đó, không thể là “nhà khoa học nhân dân” được.
Song, Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu lại nêu quan điểm cần phân biệt giữacác công trình được xét tặng với cá nhân họ. Các giải thưởng là gắn với nhữngcông trình của nhà khoa học, bản thân nhà khoa học cần được vinh danh để khuyếnkhích sự cống hiến của họ.
Cũng liên quan đến danh hiệu vinh dự Nhà nước, Tờ trình của Chính phủ đề nghị bổsung danh hiệu “Danh nhân” là danh hiệu vinh dự nhà nước vào dự án Luật. Khôngđồng tình với quan điểm này, ông Đào Trọng Thi lý giải: để đánh giá danh nhânphải có hội thảo, phải được đông đảo nhân dân các giới trong xã hội thừa nhận,không phải là quy trình thi đua khen thưởng.
Theo Thường trực Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội, trong điều kiện hiệnnay, chưa nên đưa các danh hiệu này vào dự án Luật, cần chuẩn bị căn cứ đầy đủhơn để xem xét trong quá trình sửa đổi toàn diện Luật thi đua, khen thưởng.
Đánh giá dự thảo Luật đã có tính khái quát rộng hơn, phù hợp với thực tế hơn,khắc phục được tình trạng khen thưởng tràn lan, khen thưởng hình thức, đặc biệtlà tình trạng chạy thi đua khen thưởng thời gian qua, song Trưởng Ban công tácđại biểu Nguyễn Thị Nương vẫn băn khoăn về vấn đề khen thưởng với đại biểu Quốchội chuyên trách.
Đại biểu đặt câu hỏi: đại biểu chuyên trách theo quy định của Luật được khenthế nào? Một số ý kiến cũng bày tỏ băn khoăn xung quanh việc các cơ quan củaQuốc hội có được khen thưởng không? Thường vụ Quốc hội đề nghị làm rõ công tácthi đua, khen thưởng đối với tổ chức chính trị, đại biểu dân cử trong dự thảoLuật. Nhóm này có thể quy định mang tính nguyên tắc trong dự thảo Luật và giaothẩm quyền cho cơ quan lãnh đạo của tổ chức chính trị và Ủy ban thường vụ Quốchội quy định cụ thể.
Nhiều ý kiến đề nghị nên tặng thưởng Huy chương thanh niên xung phong cho cả lựclượng thanh niên xung phong trong kháng chiến cũng như trong thời kỳ hòa bình,xây dựng và bảo vệ đất nước./.
Chu Thanh Vân (TTXVN)
