Ngày 27/1, tới thăm gia đình trung tá Nguyễn Thanh Hà, người con thứ năm của lưỡng quốc tướng quân Nguyễn Sơn-Hồng Thủy, chúng tôi được biết cụ Trần KiếmQua, người vợ Trung Quốc của cụ Nguyễn Sơn mới từ trần cách đây hơn một tuần.
Ân tình và tưởng nhớ theo phong tục Việt
Điều khiến phóng viên chúng tôi hết sức cảm động là bà Nguyễn Thanh Hà đã lậpban thờ người mẹ lớn (người vợ Trung Quốc của tướng Nguyễn Sơn) ngay trong phòngkhách ấm cúng của gia đình chị.
Bên di ảnh của cụ Trần Kiếm Qua là tiếng tụng niệm kinh Phật như đang hòa cùngkhấn nguyện của thân quyến cho hồn cụ được siêu thoát.
Khi chúng tôi đứng trước ban thờ vái vong linh cụ Trần Kiếm Qua và chắp tay xinbày tỏ lòng tiếc thương cụ đến các con, cháu, chắt của cụ Nguyễn Sơn-Trần KiếmQua thì bà Nguyễn Thanh Hà đã đứng đúng vị trí của người con vái lạy, đáp lễtheo đúng phong tục Việt Nam.
Bà Nguyễn Thanh Hà tâm sự cùng phóng viên: “Khi bố tôi về Việt Nam thì có tin dữlà vợ ông - bà Trần Kiếm Qua cùng hai con trai đã bị bom chết ở Trung Quốc. Mộtthời gian, bố tôi đã sống trong đau buồn. Sau này, bố tôi đã được những ngườiyêu quý mai mối cho ông lấy mẹ tôi ở Việt Nam.”
“Được biết, khi trở lại Trung Quốc học tập và công tác, sững sờ gặp lại bà TrầnKiếm Qua, bố tôi đã rất buồn và khó xử. Nhưng mẹ Kiếm Qua là người tốt, mẹ hiểunhững gì mà loạn ly có thể gây ra cho thân phận con người,” chị Hà nói.
Trò chuyện cùng chúng tôi, bà Nguyễn Thanh Hà nói: “Cụ thọ 99 tuổi. Cụ mất đượcmấy ngày thì các anh tôi ở Trung Quốc mới báo về. Tôi lập ban thờ cho cụ và thấylòng mình ấm áp. Cụ là người nhân hậu và tốt lắm. Đối với chúng tôi, cụ là ngườimẹ lớn. Mẹ đẻ của bốn chị em tôi đã mất, nay đến mẹ lớn qua đời, thật buồn. Tuychúng tôi không được ở gần cụ, nhưng vị trí trong tinh thần của chúng tôi thìngười vợ Trung Quốc của cha mình rất ý nghĩa.”
Về người vợ Trung Quốc của lưỡng quốc tướng quân
Cụ Trần Kiếm Qua sinh tháng 10/1914 tại trấn Đông Dã, huyện Ngũ Đài, tỉnh SơnTây, Trung Quốc. Hồi trẻ,cụ tốt nghiệp Trường Nữ sư phạm của tỉnh Sơn Tây. Năm1933 cụ tham gia cách mạng. Tháng 10/1937, cụ được kết nạp vào Đảng Cộng sảnTrung Quốc.
Tháng 1/1938, tại căn cứ kháng Nhật Tấn-Sát-Ký, cụ kết hôn với Hồng Thủy, mộtcán bộ của Bát lộ quân Trung Quốc, sau này là Lưỡng quốc Tướng quân NguyễnSơn-Hồng Thủy, vị tướng tài ba của cả Việt Nam và Trung Quốc.
Trong thời kỳ chiến tranh cách mạng, cụ Trần Kiếm Qua từng đảm nhiệm nhiều cươngvị như Chủ nhiệm Hội Phụ nữ cứu Quốc huyện Ngũ Đài; giáo viên văn hóa ở Phânviện 2 Trường Đại học kháng Nhật; Trưởng khoa giáo dục và nuôi dưỡng của TrườngMầm non số 2 Diên An.
Sau khi Trung Quốc được giải phóng, cụ làm Viện trưởng Viện Giáo dục mầm non“1/6” Bắc Kinh, sau đó làm Phó Giám đốc Sở Giáo dục Bắc Kinh. Năm 1983, cụ nghỉhưu.
Tháng 3/1998, khi đã bước sang tuổi 84, cụ đã lên tàu hỏa sang thăm Việt Nam đểthực hiện lời di nguyện của Tướng Nguyễn Sơn là sum họp đại gia đình, con cháuViệt-Trung.
Ngày 23/3/1998, cụ Trần Kiếm Qua cùng các con cháu đã đến nghĩa trang Mai Dịch,Hà Nội viếng Tướng Nguyễn Sơn.
Ngày ấy, trước mộ Tướng Nguyễn Sơn, trong nước mắt, cụ đã nói những lời rứt ruộtvới vong linh người chồng thân thương mà phải sống trong chia biệt của mình:“Anh Hồng Thủy ơi! Anh có nghe thấy lời em gọi anh không? Em, Trần Kiếm Qua,người vợ Trung Quốc của anh cùng hai con trai Tiểu Phong,Tiểu Việt từ Bắc Kinhxa xôi về với anh đây! Anh Hồng Thủy ơi! Chúng mình chia tay nhau đã 42 năm rồi.Em và các con nhớ anh nhiều lắm…/.”
Ân tình và tưởng nhớ theo phong tục Việt
Điều khiến phóng viên chúng tôi hết sức cảm động là bà Nguyễn Thanh Hà đã lậpban thờ người mẹ lớn (người vợ Trung Quốc của tướng Nguyễn Sơn) ngay trong phòngkhách ấm cúng của gia đình chị.
Bên di ảnh của cụ Trần Kiếm Qua là tiếng tụng niệm kinh Phật như đang hòa cùngkhấn nguyện của thân quyến cho hồn cụ được siêu thoát.
Khi chúng tôi đứng trước ban thờ vái vong linh cụ Trần Kiếm Qua và chắp tay xinbày tỏ lòng tiếc thương cụ đến các con, cháu, chắt của cụ Nguyễn Sơn-Trần KiếmQua thì bà Nguyễn Thanh Hà đã đứng đúng vị trí của người con vái lạy, đáp lễtheo đúng phong tục Việt Nam.
Bà Nguyễn Thanh Hà tâm sự cùng phóng viên: “Khi bố tôi về Việt Nam thì có tin dữlà vợ ông - bà Trần Kiếm Qua cùng hai con trai đã bị bom chết ở Trung Quốc. Mộtthời gian, bố tôi đã sống trong đau buồn. Sau này, bố tôi đã được những ngườiyêu quý mai mối cho ông lấy mẹ tôi ở Việt Nam.”
“Được biết, khi trở lại Trung Quốc học tập và công tác, sững sờ gặp lại bà TrầnKiếm Qua, bố tôi đã rất buồn và khó xử. Nhưng mẹ Kiếm Qua là người tốt, mẹ hiểunhững gì mà loạn ly có thể gây ra cho thân phận con người,” chị Hà nói.
Trò chuyện cùng chúng tôi, bà Nguyễn Thanh Hà nói: “Cụ thọ 99 tuổi. Cụ mất đượcmấy ngày thì các anh tôi ở Trung Quốc mới báo về. Tôi lập ban thờ cho cụ và thấylòng mình ấm áp. Cụ là người nhân hậu và tốt lắm. Đối với chúng tôi, cụ là ngườimẹ lớn. Mẹ đẻ của bốn chị em tôi đã mất, nay đến mẹ lớn qua đời, thật buồn. Tuychúng tôi không được ở gần cụ, nhưng vị trí trong tinh thần của chúng tôi thìngười vợ Trung Quốc của cha mình rất ý nghĩa.”
Về người vợ Trung Quốc của lưỡng quốc tướng quân
Cụ Trần Kiếm Qua sinh tháng 10/1914 tại trấn Đông Dã, huyện Ngũ Đài, tỉnh SơnTây, Trung Quốc. Hồi trẻ,cụ tốt nghiệp Trường Nữ sư phạm của tỉnh Sơn Tây. Năm1933 cụ tham gia cách mạng. Tháng 10/1937, cụ được kết nạp vào Đảng Cộng sảnTrung Quốc.
Tháng 1/1938, tại căn cứ kháng Nhật Tấn-Sát-Ký, cụ kết hôn với Hồng Thủy, mộtcán bộ của Bát lộ quân Trung Quốc, sau này là Lưỡng quốc Tướng quân NguyễnSơn-Hồng Thủy, vị tướng tài ba của cả Việt Nam và Trung Quốc.
Trong thời kỳ chiến tranh cách mạng, cụ Trần Kiếm Qua từng đảm nhiệm nhiều cươngvị như Chủ nhiệm Hội Phụ nữ cứu Quốc huyện Ngũ Đài; giáo viên văn hóa ở Phânviện 2 Trường Đại học kháng Nhật; Trưởng khoa giáo dục và nuôi dưỡng của TrườngMầm non số 2 Diên An.
Sau khi Trung Quốc được giải phóng, cụ làm Viện trưởng Viện Giáo dục mầm non“1/6” Bắc Kinh, sau đó làm Phó Giám đốc Sở Giáo dục Bắc Kinh. Năm 1983, cụ nghỉhưu.
Tháng 3/1998, khi đã bước sang tuổi 84, cụ đã lên tàu hỏa sang thăm Việt Nam đểthực hiện lời di nguyện của Tướng Nguyễn Sơn là sum họp đại gia đình, con cháuViệt-Trung.
Ngày 23/3/1998, cụ Trần Kiếm Qua cùng các con cháu đã đến nghĩa trang Mai Dịch,Hà Nội viếng Tướng Nguyễn Sơn.
Ngày ấy, trước mộ Tướng Nguyễn Sơn, trong nước mắt, cụ đã nói những lời rứt ruộtvới vong linh người chồng thân thương mà phải sống trong chia biệt của mình:“Anh Hồng Thủy ơi! Anh có nghe thấy lời em gọi anh không? Em, Trần Kiếm Qua,người vợ Trung Quốc của anh cùng hai con trai Tiểu Phong,Tiểu Việt từ Bắc Kinhxa xôi về với anh đây! Anh Hồng Thủy ơi! Chúng mình chia tay nhau đã 42 năm rồi.Em và các con nhớ anh nhiều lắm…/.”
Nguyễn Anh (Vietnam+)
