Tại thềm cổ sông Bằng Giang thuộc địa phận thôn Bó Mạ, các nhà khảo cổ đã pháthiện di tích người nguyên thủy gồm hàng chục di vật đều là những công cụ laođộng của người tiền sử. Tất cả được chế tác từ những viên cuội sông suối, bằngkỹ thuật ghè đẽo còn thô sơ.
Về kỹ thuật chế tác, cư dân nguyên thủy đã sử dụng kỹ thuật ghè đẽo trực tiếp,ghè vài nhát lớn hạn chế trên một mặt viên cuội để tạo rìa lưỡi. Về kiểu dáng,gồm một số loại như công cụ chặt rìa lưỡi dọc, công cụ mũi nhọn.
Dựa vào kỹ thuật ghè đẽo và kiểu dáng công cụ các nhà khảo cổ cho rằng hầu hếtcác công cụ này rất gần gũi với công cụ ghè đẽo thuộc thời đá cũ. Mặc dù chưatìm thấy dấu tích nhà cửa, bếp lửa và tàn tích thức ăn... nhưng sự có mặt củacông cụ lao động trong tầng trầm tích thềm sông giúp ta có thể nhận định đây làdi tích cư trú của người tiền sử trên bề mặt bậc thềm sông cổ, trong quá trìnhkiếm sống người nguyên thủy đã để rơi sót lại.
Hiện tại, các nhà khảo cổ xếp di tích này thuộc giai đoạn hậu kỳ đá cũ, có tuổivào khoảng trên dưới 20.000 năm cách nay.
Phó giáo sư-tiến sỹ Trình Năng Chung, Trưởng đoàn khảo sát cho biết, từ xa xưangười dân khu vực huyện Hòa An, Cao Bằng vẫn lưu truyền truyền thuyết về thànhBản Phủ ở xã Hưng Đạo.
Truyền thuyết kể rằng từ rất xa xưa trong lịch sử có nhân vật Thục Chế là chacủa Thục Phán An Dương Vương đã xây đắp thành Bản Phủ. Khảo sát thực tế chothấy, bên ngoài thành Bản Phủ có một con hào sâu rộng, là nơi đào lấy đất đắpthành. Trong đợt khảo sát này, các nhà khảo cổ học đào cắt ngang thành để kiểmtra về kết cấu các lớp đắp thành và các di vật kèm theo tìm kiếm câu trả lời vềkết cấu và niên đại thành Bản Phủ.
Kết quả đào khảo sát cho thấy bề mặt thành hiện tại rộng hơn 1m, cao 2,5m, chânthành xoải rộng gần 6m. Có ít nhất 8 lớp đất được đắp lên để tạo thành. Kết cấugiữa các lớp đất rất chặt, chỉ phân biệt được nhờ màu sắc của đất.
Đáng chú ý là trong tất cả các lớp đất đã phát hiện được hàng trăm di vật đá,gốm sành sứ, và một vài mẩu kim loại sắt và đồng đã bị rỉ; không có sự phân biệtlớn về di vật giữa các lớp. Bước đầu các nhà nghiên cứu cho rằng các lớp đắpthành được thực hiện cùng một thời gian.
Hiện tại, các nhà khảo cổ đang tiến hành thu thập các mẫu vật để phân tích niênđại. Những phát hiện này góp vào nhân thức mới về văn hóa tiền sử Việt Nam, cầntiếp tục nghiên cứu trong thời gian tới./.