Chia sẻ với phóng viên TTXVN tại Trung Quốc về kinh nghiệm xây dựng và vận hành Cảng thương mại tự do, lãnh đạo tỉnh Hải Nam cho rằng Việt Nam nếu phát triển các khu kinh tế mang tính đột phá cần xây dựng lộ trình cải cách rõ ràng theo từng giai đoạn, bảo đảm phối hợp chính sách đồng bộ và chủ động kết nối các tiêu chuẩn kinh tế thương mại quốc tế ở mức cao.
Phó Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Hải Nam Chu Chính (Zhou Zheng) cho biết, việc xây dựng hệ thống chính sách của Cảng thương mại tự do Hải Nam được triển khai theo lộ trình rõ ràng, từng bước hoàn thiện và nâng cấp liên tục, thay vì áp dụng mô hình “một lần là xong.”
Theo ông Chu Chính, từ kinh nghiệm quốc tế, các cảng thương mại tự do phát triển hoàn thiện thường trải qua quá trình kéo dài hàng chục năm, theo hướng phát triển theo tầng nấc.
Hải Nam cũng đi theo cách tiếp cận này, với nền tảng là “Phương án tổng thể xây dựng Cảng thương mại tự do Hải Nam,” trong đó xác định rõ việc thiết lập hệ thống chính sách theo từng giai đoạn.
Lộ trình được khái quát theo phương châm “ba bước”: Đến năm 2025 cơ bản hình thành hệ thống chính sách Cảng thương mại tự do (mốc này được đánh dấu bằng việc Hải Nam thực hiện vận hành “hải quan khép kín toàn đảo” từ ngày 18/12/2025); đến năm 2035, hệ thống thể chế và mô hình vận hành sẽ hoàn thiện, trưởng thành hơn; và đến giữa thế kỷ này sẽ xây dựng toàn diện một Cảng thương mại tự do trình độ cao, có ảnh hưởng quốc tế lớn.
Phó Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Hải Nam cho biết, kinh nghiệm quan trọng rút ra là cần xây dựng “lộ trình chính sách” rõ ràng, bảo đảm vừa tăng cường giám sát hiệu quả, vừa tối đa hóa thuận lợi hóa thương mại. Các chính sách được thiết kế theo hướng thiết lập kịp thời, tối ưu hóa liên tục và nâng cấp theo chu kỳ.
Lấy hệ thống thuế làm ví dụ, mô hình “thuế quan bằng 0, thuế suất thấp, hệ thống thuế đơn giản” được coi là đặc trưng nổi bật của Cảng thương mại tự do.
Trong đó, “thuế quan bằng 0” là nền tảng cơ bản nhất, song không triển khai ồ ạt mà mở rộng theo từng giai đoạn. Năm 2020, khi công bố danh mục “thuế quan bằng 0” đầu tiên, Hải Nam chỉ áp dụng đối với 169 mặt hàng nguyên phụ liệu. Sau đó, địa phương này tiếp tục ban hành thêm các danh mục về phương tiện giao thông, du thuyền và thiết bị sản xuất tự dùng; đồng thời nhiều lần điều chỉnh, tối ưu hóa, chuyển từ cơ chế “danh mục tích cực” sang “danh mục tiêu cực.”
Sau khi thực hiện vận hành đóng cửa toàn đảo, phạm vi hàng hóa áp dụng chính sách “thuế quan bằng 0” đã mở rộng lên hơn 6.600 mặt hàng. Việc mở rộng từ 169 lên hơn 6.600 mặt hàng trong vòng 5 năm được xem là minh chứng cho quá trình cải cách từng bước, có kiểm soát.
Chia sẻ trực tiếp về khả năng tham khảo đối với Việt Nam, ông Chu Chính cho rằng một trong những định hướng cốt lõi của Hải Nam là chủ động kết nối với các quy tắc kinh tế thương mại quốc tế tiêu chuẩn cao.
Hệ thống thuế của Hải Nam không chỉ tuân thủ các quy định của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), mà còn tham chiếu những tiêu chuẩn cao hơn. Trong đó có chính sách miễn thuế đối với hàng hóa tạm xuất ra nước ngoài để sửa chữa, được xây dựng trên cơ sở tham chiếu quy tắc của Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), hiệp định mà Việt Nam cũng là thành viên.
Ngoài ra, hai chính sách ưu đãi quan trọng về thuế thu nhập áp dụng mức 15% đối với thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp cũng được thiết kế theo hướng phù hợp với xu thế cải cách thuế toàn cầu, trong đó chính sách thuế thu nhập doanh nghiệp 15% có tham chiếu định hướng về mức thuế tối thiểu toàn cầu do Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) thúc đẩy.
Theo ông Chu Chính, việc chủ động hội nhập với các chuẩn mực quốc tế tiêu chuẩn cao, đồng thời xây dựng cơ chế phối hợp chính sách giữa thuế quan, thương mại, đầu tư, logistics và dịch vụ là yếu tố quan trọng giúp hình thành hệ sinh thái tổng thể thay vì các mô hình đơn lẻ, phân tán.
Trong khi đó, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Ủy ban Cải cách Tỉnh ủy Hải Nam (Văn phòng Công tác Cảng thương mại tự do) Vương Phụng Lợi (Wang Fengli) nhấn mạnh, mục tiêu chiến lược của Hải Nam là xây dựng Cảng thương mại tự do trở thành cửa ngõ quan trọng dẫn dắt mở cửa đối ngoại của Trung Quốc trong thời đại mới.
Theo ông Vương Phụng Lợi, trong thời gian tới, Hải Nam sẽ chú trọng thúc đẩy hợp tác với các nước Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam, đặc biệt trong các lĩnh vực nông nghiệp nhiệt đới và kinh tế số.
Việc tiếp tục hoàn thiện thiết kế chính sách, mở rộng hợp tác thực chất và nâng cao mức độ liên thông thể chế được kỳ vọng sẽ tạo thêm dư địa hợp tác giữa Hải Nam và Việt Nam trong giai đoạn tới./.