Xóa bỏ hoàn toàn cơ chế “xin-cho,” khắc phục tình trạng thừa vẫn thừa, thiếu vẫnthiếu, đánh giá đúng năng lực của công chức, viên chức, góp phần đổi mới cơ chếquản lý cán bộ, công chức, xây dựng nền công vụ chuyên nghiệp, năng động , nhưngvẫn đảm bảo tính ổn định… là những kỳ vọng của Đề án thí điểm xác định vị tríviệc làm và cơ cấu ngạch công chức.
Song, theo đánh giá của nhiều bộ, ngành, địa phương, dù mới ở giai đoạn sơkhai, nhưng xác định vị trí việc làm đã nảy sinh không ít vướng mắc.
Phóng viên TTXVN đã trao đổi với Thứ trưởng Bộ Nội vụ Trần Anh Tuấn về nhữngvấn đề liên quan.
- Thưa Thứ trưởng, những khó khăn, vướng mắc và vấn đề gì cần lưu ý khi triểnkhai xác định vị trí việc làm?
* Thứ trưởng Trần Anh Tuấn: Việc xác định vị trí việc làm là một bước chuyển từquản lý đội ngũ cán bộ, công chức theo hệ thống chức nghiệp sang quản lý đội ngũcán bộ, công chức trên cơ sở kết hợp giữa tiêu chuẩn chức danh với vị trí việclàm. Đây là một điểm rất quan trọng, thông qua đó có thể xóa bỏ hoàn toàn cơ chế“xin-cho,” xóa bỏ việc không phân định được rõ người làm tốt với người làmchưa tốt, việc tuyển dụng được đảm bảo, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, côngchức để phục vụ người dân.
Xác định vị trí việc làm là vấn đề mới và khó, cần có quyết tâm chính trị rấtcao bởi sẽ gặp rất nhiều trở ngại liên quan đến lối mòn về tư duy, những suynghĩ của cách quản lý trước đây. Chúng ta phải chuyển sang cách quản lý mới,trong quá trình triển khai vừa làm, vừa học hỏi kinh nghiệm của các nước cũngnhư rút kinh nghiệm để đảm bảo xác định rõ vị trí việc làm trong mỗi cơ quan, tổchức, đơn vị. Khi triển khai, phải có sự cộng tác, phối hợp chặt chẽ của bảnthân mỗi cán bộ, công chức với cơ quan có thẩm quyền triển khai xác định vị tríviệc làm, từ đó xác định rõ các vị trí việc làm trong mỗi cơ quan, tổ chức, đơnvị, vừa đảm bảo phù hợp với thực tiễn, vừa phù hợp với chức năng, nhiệm vụ đãđược giao. Vị trí việc làm ấy mới phản ánh được những vị trí cần xác lập tại mỗicơ quan, đơn vị để giúp người lãnh đạo hoàn thành tốt nhiệm vụ, chức năng đượccấp có thẩm quyền giao.
- Có người kiêm nhiệm rất nhiều công việc, vậy xác định vị trí việc làm của họnhư thế nào thưa Thứ trưởng?
* Thứ trưởng Trần Anh Tuấn: Việc kiêm nhiệm là rất tốt. Trong vị trí việc làm cóba loại: Mỗi vị trí có một người đảm nhiệm, có vị trí có thể do hai hoặc nhiềungười đảm nhận, có vị trí kiêm nhiệm. Nếu các vị trí có thể kiêm nhiệm được tôinghĩ chúng ta cũng nên xác định rõ để khuyến khích người có thể kiêm nhiệm đượcnhận thêm các vị trí đó và đây cũng là một trong những giải pháp để góp phầnthực hiện tinh giản biên chế, giảm bớt số lượng người làm việc trong mỗi cơquan.
- Cũng có những người vì sợ ảnh hưởng đến quyền lợi, lo bị “tụt hạng” nên khôngmuốn xác định vị trí việc làm, ông nghĩ gì về vấn đề này?
* Thứ trưởng Trần Anh Tuấn: Vì thế chúng ta phải bổ sung thêm các giải pháp vềtuyên truyền, nâng cao nhận thức để mỗi cá nhân thấy được trách nhiệm của mìnhtrong việc triển khai xác định vị trí việc làm, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệuquả của các cơ quan, tổ chức nhà nước, cũng như nâng cao chất lượng đội ngũ cánbộ, công chức. Nếu vượt qua được lợi ích, những quyền lợi của mình khi xác địnhvị trí việc làm có thể mất đi thì mới có tác dụng nâng cao chất lượng cán bộ,công chức thiết thực, hiệu quả nhất.
- Việc dự kiến số lượng cán bộ công chức sau khi xác định vị trí việc làm có vẻchưa rõ ràng, nếu không kiểm soát chặt chẽ sẽ tiếp tục dẫn đến tình trạng thừacán bộ, công chức, gây cồng kềnh. Theo Thứ trưởng phải giải quyết vấn đề này nhưthế nào?
* Thứ trưởng Trần Anh Tuấn: Đây là xác định vị trí việc làm chứ chưa phải là nộidung xác định về biên chế. Vì thế, khi xác định vị trí việc làm xong phải có dựkiến số lượng biên chế và số lượng biên chế theo vị trí việc làm phải thể hiệnđược tính năng động, có nghĩa là nó không khuôn chặt vào số lượng cụ thể bởibiên chế để đáp ứng yêu cầu vị trí việc làm còn phụ thuộc vào tổ chức lao độngkhoa học, khối lượng công việc, đối tượng và phạm vi quản lý của các cơ quan tổchức đó. Biên chế ở trong quá trình xác định vị trí việc làm mới là dự kiến.
- Thưa Thứ trưởng, việc xác định vị trí việc làm này có mối quan hệ nào với Đềán tinh giản biên chế và cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức?
* Thứ trưởng Trần Anh Tuấn: Xác định vị trí việc làm là một trong những giảipháp của Đề án tinh giản biên chế mà Bộ Nội vụ đang thực hiện. Qua xác định vịtrí việc làm sẽ xác định được rõ, đủ, đúng, cần thiết số người làm việc trongmỗi cơ quan tổ chức, đơn vị. Trên cơ sở đó xác định rõ những vị trí, những ngườikhông nhất thiết phải bố trí vào trong các cơ quan đó. Đó là giải pháp để gópphần tinh giản biên chế. Ở đây, tinh giản biên chế không chỉ đơn thuần là giảmvề số lượng người, mà còn góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ công chức, tuyểnvào hệ thống công vụ những người đủ phẩm chất, trình độ, năng lực, đáp ứng yêucầu của mỗi vị trí việc làm.
- Sau khi xác định vị trí việc làm, nhiều nơi sẽ “phình” biên chế. Trong trườnghợp xác định vị trí việc làm mà tăng biên chế thì Bộ Nội vụ có giải quyết phầntăng thêm đó không? Những vị trí dôi dư có điều chuyển hay tiếp tục giữ nguyên,thưa ông?
* Thứ trưởng Trần Anh Tuấn: Phải nghĩ một cách biện chứng là xác định vị tríviệc làm có thể số định biên tăng lên, có thể giảm đi, nhưng số lượng người đólà phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, khối lượng công việc, phạm vi quản lý củađơn vị đó. Nếu nghĩ một chiều nó giảm đi thì đó là kỳ vọng hơi phiến diện.
Về mặt nguyên lý chung, xác định vị trí việc làm để xác định đủ số lượng ngườilàm việc, phù hợp với chức năng nhiệm vụ, khối lượng công việc và phạm vi quảnlý. Có những cái cần phải giảm thì xác định vị trí việc làm để quy định rõ khốilượng công việc mà một vị trí phải đảm nhận. Không phải xác định vị trí việc làmtrong tất cả các cơ quan, tổ chức, đơn vị đều nhằm một mục tiêu giảm biên chế.Nếu thấy số lượng quá nhiều, nhiều người không làm việc thì phải xác định vị tríviệc làm để đưa số lượng người đó bố trí việc khác.
Biên chế tăng hay giảm phải phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Đừng nghĩ tăng lên đãlà không phù hợp hoặc cứ nghĩ giảm đi là phù hợp. Phải có cái nhìn khách quan,công bằng trong việc xác định vị trí việc làm để dự kiến số lượng người làmviệc. Xác định lượng người làm việc rồi, vị trí việc làm đó là căn cứ để cơ quancó thẩm quyền giao chứ không phải là quyết định để giao biên chế, nó hoàn toànkhác nhau.
- Nhưng cơ sở nào để điều chuyển được thưa ông? Chẳng hạn trước đây một ngườiđang quản lý 5 xã nhưng thực hiện chuyên quản, phải mất 5 người để phụ trách 5xã thì sao?
* Thứ trưởng Trần Anh Tuấn: Người cán bộ công chức đó phải tự kê lên công việccủa mình. Quản 1 xã anh làm những việc gì? Quản 5 xã anh làm những việc gì? Thờigian làm là bao nhiêu lâu? Từ đó thể hiện rõ anh nói có đúng không. Sau đó,người đứng đầu cơ quan quản lý có thẩm quyền tiến hành xác định lại, căn cứ chứcnăng nhiệm vụ của đơn vị đó, cộng với bản kê khai của công chức để tham khảo,phân nhóm rồi mới sắp xếp vị trí việc làm. Không phải cán bộ, công chức kê khaithế nào là áp theo như vậy. Phần kê khai chỉ là căn cứ để xác định xem vấn đềphân công công việc đã phù hợp với trình độ, năng lực của họ chưa. Họ chưa làmhết sức hay làm quá nhiều, đó mới là cái quan trọng.
- Có ý kiến cho rằng người lãnh đạo chủ yếu là đi hội họp, công việc của ngườiđó phải do người khác đảm nhiệm, vậy xác định vị trí việc làm phải xử lý vấn đềnày như thế nào?
* Thứ trưởng Trần Anh Tuấn: Người ta hay nói là thiếu lãnh đạo, phải bổ sunglãnh đạo để đi họp, đó là một tư duy sai và tôi không bao giờ đồng tình với quanđiểm đó. Không phải đi họp là đi chơi, họp hành cũng chính là đi làm việc. Đihọp là để trao đổi, thảo luận những vấn đề đang vướng mắc, để giải quyết côngviệc và chính nó lại thúc đẩy giải quyết công việc ở cơ quan tốt hơn.
- Vị trí việc làm ở cấp huyện sẽ không cần có chuyên viên cao cấp nhưng thực tếhiện nay huyện cũng có chuyên viên cao cấp, vấn đề này được giải quyết như thếnào trong thời gian tới. Như vậy có tiếp tục luân chuyển chuyên viên cao cấp từtỉnh về huyện nữa hay không, thưa ông?
* Thứ trưởng Trần Anh Tuấn: Vị trí việc làm và công tác cán bộ là hai vấn đềrành mạch, không liên quan đến nhau, không hề mâu thuẫn với nhau. Căn cứ vào mứcđộ phức tạp, trình độ năng lực của người đáp ứng yêu cầu đó để xác định vị tríviệc làm mới quy ra được vị trí ấy thì ngạch nào là phù hợp, không phải quy định“cứng” là ở huyện chỉ đến chuyên viên chính. Một người đang là giám đốc Sở luânchuyển về làm Chủ tịch Ủy ban Nhân dân huyện, tự nhiên từ chuyên viên cao cấpphải xuống chuyên viên chính là không đúng. Việc luân chuyển để đào tạo, bồidưỡng cán bộ thì bình thường cái gì người ta đang có người ta phải được giữ lại.Tôi nghĩ việc đó cần phải có nghiên cứu để đảm bảo trong công tác luân chuyểnphải bảo vệ được quyền lợi, lợi ích và có chế độ chính sách đối với cán bộ, côngchức, chứ không phải luân chuyển về rồi lại làm ảnh hưởng đến quyền lợi của họ,có vậy mới khuyến khích được.
- Nghị định 41/2012/NĐ-CP quy định ngày 20/7 hàng năm phải gửi đề án vị trí việclàm về Bộ Nội vụ. Như vậy chỉ còn 20 ngày để các Bộ, ngành, địa phương triểnkhai công việc này trong khi hiện chúng ta mới bắt đầu thí điểm, điều này cóphải là “làm khó” cho các cơ quan, tổ chức không thưa ông?
* Thứ trưởng Trần Anh Tuấn: Vị trí việc làm là một vấn đề mới, chúng ta không kỳvọng làm trong một chốc, một lát. Nó đòi hỏi một quá trình và sự cố gắng của cácbộ, ngành, địa phương. Trong quy định ghi là 20/7 hàng năm chứ không phải củanăm nay nên có thể năm nay chưa làm kịp được thì có thể sang năm sẽ gửi về. Theokết luận của Hội nghị Trung ương 7 khóa XI thì biên chế cơ bản từ nay đến năm2016 chúng ta sẽ giữ ổn định, vì thế sẽ tập trung vào xác định vị trí việc làm,tinh giản biên chế và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công chức./.
- Trân trọng cảm ơn ông!/.
Chu Thanh Vân (TTXVN)