Cước vận chuyển dầu mỏ và khí đốt toàn cầu đã tăng vọt trong tuần này, trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ-Israel và Iran ngày càng leo thang và Tehran tuyên bố phong tỏa tuyến hàng hải chiến lược qua eo biển Hormuz - nơi trung chuyển khoảng 1/5 lượng dầu tiêu thụ toàn cầu và khối lượng lớn khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG).
Theo dữ liệu vận tải biển và nguồn tin trong ngành, hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz đã gần như tê liệt sau khi Iran tuyên bố sẽ nhắm mục tiêu vào các tàu đi qua khu vực này nhằm đáp trả những hoạt động quân sự của Mỹ và Israel.
Một quan chức cấp cao của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tuyên bố eo biển Hormuz đã "bị đóng cửa" và Tehran sẽ tấn công bất kỳ tàu nào tìm cách đi qua. Tuy nhiên, Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ khẳng định tuyến hàng hải này chưa bị phong tỏa hoàn toàn.
Những diễn biến tại Trung Đông ngay lập tức đẩy giá dầu mỏ và khí đốt tại châu Âu tăng mạnh. Hợp đồng dầu Brent tương lai tăng gần 10% trong tuần này, trong bối cảnh nhiều cơ sở dầu khí tại Trung Đông phải tạm ngừng hoạt động vì lý do an ninh.
Đáng chú ý, cước vận chuyển tàu chở dầu siêu lớn (VLCC) từ Trung Đông sang Trung Quốc đã leo lên mức kỷ lục khoảng 423.736 USD/ngày, theo dữ liệu của London Stock Exchange Group. Mức này cao gấp đôi so với cuối tuần trước và nối dài đà tăng từ mức đỉnh sáu năm được ghi nhận trước đó.
Thị trường LNG cũng chứng kiến cú sốc tương tự. Theo công ty định giá Spark Commodities, cước thuê tàu LNG tại Đại Tây Dương tăng 43% lên 61.500 USD/ngày chỉ trong một phiên, trong khi tại Thái Bình Dương tăng 45% lên 41.000 USD/ngày.
Ông Fraser Carson, chuyên gia phân tích LNG toàn cầu thuộc hãng tư vấn năng lượng Wood Mackenzie, nhận định giá thuê tàu LNG giao ngay có thể vượt 100.000 USD/ngày trong tuần này do nguồn cung tàu khan hiếm.
Theo ông Carson, tình trạng thiếu tàu càng trầm trọng khi các nhà khai thác phải xử lý lượng hàng tồn đọng do thời tiết xấu trong tháng trước, trong khi nhiều chủ tàu hiện phải tạm dừng hoạt động tại vùng Vịnh vì lo ngại an ninh.
Chuyên gia này nói thêm thị trường sẽ chứng kiến sự cạnh tranh gay gắt, đồng thời cảnh báo hoạt động vận tải sẽ tiếp tục đình trệ cho đến khi hoạt động lưu thông an toàn qua eo biển Hormuz được đảm bảo.
Một môi giới tàu chở dầu (yêu cầu giấu tên) cho biết việc định giá cước tại vùng Vịnh hiện "rất khó khăn" do nhiều chủ tàu đình chỉ hoạt động vô thời hạn. Nguy cơ gián đoạn kéo dài đang buộc các doanh nghiệp vận tải và công ty nhập khẩu năng lượng lớn phải kích hoạt kế hoạch dự phòng.
Tại châu Á, hãng vận tải biển Hyundai Glovis của Hàn Quốc cho hay họ đang chuẩn bị các phương án ứng phó, bao gồm tìm kiếm tuyến đường và cảng thay thế. Bộ Hải dương và Nghề cá Hàn Quốc đã khuyến cáo các tàu treo cờ nước này hạn chế hoạt động tại Trung Đông, đồng thời tổ chức họp khẩn để bàn thảo các biện pháp bảo đảm an toàn hàng hải.
Giới phân tích nhận định nếu căng thẳng khu vực tiếp tục leo thang và hoạt động lưu thông qua eo biển Hormuz bị gián đoạn trong thời gian dài, chi phí vận tải tăng cao sẽ đẩy giá năng lượng toàn cầu lên cao, gây áp lực lạm phát lên các nền kinh tế nhập khẩu dầu lớn ở châu Á và châu Âu.
Trong bối cảnh thị trường đã thắt chặt nguồn cung do nhiều mỏ và cơ sở sản xuất khí đốt phải tạm ngừng hoạt động, bất kỳ sự cố an ninh nào nữa tại Trung Đông đều có thể tạo ra cú sốc giá mới đối với các thị trường dầu mỏ và khí đốt toàn cầu./.
Iran tuyên bố kiểm soát hoàn toàn eo biển Hormuz
Phó Chỉ huy lực lượng hải quân thuộc IRGC, ông Mohammad Akbarzadeh, khẳng định Hải quân Iran hiện đã kiểm soát hoàn toàn eo biển Hormuz - tuyến đường biển huyết mạch đối với hoạt động vận tải dầu mỏ.
