Việc nâng mức phạt tiền tối đa lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân, 3 tỷ đồng đối với tổ chức, cùng đề xuất bổ sung các biện pháp cưỡng chế như ngừng cung cấp điện, nước, dịch vụ Internet và viễn thông là những nội dung đáng chú ý trong dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi).
Tuy nhiên, theo cơ quan thẩm tra, các quy định này cần tiếp tục được rà soát để bảo đảm phù hợp với thực tiễn, đúng tính chất của biện pháp cưỡng chế và có tính khả thi khi áp dụng.
Sáng nay, ngày 26/10, tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi). Dự thảo do Chính phủ trình gồm 6 chương, 128 điều, trong đó kế thừa 21 điều, sửa đổi, bổ sung 104 điều, bổ sung mới 04 điều so với Luật hiện hành.
Rà soát mức phạt để bảo đảm tính khả thi
Trình bày Tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang cho biết dự thảo Luật đề xuất nâng thời hiệu xử phạt lên 2 năm hoặc 3 năm đối với một số lĩnh vực; nâng mức phạt tiền tối đa từ 1 tỷ đồng lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân, từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức. Dự thảo đồng thời quy định cụ thể mức phạt tiền tối đa trong từng lĩnh vực, trong đó nâng mức phạt đối với một số lĩnh vực.
Về quy trình xử phạt, dự thảo hướng tới cắt giảm một số thủ tục không cần thiết, hoàn thiện quy định xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử và cho phép xử phạt không lập biên bản đối với trường hợp vi phạm được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ.
Các quy định về thi hành quyết định xử phạt cũng được sửa đổi theo hướng tạo thuận lợi hơn cho cá nhân, tổ chức vi phạm trong việc hoãn, giảm, miễn thi hành quyết định phạt tiền và nộp tiền phạt nhiều lần; đồng thời bổ sung một số trường hợp được hoãn, miễn thi hành hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả.
Tuy nhiên, về thời hiệu xử phạt, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội đề nghị tiếp tục rà soát, phân hóa cụ thể các lĩnh vực được kéo dài thời hiệu. Theo cơ quan thẩm tra, việc kéo dài thời hiệu cần bảo đảm nguyên tắc vi phạm hành chính phải được phát hiện, ngăn chặn kịp thời và việc xử phạt được tiến hành nhanh chóng.
Cơ quan thẩm tra cũng lưu ý, thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính có thể lên tới 3 năm, thậm chí 4 năm trong trường hợp vụ việc do cơ quan tiến hành tố tụng chuyển đến. Trong khi đó, thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự đối với tội phạm ít nghiêm trọng theo Bộ luật Hình sự là 5 năm.
Theo báo cáo thẩm tra, khoảng cách này có thể làm thu hẹp ranh giới pháp lý giữa vi phạm hành chính và tội phạm hình sự, đồng thời khiến người vi phạm đối mặt với trách nhiệm pháp lý nặng hơn. Vì vậy, nội dung này cần được cân nhắc thận trọng.
Đối với đề xuất nâng mức phạt tiền tối đa, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho rằng mức phạt cao có thể bảo đảm tính răn đe, nhưng trong một số trường hợp có thể không phù hợp với khả năng tài chính thực tế của cá nhân và doanh nghiệp, từ đó không phát huy được hiệu quả.
Cơ quan thẩm tra đề nghị nghiên cứu các giải pháp như áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, hình thức xử phạt bổ sung gồm tước quyền sử dụng giấy phép, đình chỉ hoạt động; đồng thời tham khảo kinh nghiệm nước ngoài. Việc rà soát mức phạt tối đa trong từng lĩnh vực cần bảo đảm phù hợp với tình hình thực tiễn, yêu cầu phòng ngừa, đấu tranh với hành vi vi phạm pháp luật và tính khả thi.
Biện pháp cưỡng chế cần đúng tính chất, đúng đối tượng
Một nội dung đáng chú ý khác của dự thảo là bổ sung các biện pháp cưỡng chế, gồm tạm hoãn xuất cảnh; niêm phong trụ sở, địa điểm, cơ sở hoặc bộ phận cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ; ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước; tạm dừng đăng kiểm, đăng ký, cấp giấy phép điều khiển phương tiện; ngừng cung cấp dịch vụ Internet, dịch vụ viễn thông, hạ tầng số hoặc thực hiện biện pháp ngăn chặn kỹ thuật, chặn truy cập.
Theo Tờ trình của Chính phủ, dự thảo đồng thời bổ sung các quy định về nguyên tắc, điều kiện áp dụng biện pháp cưỡng chế nhằm bảo đảm quyền con người, quyền công dân, không ảnh hưởng đến cá nhân, tổ chức không liên quan đến hành vi vi phạm, nhất là khi áp dụng biện pháp ngừng cung cấp điện, nước và dịch vụ trên môi trường số.
Tuy nhiên, thẩm tra về dự án Luật của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, một số biện pháp được đề xuất bổ sung, như yêu cầu ngừng cung cấp điện, nước đối với công trình, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ; ngừng cung cấp dịch vụ Internet, viễn thông, hạ tầng số hoặc chặn truy cập đối với tổ chức, cá nhân, có mục đích đình chỉ, chấm dứt hành vi vi phạm hơn là cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt.
Đối với biện pháp tạm dừng đăng kiểm, đăng ký phương tiện và cấp giấy phép điều khiển phương tiện, cơ quan thẩm tra cho rằng việc tác động vào phương tiện, tài sản thay vì xác định đúng người thực hiện hành vi vi phạm chưa phải giải pháp căn cơ, toàn diện.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đã yêu cầu các biện pháp được áp dụng phải thể hiện đúng tính chất là biện pháp bảo đảm thi hành pháp luật.
Từ những vấn đề trên, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát, chỉnh lý các quy định về biện pháp cưỡng chế để bảo đảm phù hợp và khả thi.
Thận trọng với quy định liên quan đến quyền con người, quyền công dân
Bên cạnh các nội dung về thời hiệu, mức phạt và biện pháp cưỡng chế, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị tiếp tục rà soát dự thảo Luật để bảo đảm tính thống nhất với hệ thống pháp luật, nhất là các dự án luật đang được trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ 2 như Bộ luật Hình sự (sửa đổi), Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Theo Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu, do dự thảo có nhiều quy định liên quan đến hạn chế quyền con người, quyền công dân, cần tiếp tục được rà soát thận trọng, kỹ lưỡng. Các nội dung này cần được quy định cụ thể ngay trong Luật, bảo đảm phù hợp với thẩm quyền của Quốc hội, không giao Chính phủ quy định chi tiết để bảo đảm nguyên tắc tại khoản 2 Điều 14 của Hiến pháp.
Ủy ban Pháp luật và Tư pháp và các cơ quan tham gia thẩm tra tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Xử lý vi phạm hành chính hiện hành. Theo báo cáo thẩm tra, dự thảo gồm 128 điều, trong đó kế thừa 21 điều, sửa đổi, bổ sung 104 điều và bổ sung mới 4 điều; các quy định cơ bản bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và thống nhất với hệ thống pháp luật.
Việc tiếp tục hoàn thiện dự thảo vì vậy không chỉ đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm, mà còn cần bảo đảm các quy định về thời hiệu, mức phạt và biện pháp cưỡng chế phù hợp với thực tiễn, đúng tính chất pháp lý và không vượt quá phạm vi cần thiết khi tác động đến quyền, lợi ích của cá nhân, tổ chức./.