Nhận lời mời của Toàn quyền Canada Louise Arbour, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ thực hiện chuyến thăm cấp Nhà nước tới Canada.
Đây là dấu mốc có ý nghĩa lịch sử, lần đầu tiên người đứng đầu Đảng Cộng sản Việt Nam thăm chính thức Canada kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1973.
Sự kiện diễn ra đúng vào thời điểm quan hệ Việt Nam-Canada đang hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để bước sang một giai đoạn hợp tác sâu sắc và thực chất hơn.
Quan hệ Đối tác toàn diện phát triển tốt đẹp
Việt Nam và Canada thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 21/8/1973 và đến tháng 11/2017, hai nước xác lập quan hệ Đối tác toàn diện nhân chuyến thăm chính thức Việt Nam của Thủ tướng Canada Justin Trudeau.
Tuyên bố chung về việc Việt Nam và Canada xác lập quan hệ Đối tác toàn diện đề ra các nguyên tắc cơ bản định hướng cho quan hệ hai nước, các phương hướng và biện pháp thúc đẩy quan hệ tập trung vào 7 lĩnh vực hợp tác là: Chính trị-ngoại giao, thương mại-đầu tư, hợp tác phát triển, quốc phòng-an ninh, văn hóa-giáo dục, khoa học-công nghệ và giao lưu nhân dân.
Kể từ khi thiết lập khuôn khổ Đối tác Toàn diện năm 2017, quan hệ Việt Nam-Canada đã phát triển vững chắc trên nhiều lĩnh vực.
Hai nước duy trì đều đặn các cơ chế hợp tác như Tham khảo chính trị, Ủy ban Hỗn hợp về Kinh tế, Đối thoại Chính sách Quốc phòng… tạo nền tảng ổn định cho sự gắn kết chiến lược. Hợp tác kinh tế-thương mại tiếp tục là điểm sáng, với kim ngạch song phương tăng mạnh trong những năm gần đây, phản ánh hiệu quả của các khuôn khổ như Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ Xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), sự bổ trợ giữa hai nền kinh tế…, đưa Việt Nam trở thành đối tác thương mại lớn nhất của Canada trong Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN).
Năm 2023 đánh dấu mốc quan trọng khi Việt Nam và Canada kỷ niệm 50 năm ngày hai nước chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao (21/8/1973-21/8/2023).
Trong nửa thế kỷ đó, về quan hệ chính trị-ngoại giao, Việt Nam và Canada đã thể hiện mối quan hệ hữu nghị trên tinh thần hợp tác qua sự thăm viếng từ lãnh đạo cấp cao của cả hai nước.
Về phía Việt Nam, có các chuyến thăm Canada của: Thủ tướng Phan Văn Khải (tháng 6/2005); Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng dự Hội nghị cấp cao G20 tại Canada (tháng 6/2010); Thủ tướng Phạm Minh Chính gặp Thủ tướng Canada Justin Trudeau nhân dịp dự Hội nghị các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP26) tại Vương quốc Anh (tháng 11/2021); Thủ tướng Phạm Minh Chính gặp Thủ tướng Canada Justin Trudeau bên lề Hội nghị thượng đỉnh G7 mở rộng tổ chức tại Nhật Bản (tháng 5/2023)…
Về phía Canada, có các chuyến thăm Việt Nam của: Toàn quyền David Johnston thăm cấp Nhà nước (tháng 11/2011); Thủ tướng Jean Chrétien (tháng 11/1994); Thủ tướng Stephen Harper dự Hội nghị cấp cao APEC-14 tại Hà Nội (tháng 11/2006); Ngoại trưởng Stephan Dion (tháng 9/2016); Thủ tướng Justin Trudeau thăm chính thức và dự Hội nghị cấp cao APEC-25 tại Việt Nam (tháng 11/2017); Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại và Phát triển quốc tế Hạ viện Canada Robert Daniel Nault thăm và làm việc tại Việt Nam (tháng 12/2017); Bộ trưởng Quốc phòng H.Sajjan (tháng 6/2018); Bộ trưởng Ngoại giao Mélanie Joly (tháng 4/2022)…
Trải qua hơn nửa thế kỷ, mối quan hệ xuyên Thái Bình Dương giữa Việt Nam và Canada ngày càng phát triển tốt đẹp và rộng mở. Dấu mốc 50 năm chính là nền tảng vững chắc để mở ra những chương mới của tình hữu nghị, đoàn kết giữa hai nước Việt Nam-Canada.
Cùng với việc gia tăng trao đổi đoàn cấp cao, hai nước duy trì tiếp xúc thường xuyên bên lề các hội nghị cấp cao, diễn đàn đa phương quốc tế và khu vực.
Cùng với sự phát triển không ngừng của quan hệ chính trị-ngoại giao, hợp tác an ninh-quốc phòng Việt Nam-Canada cũng được thúc đẩy mạnh mẽ phù hợp với khuôn khổ quan hệ Đối tác toàn diện.
Giao lưu nhân dân, hợp tác địa phương giữa hai nước ngày càng sôi động và hiệu quả. Các tuần lễ văn hóa, các sự kiện giao lưu nhân dân thường xuyên được tổ chức trên lãnh thổ Việt Nam và Canada.
Hai bên cũng chia sẻ nhiều điểm tương đồng trong các vấn đề quốc tế, hợp tác chặt chẽ tại các cơ chế đa phương như Liên hợp quốc, Cộng đồng các nước sử dụng tiếng Pháp (Francophonie), Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC).
Nhiều thành tựu hợp tác về kinh tế, thương mại
Quan hệ Đối tác toàn diện giữa Việt Nam và Canada là nền tảng vững chắc cho phát triển quan hệ kinh tế giữa hai nước. Từ khi xác lập Đối tác toàn diện năm 2017, giá trị kim ngạch xuất nhập khẩu giữa hai nước đã tăng trưởng mạnh mẽ.
Kim ngạch thương mại song phương năm 2025 đạt gần 8,6 tỷ USD, duy trì đà tăng trưởng mạnh kể từ khi Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) có hiệu lực.
Đặc biệt, xuất khẩu của Việt Nam sang Canada năm 2025 tăng 18,2%, đạt 7,5 tỷ USD và tiếp tục tăng 25% trong 4 tháng đầu năm 2026. Trong khi đó, xuất khẩu của Canada sang Việt Nam năm 2025 tăng 24% và tăng tới 62% trong 4 tháng đầu năm 2026 so với cùng kỳ năm trước. Những con số này phản ánh tính bổ trợ ngày càng cao giữa hai nền kinh tế cũng như hiệu quả của các nỗ lực thúc đẩy hợp tác thương mại và đầu tư giữa hai nước.
Các mặt hàng xuất khẩu chính của Việt Nam sang Canada gồm: dệt may, giày dép các loại, hàng thủy sản, máy vi tính, phương tiện vận tải và phụ tùng; Các mặt hàng nhập khẩu chủ yếu của Việt Nam từ Canada gồm: lúa mỳ, đậu tương, phân bón các loại, thức ăn gia súc và nguyên liệu, máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng khác.
Tháng 1/2022, Bộ Công Thương Việt Nam và Bộ Ngoại giao, Thương mại và phát triển Canada đã ký Bản ghi nhớ về việc thành lập Ủy ban kinh tế hỗn hợp Việt Nam-Canada.
Hai bên đã ký kết các văn bản gồm Ý định thư hợp tác giữa Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Quỹ Khoa học bang Quebec; Bản ghi nhớ về Gói hỗ trợ kỹ thuật về nghiên cứu quản lý sân bay giữa Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam và Ngân hàng quốc gia Canada…
Ngoài ra, Canada khẳng định duy trì viện trợ phát triển (ODA) cho Việt Nam, tổng giá trị ODA Canada dành cho Việt Nam từ năm 1990 là khoảng 2 tỷ dollar Canada (CAD). Canada cũng viện trợ 15,2 triệu CAD cho 2 dự án an toàn thực phẩm - SAFEGRO dành cho Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn…
Hợp tác giáo dục-đào tạo giữa hai nước cũng được thúc đẩy. Canada luôn xác định Việt Nam là thị trường ưu tiên cho hợp tác giáo dục. Trong giai đoạn 2018-2025, Canada đã trao 233 suất học bổng cho sinh viên Việt Nam thuộc chương trình Học bổng và Trao đổi Giáo dục vì sự Phát triển Canada-ASEAN (SEED).
Hợp tác giữa các địa phương của hai nước cũng luôn được thúc đẩy. Hiện đã có các cặp địa phương kết nối, hợp tác với nhau như Hà Tĩnh-Langley (tỉnh bang British Columbia), Thành phố Hồ Chí Minh-Toronto (tỉnh bang Ontario), Đà Nẵng-Vancouver...
Cộng đồng người Việt tại Canada hiện có khoảng 250.000-300.000 người, đã có những đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế-xã hội và làm phong phú thêm nền văn hóa của đất nước Canada tươi đẹp. Những tinh hoa ẩm thực Việt Nam cũng đã trở nên rất quen thuộc trong cuộc sống hàng ngày của biết bao người dân Canada.
Tiềm năng hợp tác trong thời kỳ mới
Việt Nam hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Canada trong ASEAN. Trên nền tảng Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và trong bối cảnh hai nước cùng có nhu cầu đa dạng hóa thị trường và chuỗi cung ứng, quan hệ Việt Nam-Canada đang mở rộng từ thương mại hàng hóa sang những lĩnh vực có giá trị gia tăng cao hơn như năng lượng, công nghệ, sản xuất tiên tiến và liên kết chuỗi giá trị.
Những cuộc tiếp xúc gần đây giữa đại diện chính phủ, nghị viện và cộng đồng doanh nghiệp hai nước cho thấy quan hệ kinh tế Việt Nam–Canada đang có những chuyển động đáng chú ý.
Nếu thương mại hàng hóa từng là một trong những động lực chính của quan hệ song phương, nay hai bên đang hướng tới một cấu trúc hợp tác rộng hơn, trong đó thương mại được kết nối ngày càng chặt chẽ với đầu tư, công nghệ, năng lượng và sản xuất.
Kỳ họp lần thứ ba Ủy ban hỗn hợp về Kinh tế Việt Nam-Canada và Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam-Canada gần đây là một trong những dấu hiệu rõ nét của xu hướng này. Những lĩnh vực được hai bên quan tâm không còn chỉ giới hạn ở nông nghiệp, hàng tiêu dùng hay đầu tư truyền thống mà đang mở rộng sang năng lượng sạch, khoáng sản thiết yếu, công nghệ tiên tiến, hàng không vũ trụ, công nghiệp quốc phòng và kinh tế tri thức.
Theo Đại sứ Việt Nam tại Canada Phạm Vinh Quang, nhìn vào dư địa hợp tác giữa Việt Nam và Canada, có thể thấy cơ hội phát triển giữa hai nước là vô cùng to lớn.
Chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có ý nghĩa mang tính quyết định, giúp biến những cơ hội, tiềm năng tích lũy bấy lâu nay thành các định hướng và chương trình hành động cụ thể, thực chất, đưa quan hệ song phương bước sang một kỷ nguyên phát triển mới.
Đại sứ Phạm Vinh Quang cho rằng sự bổ trợ giữa thế mạnh công nghệ-tài chính của Canada và năng lực sản xuất-thị trường của Việt Nam, dưới xung lực từ chuyến thăm lần này, sẽ tạo ra những kết quả hợp tác thực chất, mang lại lợi ích lâu dài cho nhân dân hai nước.
Theo bà Trần Thu Quỳnh, Tham tán Thương mại Đại sứ quán Việt Nam tại Canada, kết quả của cơ chế Ủy ban hỗn hợp cùng sự quan tâm của hai chính phủ đang tạo ra những động lực tăng trưởng mới.
Bà nhận định các hướng ưu tiên hợp tác trong tương lai giữa hai nước sẽ chính là những lĩnh vực về công nghệ, năng lượng, hợp tác trong lĩnh vực khoáng sản thiết yếu, công nghệ tiên tiến và thậm chí cả công nghiệp quốc phòng.
Đại sứ Canada tại Việt Nam Jim Nickel cho biết Canada đánh giá rất cao vai trò của Việt Nam như một "cửa ngõ" quan trọng để tiếp cận khu vực ASEAN và Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.
Ông cũng cho rằng về thương mại và đầu tư, Việt Nam hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Canada trong khối ASEAN. Kim ngạch thương mại tăng mạnh liên tục trong 5 năm qua. Canada rất quan tâm đến các Trung tâm Tài chính quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, đồng thời khuyến khích Việt Nam đầu tư vào lĩnh vực năng lượng của Canada để đảm bảo an ninh năng lượng bền vững.
Theo Thượng nghị sỹ Yuen Pau Woo, Chủ tịch Nhóm nghị sỹ hữu nghị Canada-Việt Nam, tiềm năng dài hạn của quan hệ hai nước nằm ở một tầng hợp tác sâu hơn.
Ông cho biết trong ngắn hạn, Canada có nguồn tài nguyên dồi dào, bao gồm nông sản và các sản phẩm năng lượng có thể xuất khẩu sang châu Á, trong đó có Việt Nam. Nhưng tiềm năng dài hạn để hai nước cùng hợp tác là trong công nghiệp, phát triển ngành chế tạo tiên tiến và năng lượng tái tạo. Cách tiếp cận này cho thấy quan hệ kinh tế song phương đang được nhìn nhận không chỉ qua câu hỏi hai nước có thể bán thêm gì cho nhau, mà còn ở khả năng cùng tham gia phát triển năng lực công nghiệp và cùng tạo ra giá trị.
Từ trao đổi hàng hóa tới liên kết sản xuất; từ những lĩnh vực truyền thống tới năng lượng, công nghệ và kinh tế tri thức, quan hệ Việt Nam-Canada đang xuất hiện ngày càng nhiều điểm kết nối mới. Những chuyển động gần đây cho thấy hai bên đang hướng tới một quan hệ kinh tế không chỉ lớn hơn về quy mô mà còn sâu hơn về chuỗi cung ứng, công nghiệp và công nghệ, tạo thêm nền tảng để quan hệ song phương tiếp tục phát triển thực chất trong thời gian tới.
Chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm còn mang ý nghĩa đặc biệt, góp phần cụ thể hóa đường lối đối ngoại được xác lập tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam, đưa hợp tác với các đối tác quan trọng đi vào chiều sâu, thực chất, hiệu quả và bền vững, trong đó có việc đưa quan hệ Việt Nam-Canada lên tầm phát triển mới, đáp ứng lợi ích lâu dài của nhân dân hai nước và đóng góp tích cực cho hòa bình, ổn định ở khu vực và trên thế giới./.