Đường Hồ Chí Minh trên biển: Huyền thoại chiến công lịch sử Việt Nam

Khi tuyến đường vận tải biển được khai thông, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi điện biểu dương, đồng thời nhắc nhở cán bộ, chiến sĩ Đoàn 759 (tiền thân của Đoàn 125 Hải quân) khẩn trương rút kinh nghiệm, vận chuyển nhanh và nhiều hơn chi viện cho đồng bào miền Nam chiến đấu. Trong ảnh: Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm cán bộ, chiến sỹ Đoàn 125 Hải quân (1960). (Ảnh: Tư liệu/TTXVN phát)

Quyết định thành lập Đoàn 759 (tiền thân của Đoàn 125 Hải quân) thể hiện tầm nhìn chiến lược và sáng suốt của Đảng, là mốc lịch sử quan trọng, bước phát triển mới của tuyến vận tải chiến lược trên biển chi viện cho chiến trường miền Nam. Trong ảnh: Tập thể cán bộ, chiến sỹ Ban Tham mưu Đoàn 759 thời kỳ đầu thành lập. (Ảnh: Tư liệu/TTXVN phát)

Tập thể cán bộ, chiến sỹ tàu VT 41 trước giờ xuất phát tại bến K15 (Đồ Sơn, Hải Phòng) chở gần 30 tấn vũ khí vào Cà Mau (1962) - chuyến đầu tiên thành công, mở đường Hồ Chí Minh trên biển. (Ảnh: BTHQ/TTXVN phát)

Đường Hồ Chí Minh trên biển trở thành một kỳ tích, một huyền thoại, góp phần cùng quân và dân miền Nam đánh thắng chiến lược “Chiến tranh cục bộ” và “Việt Nam hóa chiến tranh” của đế quốc Mỹ. (Ảnh: Tư liệu/TTXVN phát)

Sau những chuyến thành công đầu tiên vào Cà Mau bằng tàu vỏ gỗ, Quân ủy Trung ương chủ trương nhanh chóng đầu tư, trang bị cho Đoàn 759 (tiền thân của Đoàn 125 Hải quân) loại tàu vỏ sắt trọng tải từ 50 tấn đến 100 tấn. (Ảnh: Tư liệu/TTXVN phát)

Tàu HQ-671 (phiên hiệu C41) mang số hiệu 641 trong kháng chiến chống Mỹ, là tàu “Không số” được bảo tồn trong số những tàu đầu tiên làm nên huyền thoại “Đường Hồ Chí Minh trên biển”, tập thể 2 lần được tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, được công nhận là bảo vật quốc gia đặc biệt năm 2017, hiện được trưng bày tại Bảo tàng Hải quân (Hải Phòng). (Ảnh: Tư liệu/TTXVN phát)

Năm 1970, Đoàn 125 đã tổ chức 15 chuyến, song chỉ có 5 chuyến vào được bến, 9 chuyến gặp địch tuần tra, kiểm soát gắt gao. Để giữ bí mật con đường chiến lược, tàu phải quay về, một chuyến buộc phải hủy tàu. Trong ảnh: Du kích miền Đông Nam Bộ tiếp nhận và vận chuyển vũ khí do tàu không số chi viện. (Ảnh: Tư liệu/TTXVN phát)

Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng nói chuyện với cán bộ, chiến sỹ tàu C41 trong chuyến thăm Đoàn 125 Hải quân, năm 1970. (Ảnh: Tư liệu/TTXVN phát)

Trong 2 năm 1973-1974, Đoàn 125 đã huy động 380 lượt tàu ra khơi, chuyên chở trên 43.000 tấn hàng, đưa hơn 2.000 lượt cán bộ, chiến sỹ từ hậu phương ra tiền tuyến và từ đất liền ra các đảo, vượt qua chặng đường 158.292 hải lý an toàn. (Ảnh: Tư liệu/TTXVN phát)

Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975, Đoàn 125 thành lập biên đội gồm 3 tàu thần tốc chở lực lượng đặc công hải quân ra giải phóng hầu hết các đảo trong quần đảo Trường Sa. (Ảnh: Tư liệu/TTXVN phát)

Phục vụ Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử 1975, trong tháng 3 và 4/1975, Đoàn 125 đã vận chuyển gần 17.500 lượt cán bộ, chiến sỹ các đơn vị chủ lực cùng nhiều nhiên liệu, vũ khí, khí tài vào chiến trường. (Ảnh: Tư liệu/TTXVN phát)

Trong chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam, lực lượng vận tải quân sự hải quân đã vận chuyển hàng hóa quân sự và hàng chục nghìn lượt cán bộ, chiến sỹ làm nhiệm vụ quốc tế giúp đánh đổ chế độ diệt chủng Pol Pot, hồi sinh đất nước Campuchia. Trong ảnh: Hải quân đánh bộ hiệp đồng đổ bộ trong chiến dịch Tà Lơn, giải phóng cảng Kampong Som và cảng Ream, mở đầu công cuộc giúp nhân dân Campuchia tiêu diệt chế độ diệt chủng Pol Pot, tháng 1/1979. (Ảnh: TTXVN)

Tàu HQ-505, con tàu duy nhất không bị chìm do thuyền trưởng Vũ Huy Lễ quyết định cho tàu “ủi bãi” lên đảo Cô Lin sau khi bị tàu địch bắn cháy, ngày 14/3/1988, trở thành cột mốc chủ quyền sống của Việt Nam ở quần đảo Trường Sa. (Ảnh: Đình Trân/TTXVN)

Cuối năm 1987 đầu năm 1988, cán bộ, chiến sỹ các tàu vận tải hải quân đã vượt qua mọi hiểm nguy, khảo sát, thăm dò, vận tải và chốt giữ đảo, cùng các lực lượng tăng cường phòng thủ trên các đảo thuộc quần đảo Trường Sa. Trong ảnh: Kíp chỉ huy tàu Trường Sa 02 hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ vùng đặc quyền kinh tế thuộc khu dầu khí Vũng Tàu. (Ảnh: Tứ Hải/TTXVN)

Cuối năm 1987 đầu năm 1988, cán bộ, chiến sỹ các tàu vận tải hải quân đã vượt qua mọi hiểm nguy, khảo sát, thăm dò, vận tải và chốt giữ đảo, cùng các lực lượng tăng cường phòng thủ trên các đảo thuộc quần đảo Trường Sa. Trong ảnh: Quân dân Vũng Tàu-Côn Đảo chào đón cán bộ, chiến sỹ tàu NQ13 vừa chiến đấu dũng cảm bảo vệ Trường Sa trở về cập bến Vũng Tàu (20/3/1988). (Ảnh: Đoàn Việt/TTXVN)

Năm 1989, lực lượng tàu vận tải quân sự Hải quân, trong đó có Lữ đoàn 125 đã hoàn thành thắng lợi 8 đợt vận chuyển quân tình nguyện Việt Nam từ Campuchia về nước, bảo đảm an toàn tuyệt đối về người và phương tiện. (Ảnh: TTXVN)

Tháng 6/1997, Vũng Rô (xã Hòa Xuân Nam, huyện Đông Hòa, tỉnh Phú Yên), một trong những bến quan trọng của đường Hồ Chí Minh trên biển, gắn liền với chiến công của những con tàu "Không số” được Bộ Văn hóa-Thông tin công nhận là Di tích Lịch sử cấp quốc gia. (Ảnh: Trần Lê Lâm/TTXVN)

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng trao tặng Huân chương Sao Vàng (lần thứ hai) của Đảng, Nhà nước cho Quân chủng Hải quân (7/5/2010). (Ảnh: Trí Dũng/TTXVN)

Nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu phát biểu tại buổi giới thiệu cuốn sách "Huyền thoại tàu không số" và bộ phim tài liệu "Huyền thoại tàu không số" (29/9/2011). (Ảnh: Thanh Tùng/TTXVN)

Chủ tịch nước Trương Tấn Sang trao tặng Huân chương Hồ Chí Minh cho tập thể cán bộ, chiến sỹ Đường Hồ Chí Minh trên biển, tại Lễ kỷ niệm 50 năm Ngày mở đường Hồ Chí Minh trên biển (21/10/2011). (Ảnh: Trọng Đức/TTXVN)

Phó Đô đốc Trần Thanh Huyền, Chính ủy Quân chủng Hải quân trao Huân chương Quân công hạng Nhất cho tập thể cán bộ, chiến sỹ Lữ đoàn 125 Hải quân, tại Lễ kỷ niệm 50 năm Ngày mở Đường Hồ Chí Minh trên biển - Ngày thành lập Lữ đoàn (23/10/1961-23/10/2011). (Ảnh: Thế Anh/TTXVN)

Lễ tưởng niệm các Anh hùng liệt sỹ của Đoàn tàu "Không số" tại vùng biển Hòn Hèo (Ninh Hòa, Khánh Hòa), ngày 13/10/2011, nơi trước đây thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh cùng con tàu C235 và đồng đội đã anh dũng hy sinh. (Ảnh: Thế Duyệt/TTXVN)

Các cựu binh "Đoàn tàu không số" của thành phố Hải Phòng trong ngày gặp mặt nhân kỷ niệm 50 năm Ngày mở Đường Hồ Chí Minh trên biển (23/10/1961-23/10/2011). (Ảnh: Trọng Đức/TTXVN)

160 đại biểu đoàn viên thanh niên ưu tú trên khắp cả nước cùng các cựu chiến binh trên Đoàn tàu "Không số" dâng hương tại bến tàu K15 Đồ Sơn, Hải Phòng, tưởng niệm các chiến sỹ đã anh dũng hy sinh trên tuyến đường Hồ Chí Minh trên biển (5/10/2011). (Ảnh: Thế Duyệt/TTXVN)

Lữ đoàn 125 Hải quân (tiền thân là Đoàn 759) đón nhận Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhì, tại buổi gặp mặt truyền thống kỷ niệm 55 năm thành lập Lữ đoàn (23/10/1961-23/10/2016). (Ảnh: Thế Anh/TTXVN)

Tái hiện cảnh vận chuyển vũ khí, hàng hóa chi cho viện chiến trường miền Nam tại Khu di tích Quốc gia bến Vàm Lũng, huyện Ngọc Hiển, Cà Mau (2020). Trong kháng chiến chống Mỹ, vùng đất cực Nam Tổ quốc là điểm cuối tuyến đường huyền thoại Hồ Chí Minh trên biển, bến Vàm Lũng thuộc ấp Xẻo Mắm, xã Tân Ân. (Ảnh: TTXVN phát)

Khu du lịch di tích Đường Hồ Chí Minh trên biển tại Bến Tre, xã Thạnh Hải, huyện Thạnh Phú, nơi ghi dấu điểm xuất phát của những con thuyền vượt biển đưa cán bộ ra Bắc, kịp thời báo cáo tình hình cách mạng miền Nam với Trung ương trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Đây cũng là đầu cầu tiếp nhận chi viện từ miền Bắc. (Ảnh: Hồng Đạt/TTXVN)

Bia tưởng niệm tại Khu di tích Bến tàu không số Lộc An, huyện Xuyên Mộc, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu. Năm 1963, 1964 và 1965, bến Lộc An đã tiếp nhận 3 chuyến của “Đoàn tàu không số” (tiền thân của Lữ đoàn 125 Hải quân), vận chuyển 109 tấn vũ khí trang bị, góp phần vào chiến thắng vang dội Bình Giã, Đồng Xoài, Dầu Tiếng, Bàu Bàng… làm thất bại chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” của Mỹ. (Ảnh: Đoàn Mạnh Dương/TTXVN)

Các thế hệ cán bộ, chiến sỹ Lữ đoàn 125 Hải quân (tiền thân là Đoàn 759) dâng hương tưởng niệm trước Tượng đài Anh hùng liệt sỹ "Đoàn tàu không số" tại khuôn viên Lữ đoàn 125, Vùng 2 Hải quân, phường Cát Lái, thành phố Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh (2021). (Ảnh: Thế Anh/TTXVN)

Lãnh đạo tỉnh Phú Yên cùng đại diện các đoàn thể, nhân dân thả vòng hoa tưởng niệm các chiến sỹ đã hy sinh để bảo vệ tàu không số và bến Vũng Rô trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, biểu tượng cho sự mưu trí, dũng cảm của quân và nhân dân ta. (10/2021). (Ảnh: TTXVN)

Cựu chiến binh Đường Hồ Chí Minh trên biển thả hoa trên biển tại Hòn Hèo, xã Ninh Vân, thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa để tưởng nhớ các liệt sỹ tàu C235 Anh hùng (2021). (Ảnh: Phan Sáu/TTXVN)

Sáng 31/10/2021, tại huyện Thạnh Phú (tỉnh Bến Tre), Tỉnh ủy Bến Tre phối hợp với Bộ Tư lệnh Quân khu 9, Bộ Tư lệnh Vùng 2 Hải quân, Lữ đoàn 125 tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Phát huy tinh thần tiên phong mở đường, mở bến đường Hồ Chí Minh trên biển, phát triển Bến Tre về hướng Đông” và triển lãm sách về đường mòn Hồ Chí Minh trên biển. (Ảnh: Huỳnh Phúc Hậu/TTXVN)

Nhân dịp kỷ niệm 60 năm Ngày mở Đường Hồ chí Minh trên biển (23/10/1961-23/10/2021), sáng 13/10/2021, tại Bảo tàng Hải Phòng, Cục Chính trị Hải Quân phối hợp với Sở Văn hóa và Thể thao Hải Phòng tổ chức Lễ khai mạc triển lãm “Biển, đảo và người chiến sỹHải quân - Truyền thống Đường Hồ Chí Minh trên biển”. (Ảnh: TTXVN phát)

Nhân kỷ niệm 60 năm Ngày mở đường Hồ Chí Minh trên biển (23/10/1961-23/10/2021), sáng 22/10/2021, tại Khu Di tích lịch sử Bến tàu không số K15, Đồ Sơn (Hải Phòng), Bộ Quốc phòng tổ chức Lễ dâng hương, dâng hoa tưởng niệm các Anh hùng liệt sỹ. (Ảnh: Trọng Đức/TTXVN)

Các cựu chiến binh tàu "Không số" thắp hương tri ân các đồng đội đã hy sinh tại đài tưởng niệm Bến tàu không số K15, Đồ Sơn, Hải Phòng (2021). (Ảnh: Thế Duyệt/TTXVN)

Tượng đài chiến thắng đường Hồ Chí Minh huyền thoại trên biển trong Khu di tích Quốc gia bến Vàm Lũng, huyện Ngọc Hiển, Cà Mau (2021). (Ảnh: TTXVN phát)

Trong chương trình thăm và làm việc tại Phú Yên, sáng 8/1/2023, Thủ tướng Phạm Minh Chính và đoàn công tác đến dâng hương, thả vòng hoa tưởng niệm các Anh hùng, liệt sỹ tại Di tích lịch sử Bến tàu không số Vũng Rô tại xã Hòa Xuân Nam, thị xã Đông Hòa. (Ảnh: Dương Giang/TTXVN)

Ngày 7/6/2024, tại thành phố Tuy Hòa (tỉnh Phú Yên), nhà văn Nguyễn Bình Phương, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, Tổng Biên tập Tạp chí Văn nghệ Quân đội tặng hoa chúc mừng Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Trung tá Hồ Đắc Thạnh, Thuyền trưởng tàu không số, tác giả cuốn hồi ký "Nhớ và ghi lại". (Ảnh: Xuân Triệu/TTXVN)

Lãnh đạo tỉnh Phú Yên cùng cán bộ, chiến sỹ, nhân dân dâng hoa tưởng nhớ các anh hùng liệt sỹ tại bến Vũng Rô, Khu di tích lịch sử cấp quốc gia tàu không số, xã Hòa Xuân Nam, thị xã Đông Hòa, Phú Yên (2024). (Ảnh: Tường Quân/TTXVN)

Ngày 27/11/2024, nhân kỷ niệm 60 năm Bến Vũng Rô tiếp nhận chuyến hàng đầu tiên của tàu không số (28/11/1964-28/11/2024), đồng chí Nguyễn Trọng Nghĩa, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương đến thăm và tặng quà Trung tá Hồ Đắc Thạnh, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, nguyên thuyền trưởng tàu 41 với 12 lần chỉ huy tàu không số vận chuyển vũ khí chi viện vào miền Nam. (Ảnh: Xuân Triệu/TTXVN)

Trong chương trình kỷ niệm 60 năm Bến Vũng Rô tiếp nhận chuyến hàng đầu tiên của tàu không số (28/11/1964-28/11/2024), Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hồ Đắc Thạnh, nguyên Thuyền trưởng tàu 41, giới thiệu về các hiện vật liên quan đến tàu không số trong triển lãm chuyên đề “Bến Vũng Rô và hoạt động tiếp nhận chi viện từ những chuyến Tàu Không số” tại Phú Yên, ngày 22/11/2024. (Ảnh: Xuân Triệu/TTXVN)

Lãnh đạo tỉnh Phú Yên cùng cán bộ, chiến sỹ, nhân dân dâng hoa tưởng nhớ các anh hùng liệt sỹ tại bến Vũng Rô, Khu di tích lịch sử cấp quốc gia tàu không số, xã Hòa Xuân Nam, thị xã Đông Hòa, Phú Yên (2024). (Ảnh: Tường Quân/TTXVN)

Sáng 24/9/2026, trong chuyến làm việc tại thành phố Hải Phòng, Thủ tướng Lê Minh Hưng đến dâng hương, dâng hoa tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ và gặp gỡ các cựu chiến binh tàu không số tại Di tích Quốc gia đặc biệt Bến tàu không số K15 (phường Đồ Sơn). (Ảnh: Dương Giang/TTXVN)

. Ngày 17/10/2026, tại phường Đồ Sơn, thành phố Hải Phòng, Hội truyền thống đường Hồ Chí Minh trên biển khu vực phía Bắc đã tổ chức Gặp mặt kỷ niệm 65 năm Ngày mở đường Hồ Chí Minh trên biển (23/10/1961-23/10/2026). Sự kiện là dịp ôn lại truyền thống hào hùng, tri ân những cống hiến, hy sinh to lớn của các thế hệ đi trước trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc. (Ảnh: Mạnh Minh/TTXVN)

Đảo Phan Vinh, thuộc quần đảo Trường Sa (Khánh Hòa) được lấy theo tên Liệt sỹ, Anh hùng lực lượng vũ trang Nguyễn Phan Vinh, Chỉ huy tàu C235, đã hy sinh anh dũng tại khu vực Hòn Hèo (xã Ninh Vân, thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa) trên Đường Hồ Chí Minh trên biển, tháng 3/1968. (Ảnh: Phương Hoa/TTXVN)