Nha o phong, tranh lu: ‘Dai an toan’ cho hanh trinh giam ngheo hinh anh 1Căn nhà tránh lũ của bà Trương Thị Tình ở đội 2 Mai Xá, xã Gio Linh, huyện Gio Linh (Quảng Trị). (Ảnh: CTV/Vietnam+)

Chúng tôi về Lệ Thủy, huyện bị ngập lụt nặng nhất cũng là nơi nước rút muộn nhất của tỉnh Quảng Bình không khỏi bàng hoàng khi hầu hết tài sản của bà con trong vùng vùng lũ bị nước cuốn trôi. Nhiều gia đình trắng tay, lâm vào cảnh “màn trời chiếu đất.”

Tuy nhiên, giữa cơ cảnh ấy, vẫn còn đó có hàng ngàn hộ gia đình vẫn an toàn tự chủ bảo vệ được tính mạng và cả tài sản trong gia đình. Nhiều chủ nhà còn rộng cửa đón láng giếng vào trú ngụ qua những ngày gian khó.

Đó là những ngôi nhà được cất lên theo phương châm “Nhà nước hỗ trợ, cộng đồng giúp đỡ, hộ gia đình tham gia đóng góp” từ Quyết định số 48/2014/QĐ-TTg của Chính phủ hỗ trợ người nghèo ở 14 tỉnh miền Trung xây dựng nhà ở phòng, tránh bão, lụt.

Và đúng như mục tiêu mà Chính phủ đặt ra, những ngôi nhà tránh lũ này đã bảo vệ tính mạng người nghèo và góp phần giảm nghèo tránh tái nghèo vì thiên tai…

Nơi nương tựa khi lũ ập đến

Nhờ căn nhà vượt lũ được xây từ nguồn vốn vay của Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Quảng Bình, gia đình ông Nguyễn Văn Được đã may mắn hơn nhiều hộ gia đình tại thôn Mỹ Thủy, xã Sơn Thủy, huyện Lệ Thủy khi cơn lũ dữ ập tới.

Chỉ vào vạch nước ngập để lại sau khi rút, đã gần chạm sát tầng 1 của nhà mình, ông Được không khỏi bùi ngùi: “May nhờ cái chòi, nếu không giờ này tôi cũng không biết ngồi đâu nữa.”

Với gia đình chị Dương Thị Trình, 15 triệu đồng vay từ Ngân hàng Chính sách cộng với chút tiền dành dụm cất được căn nhà vượt lũ.

“Nhờ căn nhà này còn có chỗ bước lên mà trốn chứ không thì mẹ con tôi không biết đâu mà nương tựa, có chỗ bỏ áo quần, dựng bếp nấu cháo mà ăn,” chị Trình kể.

Để rồi khi lũ về căn nhà đó lại càng quý với một thôn có 90% các gia đình có nhà bị ngập trong nước. Toàn xã bị cô lập nhiều ngày. Nhà ngập thấp nhất cũng cao đến 2/3 tường, nhà cao nhất thì lút mái. Chính vì vậy, căn nhà không chỉ là chỗ trú ẩn của gia đình mà còn mở cửa cho nhiều bà con làng xóm thôn trú ngụ qua những ngày mưa lũ.

[Quảng Bình: Hỗ trợ hộ nghèo xây dựng nhà ở phòng, tránh trú bão]

Không chỉ các gia đình trên được an ổn, gần 2.500 ngôi nhà vượt lũ khác ở Quảng Bình vẫn hiên ngang, kiên cố sau trận lũ lịch sử. Điều đó cũng có nghĩa ít nhất từng đó hộ dân sống an bình trong trận lũ lịch sử gần 30 năm qua này.

Giám đốc Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Quảng Bình, ông Trần Văn Tài cho biết kể từ khi triển khai Quyết định số 48 đến nay, chi nhánh đã chủ động tiếp cận, khuyến khích các hộ nghèo xây nhà chống lũ. Đến thời điểm này, chi nhánh đã giải ngân cho vay được gần 68% số hộ theo đề án.

Ở Quảng Trị, những hình ảnh ấm áp từ các ngôi nhà tránh lũ cũng có thể tìm thấy trên các địa bàn của tỉnh. Ngồi trong căn nhà khô ráo sau khi cơn lũ đi qua, bà Trương Thị Tình ở đội 2 Mai Xá, xã Gio Linh, huyện Gio Linh cảm thấy mình đã rất may mắn và có quyết định đúng đắn khi vay vốn Ngân hàng Chính sách xã hội xây nhà tránh lũ.

15 triệu đồng vay Ngân hàng Chính sách từ năm 2015 cùng tích cóp của gia đình đã giúp bà Tình có căn nhà kiên cố vừa đảm bảo an toàn cho gia đình vừa giữ gìn được tài sản từ mô hôi công sức. Bà Tình cũng vay vốn Ngân hàng Chính sách xã hội để chăn nuôi lợn và mới đây là vay để mua thêm một con trâu mong đẩy nhanh hành trình thoát nghèo của mình.

Giám đốc Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Quảng Trị cho biết, chi nhánh đã cho vay 1.439 hộ nghèo xây nhà tránh lũ theo Quyết định số 48. Với những hộ gia đình chính sách không có trong đề án, chi nhánh cũng đã tận dụng các nguồn vốn hỗ trợ người dân xây sửa nhà mới để an cư lập nghiệp.

“Đây là một chính sách có ý nghĩa tổng hợp về kinh tế-chính trị, xã hội và nhân văn sâu sắc, được sự đồng tình, ủng hộ rộng rãi của các tầng lớp nhân dân ở khu vực miền Trung. Kết quả thực hiện chính sách sẽ góp phần quan trọng vào việc đảm bảo an sinh xã hội, tác động tích cực đối với chương trình xây dựng nông thôn mới của Chính phủ.”

Nha o phong, tranh lu: ‘Dai an toan’ cho hanh trinh giam ngheo hinh anh 2Bên trong nhà tránh lũ của hộ dân. (Ảnh: CTV/Vietnam+)

Với việc triển khai rộng và giám sát hiệu quả tại 14 tỉnh miền Trung, đến nay số hộ vay xây nhà theo Quyết định 48 đang còn dư nợ là 13.148 khách hàng với tổng dư nợ 192,91 tỷ đồng, trong đó, từ đầu năm 2020 đến 30/9 đã giải ngân cho 453 hộ vay với doanh số gần 6,8 tỷ đồng.

Trận lũ lụt vừa qua một lần nữa lại chứng minh tính hiệu quả của những căn nhà vượt lũ, việc xây những căn nhà này không chỉ giúp các hộ nghèo kiên cố hóa nhà ở, yên tâm sản xuất, xây dựng cộng đồng an toàn, góp phần chung tay xây dựng nông thôn mới mà còn chủ động giảm nhẹ tác động của thiên tai, biến đổi khí hậu.

“Qua đợt đại hồng thủy này có thể nhân rộng ra các gia đình ngoài hộ nghèo để họ có có điều kiện xây nhà vượt lũ,” ông Nguyễn Văn Thục, Chủ tịch Uỷ ban Nhân dân xã Sơn Thủy, huyện Lệ Thủy kiến nghị.

Vẫn còn nhiều vướng mắc

Thực tế khảo sát tại các địa bàn cho thấy vẫn còn những nút thắt khiến Ngân hàng Chính sách xã hội chưa thể đẩy nhanh việc hỗ trợ xây nhà phòng, tránh lũ.

Cụ thể, việc mức hỗ trợ của ngân sách và mức cho vay của Ngân hàng Chính sách xã hội 15 triệu đồng quá thấp so với nhu cầu vốn cần thiết để hoàn thành một ngôi nhà phòng, tránh bão, lụt, trong khi khả năng huy động nguồn lực tự xây nhà ở của hộ nghèo còn hạn chế, hoàn toàn phụ thuộc vào nguồn kinh phí hỗ trợ của Nhà nước.

Thậm chí ở một số địa phương kể cả khi có thêm nguồn hỗ trợ 30 triệu đồng/căn nhà tránh lũ do Quỹ Khí hậu xanh (GCF) tài trợ, người dân vẫn không mặn mà. Vì vậy, vốn cho vay nhà tránh lũ còn nhưng giải ngân rất chậm. Thêm vào đó, một số hộ dân đã làm nhà, nhưng sai quy định nên Ủy ban Nhân dân cấp xã không xác nhận tiến độ làm nhà nên không đủ điều kiện để ngân hàng giải ngân cho vay...

Để mở rộng hơn nữa nhà tránh lũ trong bối cảnh diễn biến khí hậu ngày càng bất thường và gây hậu quả nghiêm trọng, ông Tài đề nghị Chính phủ và Bộ ngành cùng nghiên cứu để kéo dài chương trình cho vay của hộ nghèo để xây dựng nhà ở, phòng chống bão lụt và nâng mức cho vay. Ngoài ra, nên mở rộng đối tượng hộ cận nghèo cũng có thể vay để xây dựng nhà ở phòng chống bão lụt, giảm thiểu thiên tai.

Ngân hàng Chính sách xã hội đề nghị Chính phủ cấp vốn kịp thời cho ngân hàng để thực hiện cho vay đến các đối tượng thụ hưởng. Đối với Ủy ban Nhân dân các cấp cần chỉ đạo việc rà soát, xét duyệt, xác nhận đối tượng thụ hưởng kịp thời, chính xác để Ngân hàng Chính sách xã hội có cơ sở triển khai cho vay theo đúng quy định và đúng thời gian.

Bên cạnh đó, tăng cường kiểm tra giám sát và công tác tuyên truyền việc hỗ trợ cho vay hộ nghèo làm nhà ở của chính quyền địa phương cấp tỉnh, đặc biệt là của cấp huyện, xã để tiền hỗ trợ, tiền vay của ngân sách Nhà nước, tiền hỗ trợ của ngân sách địa phương, tiền đóng góp của cộng đồng đến đúng đối tượng thụ hưởng và nhà ở đảm bảo chất lượng. Điều này cũng giúp người dân có thêm một “đai an toàn” đảm bảo con đường thoát nghèo bền vững./.

(Vietnam+)