Thật đáng tiếc cho tài nguyên khoáng sản của các mỏ đá phía Đông núi Hòn Chà,phường Trần Quang Diệu, thành phố Qui Nhơn, tỉnh Bình Định.
Hàng ngày, giữa thanh thiên bạch nhật, nơi đây vẫn có nhiều người khai thácđá trái phép và họ đã “cướp đi” hàng nghìn mét khối đá các loại, không chỉ gây thiệthại lớn cho tài sản Nhà nước, tạo bức xúc cho người dân địa phương.
Lộng hành khai thác đá núi Hòn Chà
Qua phản ánh của nhiều người dân địa phương và một số doanh nghiêp, phóng viênTTXVN đến khu vực phía Đông núi Hòn Chà, nằm sát khu vực phía Tây của khu côngnghiệp Phú Tài, phường Trần Quang Diệu, nơi đang có nhiều doanh nghiệp chế biếnđá xây dựng và xuất khẩu.
Đập vào mắt chúng tôi là cảnh tượng tan hoang của sườn núi phía Đông Hòn Chà.Vất vả lắm, chúng tôi mới leo lên nơi khu vực có nhiều người đang ngồi chẻ đánhưng không ai dám xưng hô danh tính mà chỉ cho biết họ là người làm thuê choCông ty đá Viễn Đông, có trụ sở và cở sản xuất gần đó (thuộc khu công nghiệp PhúTài).
Dưới chân núi có hàng chục khối đá còn mới nguyên và mỗi khối ước khoảng vài ba mét khối. Còn nhìn lên một khối đá lớn nằm lưng chừng núi, có vài người đang khoan lỗđể cho một vụ nổ mìn mới. Cách đó vài trăm mét, người khai thác đá lậu dùng cảxe tải và xe cẩu hạng nặng để chở đá. Vết bánh xe chạy đã tạo ra những con đườngngoằn nghèo, lồi lõm từ dưới lên lưng chừng núi.
Đến đây, những khối đá to và đá chẻ được xếp ngổn ngang thành khối, chỉ chờphương tiện lên chở. Điều ngạc nhiên có lẽ bị đánh động, nên đến khu vực nàykhông thấy có ai, chỉ nhìn thấy lán che mưa nắng, dụng cụ xẻng, búa, xà beng, veđá... vẫn còn để lại. Lần là hỏi người dân địa phương, họ đều nói đó là khu vựckhai thác đá trái phép lâu nay của Doanh nghiệp Phú Minh Trọng (cũng là mộtdoanh nghiệp chế biến đá và trụ sở nằm cách đó cũng không xa).
Không dừng lại đó, chúng tôi lại đi về phía khu vực nghĩa địa phường Bùi ThịXuân (phía Nam khu công nghiệp Phú Tài). Phóng tầm mắt lên sườn núi phía ĐôngHòn Chà có rất nhiều điểm khai thác mỏ đất đá còn mới nguyên. Có những điểm mỏchỉ cách trục đường chính của khu công nghiệp Phú Tài vài trăm mét. Ở đây, ngườingồi chẻ đá vẫn ung dung tự tại.
Đặc biệt, sát khu vực phía bắc nghĩa địa Bùi Thị Xuân, một bãi tập kết đá khốiđược vận chuyển từ khu mỏ khai thác cách đó vài trăm mét. Ngay vị trí khu vựctập kết đá gần đường và sát bãi tập kết đá có một biển cắm cảnh báo với dòng chữrất to và rõ ràng: Cấm không được vào khai thác đá, thật phản cảm?
Sự bất lực của các nhà quản lý
Theo đánh giá của n gười dân địa phương, nạn khai thác đá trái phép ở phía đôngnúi Hòn Chà đã diễn ra trong vài năm nay, nhưng thời gian gần đây lại “nónglên.” Chính quyền và các cơ quan chức năng tỉnh, thành phố và cả Ban quản ký Khucông nghiệp đều đùn đẩy trách nhiệm cho nhau và xử lý không rốt ráo nên một sốđơn vị tham gia khai thác đá trái phép vẫn đương nhiên tồn tại.
Cũng tại hiện trường, chúng tôi liên lạc điện thoại với ông Trần Kiến Thiết, PhóTrưởng phòng cảnh sát Môi trường, Công an tỉnh Bình Định, thông báo việc khaithác đá trái phép đang diễn ra ở đây. Ông này cho biết ngày nào đơn vị cũng cửcán bộ, chiến sĩ đến hiện trường để kiểm tra. Nhưng khi chúng tôi đến đây chẳngthấy có công an nào làm nhiệm vụ.
Chúng tôi lại liên lạc với ông Man Ngọc Lý, Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnhBình Định, được biết việc khai thác đá trái phép phía Đông núi Hòn Chà là nằmngoài khu vực quản lý của khu công nghiệp, không phải địa phận của Ban trực tiếpquản lý, mà trách nhiệm thuộc thẩm quyền của ngành chức năng tỉnh và thành phốQuy Nhơn.
Sự biện bạch của ông Trưởng Ban Quản lý khu công nghiệp là không có cơ sở khicác doanh nghiệp và cơ sở khai thác chế biến đá đều có trụ sở và nhà xưởng đóngtại khu công nghiệp (thuộc địa bàn Ban quản lý Khu công nghiệp Phú Tài đang quảnlý). Chưa kể hàng đống đất đá, đá chẻ vụn, bột đá đã được các doanh nghiệp trongkhu công nghiệp Phú Tài chở lên đổ tràn lan từ dưới chân đến sườn núi gây ônhiễm và phá vở cảnh quan môi trường tại đây.
Còn theo ông Lê Minh Luận, Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh BìnhĐịnh, việc khai thác trái phép đá tại núi Hòn Chà đã diễn ra từ lâu và Sở Tàinguyên và Môi trường cũng chỉ là một trong đơn vị quản lý. Muốn tổ chức kiểm traphải phối hợp với các cơ quan chức năng tỉnh, thành phố Quy Nhơn. Khi tổ chức đikiểm tra, người khai thác đã biết trước và rút lui im ắng. Khi đoàn đi, mọichuyện đâu lại vào đó.
Mỏ phải có chủ
Trên thực tế, ngày 14/8/2009, Ủy ban Nhân dân tỉnh Bình Định đã ra quyết định số582/QĐ-UBND về việc phê duyệt Quy hoạch sử dụng các loại khoáng sản thuộc thẩmquyền cấp phép của Ủy ban Nhân dân tỉnh đến năm 2015 và xét đến năm 2020. Trongđó khu vực phía Đông núi Hòn Chà có quy hoạch điểm mỏ để khai thác đá với sốhiệu mỏ số 205.
Căn cứ vào qui hoạch này, Doanh nghiệp tư nhân Thiên Phú đã làm tờ trình số 06ngày 30/6/2010 về việc xin khai thác tận thu đá tại khu vực giáp phía Tây-Bắcmặt bằng của Doanh nghiệp tại Khu công nghiệp Phú Tài để mở rộng diện tích vềphía Đông núi Hòn Chà với tổng diện tích 1,82ha vừa để tận thu đá làm nguyênliệu chế biến, tăng sản lượng và doanh thu nộp ngân sách cho Nhà nước; đồng thờitạo ra khuôn viên thuận lợi cho nhà máy hoạt động.
Sau khi nhận được Tờ trình của Doanh nghiệp Thiên Phú, Ủy ban Nhân dân phườngTrần Quang Diệu đã có văn bản số 65 ngày 16/7/2010, do ông Đoàn Văn Vĩ, Chủ tịchỦy ban Nhân dân phường ký, đề nghị các cấp có thẩm quyền cấp phép cho Doanhnghiệp Thiên Phú khai thác đá ở khu vực mỏ phía Đông Núi Hòn Chà.
Tiếp đến, ngày 10/9/2010, Ủy ban Nhân dân thành phố Quy Nhơn đã ra công vănsố 1357/UBND-TN do Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Quy Nhơn Ngô Hoàng Namký với nội dung: địa điểm mỏ mà Doanh nghiệp Thiên Phú xin cấp phép 1,8ha, hiệncó một số hộ dân khai thác trái phép và chưa giao cho tổ chức, cá nhân nào khaithác. Nếu Ủy ban Nhân dân tỉnh cho phép Doanh nghiệp Thiên Phú khai thác cần bảođảm vệ sinh môi trường, tiêu thoát nước và chống sạt lở làm ảnh hưởng đến đờisống của các hộ sống gần đó.
Và đến ngày 11/11/2010, Giám đốc Sở Tài Nguyên và Môi trường tỉnh Bình ĐịnhTrần Thái Nga đã có văn bản số 2162/STNMT-TNKS gửi Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh trongđó có nội dung: đề nghị Ban chỉ huy Quân sự tỉnh cho ý kiến về việc xin khaithác đá của Doanh nghiệp Thiên Phú tại khu vực trên để Sở tổng hợp trình Ủy banNhân dân tỉnh quyết định.
Trả lời vấn đề này, tại Công văn số 1303/BCH-TH ngày 11/11/2010 gửi Sở Tàinguyên và Môi trường do Đại tá Nguyễn Ngọc Minh, Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quânsự tỉnh Bình Định ký, Ban chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Định thống nhất khu vực thămdò khai thác của Doanh nghiệp Thiên Phú có diện tích 1,82ha tại toạ độ VN2000.
Đã đến lúc các ngành chức năng và Ủy ban Nhân dân tỉnh Bình Định, trên cơ sở quyhoạch đã được phê duyệt, cũng như những ý kiến đề xuất của các cấp ngành chứcnăng, cần sớm xem xét cấp phép cho khu mỏ này.
Khi mỏ có chủ, mới tránh được sựkhai thác trái phép đá ở đây và tránh thất thoát tài nguyên khoáng sản của Nhànước và góp phần lập lại kỷ cương phép nước tại khu vực mỏ phía Đông núi HònChà./.
Hàng ngày, giữa thanh thiên bạch nhật, nơi đây vẫn có nhiều người khai thácđá trái phép và họ đã “cướp đi” hàng nghìn mét khối đá các loại, không chỉ gây thiệthại lớn cho tài sản Nhà nước, tạo bức xúc cho người dân địa phương.
Lộng hành khai thác đá núi Hòn Chà
Qua phản ánh của nhiều người dân địa phương và một số doanh nghiêp, phóng viênTTXVN đến khu vực phía Đông núi Hòn Chà, nằm sát khu vực phía Tây của khu côngnghiệp Phú Tài, phường Trần Quang Diệu, nơi đang có nhiều doanh nghiệp chế biếnđá xây dựng và xuất khẩu.
Đập vào mắt chúng tôi là cảnh tượng tan hoang của sườn núi phía Đông Hòn Chà.Vất vả lắm, chúng tôi mới leo lên nơi khu vực có nhiều người đang ngồi chẻ đánhưng không ai dám xưng hô danh tính mà chỉ cho biết họ là người làm thuê choCông ty đá Viễn Đông, có trụ sở và cở sản xuất gần đó (thuộc khu công nghiệp PhúTài).
Dưới chân núi có hàng chục khối đá còn mới nguyên và mỗi khối ước khoảng vài ba mét khối. Còn nhìn lên một khối đá lớn nằm lưng chừng núi, có vài người đang khoan lỗđể cho một vụ nổ mìn mới. Cách đó vài trăm mét, người khai thác đá lậu dùng cảxe tải và xe cẩu hạng nặng để chở đá. Vết bánh xe chạy đã tạo ra những con đườngngoằn nghèo, lồi lõm từ dưới lên lưng chừng núi.
Đến đây, những khối đá to và đá chẻ được xếp ngổn ngang thành khối, chỉ chờphương tiện lên chở. Điều ngạc nhiên có lẽ bị đánh động, nên đến khu vực nàykhông thấy có ai, chỉ nhìn thấy lán che mưa nắng, dụng cụ xẻng, búa, xà beng, veđá... vẫn còn để lại. Lần là hỏi người dân địa phương, họ đều nói đó là khu vựckhai thác đá trái phép lâu nay của Doanh nghiệp Phú Minh Trọng (cũng là mộtdoanh nghiệp chế biến đá và trụ sở nằm cách đó cũng không xa).
Không dừng lại đó, chúng tôi lại đi về phía khu vực nghĩa địa phường Bùi ThịXuân (phía Nam khu công nghiệp Phú Tài). Phóng tầm mắt lên sườn núi phía ĐôngHòn Chà có rất nhiều điểm khai thác mỏ đất đá còn mới nguyên. Có những điểm mỏchỉ cách trục đường chính của khu công nghiệp Phú Tài vài trăm mét. Ở đây, ngườingồi chẻ đá vẫn ung dung tự tại.
Đặc biệt, sát khu vực phía bắc nghĩa địa Bùi Thị Xuân, một bãi tập kết đá khốiđược vận chuyển từ khu mỏ khai thác cách đó vài trăm mét. Ngay vị trí khu vựctập kết đá gần đường và sát bãi tập kết đá có một biển cắm cảnh báo với dòng chữrất to và rõ ràng: Cấm không được vào khai thác đá, thật phản cảm?
Sự bất lực của các nhà quản lý
Theo đánh giá của n gười dân địa phương, nạn khai thác đá trái phép ở phía đôngnúi Hòn Chà đã diễn ra trong vài năm nay, nhưng thời gian gần đây lại “nónglên.” Chính quyền và các cơ quan chức năng tỉnh, thành phố và cả Ban quản ký Khucông nghiệp đều đùn đẩy trách nhiệm cho nhau và xử lý không rốt ráo nên một sốđơn vị tham gia khai thác đá trái phép vẫn đương nhiên tồn tại.
Cũng tại hiện trường, chúng tôi liên lạc điện thoại với ông Trần Kiến Thiết, PhóTrưởng phòng cảnh sát Môi trường, Công an tỉnh Bình Định, thông báo việc khaithác đá trái phép đang diễn ra ở đây. Ông này cho biết ngày nào đơn vị cũng cửcán bộ, chiến sĩ đến hiện trường để kiểm tra. Nhưng khi chúng tôi đến đây chẳngthấy có công an nào làm nhiệm vụ.
Chúng tôi lại liên lạc với ông Man Ngọc Lý, Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnhBình Định, được biết việc khai thác đá trái phép phía Đông núi Hòn Chà là nằmngoài khu vực quản lý của khu công nghiệp, không phải địa phận của Ban trực tiếpquản lý, mà trách nhiệm thuộc thẩm quyền của ngành chức năng tỉnh và thành phốQuy Nhơn.
Sự biện bạch của ông Trưởng Ban Quản lý khu công nghiệp là không có cơ sở khicác doanh nghiệp và cơ sở khai thác chế biến đá đều có trụ sở và nhà xưởng đóngtại khu công nghiệp (thuộc địa bàn Ban quản lý Khu công nghiệp Phú Tài đang quảnlý). Chưa kể hàng đống đất đá, đá chẻ vụn, bột đá đã được các doanh nghiệp trongkhu công nghiệp Phú Tài chở lên đổ tràn lan từ dưới chân đến sườn núi gây ônhiễm và phá vở cảnh quan môi trường tại đây.
Còn theo ông Lê Minh Luận, Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh BìnhĐịnh, việc khai thác trái phép đá tại núi Hòn Chà đã diễn ra từ lâu và Sở Tàinguyên và Môi trường cũng chỉ là một trong đơn vị quản lý. Muốn tổ chức kiểm traphải phối hợp với các cơ quan chức năng tỉnh, thành phố Quy Nhơn. Khi tổ chức đikiểm tra, người khai thác đã biết trước và rút lui im ắng. Khi đoàn đi, mọichuyện đâu lại vào đó.
Mỏ phải có chủ
Trên thực tế, ngày 14/8/2009, Ủy ban Nhân dân tỉnh Bình Định đã ra quyết định số582/QĐ-UBND về việc phê duyệt Quy hoạch sử dụng các loại khoáng sản thuộc thẩmquyền cấp phép của Ủy ban Nhân dân tỉnh đến năm 2015 và xét đến năm 2020. Trongđó khu vực phía Đông núi Hòn Chà có quy hoạch điểm mỏ để khai thác đá với sốhiệu mỏ số 205.
Căn cứ vào qui hoạch này, Doanh nghiệp tư nhân Thiên Phú đã làm tờ trình số 06ngày 30/6/2010 về việc xin khai thác tận thu đá tại khu vực giáp phía Tây-Bắcmặt bằng của Doanh nghiệp tại Khu công nghiệp Phú Tài để mở rộng diện tích vềphía Đông núi Hòn Chà với tổng diện tích 1,82ha vừa để tận thu đá làm nguyênliệu chế biến, tăng sản lượng và doanh thu nộp ngân sách cho Nhà nước; đồng thờitạo ra khuôn viên thuận lợi cho nhà máy hoạt động.
Sau khi nhận được Tờ trình của Doanh nghiệp Thiên Phú, Ủy ban Nhân dân phườngTrần Quang Diệu đã có văn bản số 65 ngày 16/7/2010, do ông Đoàn Văn Vĩ, Chủ tịchỦy ban Nhân dân phường ký, đề nghị các cấp có thẩm quyền cấp phép cho Doanhnghiệp Thiên Phú khai thác đá ở khu vực mỏ phía Đông Núi Hòn Chà.
Tiếp đến, ngày 10/9/2010, Ủy ban Nhân dân thành phố Quy Nhơn đã ra công vănsố 1357/UBND-TN do Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Quy Nhơn Ngô Hoàng Namký với nội dung: địa điểm mỏ mà Doanh nghiệp Thiên Phú xin cấp phép 1,8ha, hiệncó một số hộ dân khai thác trái phép và chưa giao cho tổ chức, cá nhân nào khaithác. Nếu Ủy ban Nhân dân tỉnh cho phép Doanh nghiệp Thiên Phú khai thác cần bảođảm vệ sinh môi trường, tiêu thoát nước và chống sạt lở làm ảnh hưởng đến đờisống của các hộ sống gần đó.
Và đến ngày 11/11/2010, Giám đốc Sở Tài Nguyên và Môi trường tỉnh Bình ĐịnhTrần Thái Nga đã có văn bản số 2162/STNMT-TNKS gửi Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh trongđó có nội dung: đề nghị Ban chỉ huy Quân sự tỉnh cho ý kiến về việc xin khaithác đá của Doanh nghiệp Thiên Phú tại khu vực trên để Sở tổng hợp trình Ủy banNhân dân tỉnh quyết định.
Trả lời vấn đề này, tại Công văn số 1303/BCH-TH ngày 11/11/2010 gửi Sở Tàinguyên và Môi trường do Đại tá Nguyễn Ngọc Minh, Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quânsự tỉnh Bình Định ký, Ban chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Định thống nhất khu vực thămdò khai thác của Doanh nghiệp Thiên Phú có diện tích 1,82ha tại toạ độ VN2000.
Đã đến lúc các ngành chức năng và Ủy ban Nhân dân tỉnh Bình Định, trên cơ sở quyhoạch đã được phê duyệt, cũng như những ý kiến đề xuất của các cấp ngành chứcnăng, cần sớm xem xét cấp phép cho khu mỏ này.
Khi mỏ có chủ, mới tránh được sựkhai thác trái phép đá ở đây và tránh thất thoát tài nguyên khoáng sản của Nhànước và góp phần lập lại kỷ cương phép nước tại khu vực mỏ phía Đông núi HònChà./.
Viết Ý (TTXVN/Vietnam+)
