Sau hơn hai tháng "xuất ngoại chui" sang Trung Quốc làm thuê hơn 10 tiếng mỗingày trên đồi chè; nơi ngủ nghỉ bẩn thỉu, nhếch nhác, ăn uống thiếu thốn, anh LòVăn Minh, dân tộc Thái, 20 tuổi, ở bản Hợp 1, xã biên giới Bản Lang, huyện PhongThổ, tỉnh Lai Châu trở về nước chẳng được chủ thanh toán tiền công... Anh là mộttrong số hơn 50 trường hợp ở xã biên giới Bản Lang gặp phải tình trạng này.
Hành trình tay trắng trở về
Lò Văn Minh là người con út trong gia đình 5 anh em. Học xong cấp 2, không cótiền ăn học tiếp, anh ở nhà giúp bố mẹ làm ruộng, làm nương. Tháng 3/2013, ôngchủ đất Tao Văn Nguyên (người Thái), huyện Kim Bình, tỉnh Vân Nam, Trung Quốccùng Lò Văn Sím, bản Hợp 1, xã Bản Lang đến nhà rủ anh đi Trung Quốc làm với mứclương hơn 150 nhân dân tệ/ngày (tương đương khoảng 500.000 đồng). Vì Lò Văn Símlà chỗ quen biết nên gia đình tin tưởng để anh đi làm thuê.
Hơn hai tháng vậtlộn với công việc nhưng không nhận được một đồng tiền công, anh đã ngậm ngùi trởvề với hai bàn tay trắng.
Cũng ở bản Hợp 1, chị Vàng Thị Kếp, 52 tuổi có chồng đau ốm, nhà đông con, ruộngít. Chị vay ngân hàng được 10 triệu mua trâu thì trâu chết. Đang trong hoàn cảnhkhó khăn, có người đến rủ chị sang làm bên Trung Quốc sẽ có tiền trả nợ ngânhàng. Tin lời, chị cùng con trai bỏ bản ra đi.
Chị Kếp chia sẻ sau một thờigian, tiền trả nợ ngân hàng không có, ruộng thì bỏ hoang nhiều ngày, chị đauốm dặt dẹo. Những ngày lao động vất vả bên kia biên giới không được trả tiềncông, ngày về, chị vẫn hai bàn tay trắng.
Cùng chung số phận với anh Minh, chị Kếp còn có hơn 10 lao động khác. Họ đượcnghe những lời ngon ngọt nên đã rơi vào bẫy của kẻ xấu, vượt biên sang TrungQuốc làm không lương.
Theo lời anh Minh, khi ấy, người bên Trung Quốc đến đón và hứa sẽ làm toàn bộthủ tục giấy tờ cho mọi người đi làm hợp pháp. Đến cửa khẩu Ma Lù Thàng, huyệnPhong Thổ, khoảng 11 giờ trưa, người dẫn đường bảo giờ này công an không làmviệc nên tất cả phải xuống xe, vượt biên bằng đường suối, sang bên Trung Quốc xesẽ đón. Tiếp tục chạy sâu vào trong vùng nội địa, gần hai ngày đường xe mới đếnnơi làm việc. Những người lao động thật thà, chân chất không biết mình đang ởđâu và cũng chẳng biết rằng bắt đầu từ ngày mai, mình sẽ phải làm công khônglương.
Trên một khu đất giữa ngọn đồi hoang vắng, không có nơi ở, mọi người bảo nhaudựng lán trú tạm. Hàng ngày, từ 5 giờ 30 sáng, hơn chục lao động vác trên vaicác dụng cụ cuốc, xẻng.. ra nương chè làm cỏ.
Sau hơn hai tháng vật lộn với công việc, những lao động này đã làm xong cỏ khuđồi chè như thỏa thuận. Thế nhưng, chủ đất không trả tiền công. Bà con quyếtđịnh trở về với mảnh đất quê hương, làm ruộng, làm nương như ngày trước.
Trên đường trở về, do không có giấy thông hành nên hơn chục lao động này bị Côngan Trung Quốc bắt giữ. Hai tuần sau, họ được trao trả cho Việt Nam qua cửa khẩuQuốc gia Thanh Thủy, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang.
Khó quản lý
Đại tá Lò Văn Bích, Phó Giám đốc Công an Lai Châu cho biết việc quản lý bà consang làm thuê bên Trung Quốc theo đường tiểu ngạch là rất khó. Công an tỉnhthường xuyên phối hợp với chính quyền địa phương, Bộ đội biên phòng tăng cườngtuyên truyền, vận động bà con không xuất cảnh trái phép; khi muốn sang TrungQuốc thì phải làm đầy đủ giấy thông hành, hộ chiếu. Tuy nhiên, nhiều bà con cóđiều kiện khó khăn, thiếu thốn nên tận dụng những ngày nông nhàn, sang TrungQuốc với lý do thăm người thân và ở lại làm thuê tại một số đồi nương, trangtrại.
Riêng tại xã bản Lang, năm 2012 đã có 12 lao động bị Công an Trung Quốc bắt vàtrả về Việt Nam. Từ đầu năm 2013 đến nay, xã có hơn 40 người, chủ yếu là thanhniên bị dụ dỗ đi làm thuê bên Trung Quốc theo đường tiểu ngạch và đã tay trắngtrở về. Họ đều có hoàn cảnh khó khăn, lại được hứa và đảm bảo trả đủ tiền lươngnên đã bỏ bản ra đi. Thế nhưng, sau một thời gian dài, mất công, mất sức, họ lạitrở về tay không.
Theo lời kể của những lao động từng bị lừa, chủ đất Trung Quốc có nhiều thủ đoạnđể không trả công cho người lao động. Người thì bắt tiếp tục làm không công mộtthời gian nữa mới trả, kẻ thì bảo chưa có thu hoạch nên chưa có tiền. Có chủ đấtgần đến thời hạn phải trả lương đã gọi Công an Trung Quốc đến kiểm tra. Vì vượtbiên trái phép đi làm, không ai có đầy đủ giấy tờ nên những người lao động lạibị bắt trả về Việt Nam.
Ông Vàng Văn Nhiệm, Trưởng Công an xã Bản Lang cho biết dù đã có nhiều bài họcnhưng không ít người vẫn bị dụ dỗ. Khi bỏ bản đi, bà con không báo cho chínhquyền địa phương, do vậy, việc kiểm soát tình trạng này gặp rất nhiều khókhăn./.
Hành trình tay trắng trở về
Lò Văn Minh là người con út trong gia đình 5 anh em. Học xong cấp 2, không cótiền ăn học tiếp, anh ở nhà giúp bố mẹ làm ruộng, làm nương. Tháng 3/2013, ôngchủ đất Tao Văn Nguyên (người Thái), huyện Kim Bình, tỉnh Vân Nam, Trung Quốccùng Lò Văn Sím, bản Hợp 1, xã Bản Lang đến nhà rủ anh đi Trung Quốc làm với mứclương hơn 150 nhân dân tệ/ngày (tương đương khoảng 500.000 đồng). Vì Lò Văn Símlà chỗ quen biết nên gia đình tin tưởng để anh đi làm thuê.
Hơn hai tháng vậtlộn với công việc nhưng không nhận được một đồng tiền công, anh đã ngậm ngùi trởvề với hai bàn tay trắng.
Cũng ở bản Hợp 1, chị Vàng Thị Kếp, 52 tuổi có chồng đau ốm, nhà đông con, ruộngít. Chị vay ngân hàng được 10 triệu mua trâu thì trâu chết. Đang trong hoàn cảnhkhó khăn, có người đến rủ chị sang làm bên Trung Quốc sẽ có tiền trả nợ ngânhàng. Tin lời, chị cùng con trai bỏ bản ra đi.
Chị Kếp chia sẻ sau một thờigian, tiền trả nợ ngân hàng không có, ruộng thì bỏ hoang nhiều ngày, chị đauốm dặt dẹo. Những ngày lao động vất vả bên kia biên giới không được trả tiềncông, ngày về, chị vẫn hai bàn tay trắng.
Cùng chung số phận với anh Minh, chị Kếp còn có hơn 10 lao động khác. Họ đượcnghe những lời ngon ngọt nên đã rơi vào bẫy của kẻ xấu, vượt biên sang TrungQuốc làm không lương.
Theo lời anh Minh, khi ấy, người bên Trung Quốc đến đón và hứa sẽ làm toàn bộthủ tục giấy tờ cho mọi người đi làm hợp pháp. Đến cửa khẩu Ma Lù Thàng, huyệnPhong Thổ, khoảng 11 giờ trưa, người dẫn đường bảo giờ này công an không làmviệc nên tất cả phải xuống xe, vượt biên bằng đường suối, sang bên Trung Quốc xesẽ đón. Tiếp tục chạy sâu vào trong vùng nội địa, gần hai ngày đường xe mới đếnnơi làm việc. Những người lao động thật thà, chân chất không biết mình đang ởđâu và cũng chẳng biết rằng bắt đầu từ ngày mai, mình sẽ phải làm công khônglương.
Trên một khu đất giữa ngọn đồi hoang vắng, không có nơi ở, mọi người bảo nhaudựng lán trú tạm. Hàng ngày, từ 5 giờ 30 sáng, hơn chục lao động vác trên vaicác dụng cụ cuốc, xẻng.. ra nương chè làm cỏ.
Sau hơn hai tháng vật lộn với công việc, những lao động này đã làm xong cỏ khuđồi chè như thỏa thuận. Thế nhưng, chủ đất không trả tiền công. Bà con quyếtđịnh trở về với mảnh đất quê hương, làm ruộng, làm nương như ngày trước.
Trên đường trở về, do không có giấy thông hành nên hơn chục lao động này bị Côngan Trung Quốc bắt giữ. Hai tuần sau, họ được trao trả cho Việt Nam qua cửa khẩuQuốc gia Thanh Thủy, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang.
Khó quản lý
Đại tá Lò Văn Bích, Phó Giám đốc Công an Lai Châu cho biết việc quản lý bà consang làm thuê bên Trung Quốc theo đường tiểu ngạch là rất khó. Công an tỉnhthường xuyên phối hợp với chính quyền địa phương, Bộ đội biên phòng tăng cườngtuyên truyền, vận động bà con không xuất cảnh trái phép; khi muốn sang TrungQuốc thì phải làm đầy đủ giấy thông hành, hộ chiếu. Tuy nhiên, nhiều bà con cóđiều kiện khó khăn, thiếu thốn nên tận dụng những ngày nông nhàn, sang TrungQuốc với lý do thăm người thân và ở lại làm thuê tại một số đồi nương, trangtrại.
Riêng tại xã bản Lang, năm 2012 đã có 12 lao động bị Công an Trung Quốc bắt vàtrả về Việt Nam. Từ đầu năm 2013 đến nay, xã có hơn 40 người, chủ yếu là thanhniên bị dụ dỗ đi làm thuê bên Trung Quốc theo đường tiểu ngạch và đã tay trắngtrở về. Họ đều có hoàn cảnh khó khăn, lại được hứa và đảm bảo trả đủ tiền lươngnên đã bỏ bản ra đi. Thế nhưng, sau một thời gian dài, mất công, mất sức, họ lạitrở về tay không.
Theo lời kể của những lao động từng bị lừa, chủ đất Trung Quốc có nhiều thủ đoạnđể không trả công cho người lao động. Người thì bắt tiếp tục làm không công mộtthời gian nữa mới trả, kẻ thì bảo chưa có thu hoạch nên chưa có tiền. Có chủ đấtgần đến thời hạn phải trả lương đã gọi Công an Trung Quốc đến kiểm tra. Vì vượtbiên trái phép đi làm, không ai có đầy đủ giấy tờ nên những người lao động lạibị bắt trả về Việt Nam.
Ông Vàng Văn Nhiệm, Trưởng Công an xã Bản Lang cho biết dù đã có nhiều bài họcnhưng không ít người vẫn bị dụ dỗ. Khi bỏ bản đi, bà con không báo cho chínhquyền địa phương, do vậy, việc kiểm soát tình trạng này gặp rất nhiều khókhăn./.
Minh Chí (TTXVN)
