Hơn 100 năm nay, người dân thành phố Hải Phòng luôn tự hào khi nhắc đến Đàikhí tượng Phù Liễn trên núi Phù Liễn (quận Kiến An, thành phố Hải Phòng) khôngchỉ bởi kiến trúc đẹp của công trình mà còn bởi đây là nơi lưu giữ tư liệu quývề những thành tựu ban đầu của ngành khí tượng thủy văn Việt Nam.
Công trình có diện tích 2ha tọa lạc trên núi Phù Liễn là nơi lưu giữ nhiều tưliệu có giá trị về lịch sử ngành thiên văn, khí tượng thủy văn Việt Nam nhằmphục vụ công tác nghiên cứu khoa học.
Công trình còn là nơi làm việc hàng ngàyvới nhiệm vụ thu phát tin dự báo khí tượng thủy văn vùng Đông Bắc Việt Nam tớicác đài khí tượng tại Việt Nam, Lào, Campuchia và các trạm khí tượng quốc tếtrong khu vực Đông Nam Á, châu Á - Thái Bình Dương để lập biểu, bản đồ thời tiếtphục vụ hoạt động giao thông hàng hải trên biển Đông.
Ngày 25/4/1900, toàn quyền Đông Dương Paul Dumer đã ra Nghị định 421 cho phépxây dựng tòa nhà chính của Sở Khí tượng Đông Dương, đặt trên ngọn núi Phù Liễn,cách mặt biển 116m, cũng là trụ sở của Đài khí tượng Thủy văn Đông Dương.
Ngày16/9/1902, Đài khí tượng và Địa từ Thủy văn đặt tại Phù Liễn chính thức đượcthành lập.
Thời bấy giờ, núi Phù Liễn là vị trí đắc địa phục vụ cho công tácnghiên cứu và dự báo khí tượng ở khu vực Đông Dương, gồm 12 trạm khí tượng, 29trạm khí hậu. Đài tự hào là trung tâm nghiên cứu dự báo khí tượng thủy văn sánhngang với đài khí tượng của Mỹ ở Manila (Philippines), đài khí tượng Tokyo (NhậtBản). Ngày 5/11/1976, được đổi tên là Đài Khí tượng thủy văn Phù Liễn và tên gọiđược giữ nguyên cho đến nay.
Năm 1963 đài được lập lại công tác dự báo thời tiết khu vực, năm 1970 lắp kínhthiên văn quang học cỡ lớn và hiện đại nhất Đông Dương, năm 1978 xây nhà vòmthiên văn; đồng thời những năm này lập 9 trạm khí tượng, khí hậu và khí tượngnông nghiệp trực thuộc đài, trong đó xa nhất là trạm đảo Bạch Long Vĩ.
Cuối năm 2002, Bảo tàng Thiên văn Việt Nam tại Đài Khí tượng Phù Liễn được mởcửa đúng vào dịp kỷ niệm 100 năm thành lập đài. Tại đây lưu giữ nhiều văn bản,tư liệu quý tái hiện quá trình 100 năm hoạt động, phát triển của ngành khí tượngthủy văn, những thành tựu thiên văn Việt Nam, kết quả hợp tác với các nước bạnnhư Ba Lan, Pháp, Nhật Bản trong việc hiện đại hóa thiết bị theo dõi khí tượngthủy văn phục vụ công tác nghiên cứu khoa học và giáo dục truyền thống.
Hơn 100 năm phát triển, Đài khí tượng thủy văn Phù Liễn vẫn là niềm tự hào củangười dân Hải Phòng bởi đây là trung tâm nghiên cứu dự báo khí tượng hàng đầu ởkhu vực Đông Bắc Việt Nam, dự báo kịp thời các hiện tượng thời tiết nguy hiểmnhư: bão, áp thấp nhiệt đới, lũ... trên biển, đặc biệt là cung cấp số liệu chobản tin dự báo tổng hợp của quốc gia. Đó là công việc thầm lặng mà cao cả, gópphần không nhỏ trong việc phát triển kinh tế biển đảo, giữ vững an ninh và chủquyền biển đảo phía Đông Bắc Tổ quốc.
Không chỉ là trung tâm nghiên cứu khoa học, Đài khí tượng Phù Liễn còn làđiểm nhấn trên quần thể núi Kiến An, mang dáng dấp của một công trình kiến trúcPháp, hòa trộn với các yếu tố phương Đông. Điểm nhấn kiến trúc là tòa nhà đượcxây bằng đá xanh, cửa chạm khắc các họa tiết trang nhã kiểu phương Tây, trongnhà có trụ hình khối cân xứng, tháp cao 6 tầng ở phần hậu, có cầu thang xoáy ốcdẫn lên đỉnh tháp đặt kính kinh vĩ điều chỉnh giờ địa phương, khu vườn khí tượngphục vụ cho việc quan trắc… Trong khi tòa nhà chính có phong cách kiến trúcphương Tây thì hệ thống cổng vào lại đậm nét kiến trúc “tam quan” của phươngĐông: cổng Rồng, cổng Phượng…
Với những giá trị về lịch sử và kiến trúc, Đài khí tượng Phù Liễn cho đến nayvẫn là niềm tự hào của người dân đất Cảng, đồng thời còn là địa điểm tham quanthú vị mỗi khi du khách đến với thành phố nơi cửa biển./.