Các nước ASEAN hiện có lập trường mạnh mẽ trong giải quyết vấn đề nhập khẩu rác thải nhựa.
Tuy nhiên, có một số biện pháp nhất định mà ASEAN có thể áp dụng để ngăn chặn mạnh mẽ hơn đối với rác thải nhựa, trong đó có phê chuẩn Công ước Basel sửa đổi về cấm xuất khẩu rác thải nhựa, hình thành công ước giữa các nước ASEAN để cấm nhập khẩu rác thải và thành lập một lực lượng đặc nhiệm chung để giải quyết vấn đề này.
Tháng 1/2018, Trung Quốc - nhà nhập khẩu nhựa phế liệu lớn nhất thế giới - đã áp đặt lệnh cấm nhập khẩu trên toàn quốc đối với rác thải nhựa.
[Đến năm 2022, Thái Lan sẽ chấm dứt nhiều loại sản phẩm từ nhựa]
Mặc dù Trung Quốc đã tạm dừng nhập khẩu rác thải nhựa từ các quốc gia phát triển, nhưng câu chuyện không dừng lại ở đó.
Thay vào đó, rác thải nhựa do các quốc gia này tạo ra đã được chuyển đến các quốc gia Đông Nam Á, bằng cách lợi dụng các quy định lỏng lẻo trong khu vực so với các quy định nghiêm ngặt ở các nước phát triển.
Số lượng rác thải nhựa nhập khẩu vào Malaysia đã tăng lên khoảng 110.000 tấn mỗi tháng sau lệnh cấm nhập của Trung Quốc, tình trạng tương tự cũng diễn ra ở Thái Lan, Việt Nam và Philippines.
Malaysia đã trả lại 5 container rác thải nhựa cho Tây Ban Nha và Bộ trưởng Năng lượng, Khoa học, Công nghệ, Môi trường và Biến đổi khí hậu Malaysia Yeo Bee Yin tuyên bố rằng Malaysia sẽ tiếp tục gửi trả rác thải nhựa cho các nước xuất khẩu chúng.
Các nước ASEAN đang có lập trường mạnh mẽ về vấn đề này. Tuy nhiên, có một số biện pháp nhất định mà ASEAN có thể áp dụng để ngăn chặn mạnh mẽ hơn đối với rác thải nhựa, trong đó có phê chuẩn Công ước Basel sửa đổi về cấm xuất khẩu rác thải nhựa, hình thành công ước giữa các nước ASEAN để cấm nhập khẩu rác thải và thành lập một lực lượng đặc nhiệm chung để giải quyết vấn đề này.
Thứ nhất, về phê chuẩn Công ước Basel sửa đổi về cấm xuất khẩu rác thải nhựa.
ASEAN có thể phê chuẩn Công ước Basel sửa đổi về cấm xuất khẩu rác thải nhựa theo đề nghị của Giám đốc Tổ chức Hòa bình Xanh Thái Lan.
Công ước Basel sửa đổi đã được thông qua năm 1995, là một hiệp ước quốc tế được thiết kế để giảm thiểu việc chuyển chất thải nguy hại từ các nước phát triển sang các nước kém phát triển hơn.
Việc sửa đổi đã được Liên minh châu Âu (EU), một trong những nhà xuất khẩu rác thải nhựa lớn nhất, chấp nhận nhưng nó chưa được phê chuẩn vì cần có sự phê chuẩn của 3/4 các quốc gia thành viên của Công ước Basel.
Công ước Basel sửa đổi cấm xuất khẩu chất thải nguy hại vì bất kỳ lý do gì, bao gồm cả tái chế từ các quốc gia phát triển.
Các quốc gia này chủ yếu thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế, trong đó có Anh, Mỹ, Canada và các nước đang phát triển khác.
Việc phê chuẩn Công ước Basel sửa đổi sẽ thể hiện lập trường mạnh mẽ của ASEAN đối với việc xuất khẩu rác thải nhựa từ các nước phát triển vào khu vực này.
Sau khi phê chuẩn công ước, số lượng lớn rác thải nhựa có thể sẽ giảm bớt vì các nước phát triển sẽ ngần ngại gửi rác thải nhựa đến khu vực này.
Các quốc gia thành viên ASEAN có thể vận động hành lang tại Hội nghị Công ước Basel tiếp theo để bảo vệ mạnh mẽ hơn đối với việc xuất khẩu rác thải nhựa sang các nước trong khu vực.
Về lý thuyết, Công ước Basel sửa đổi là một biện pháp phù hợp để ngăn chặn mọi hoạt động xuất khẩu rác thải trong tương lai tới khu vực.
Thứ hai, hình thành công ước giữa các nước ASEAN để cấm nhập khẩu rác thải nhựa.
ASEAN có thể đưa ra một công ước cấm nhập khẩu rác thải của bất kỳ quốc gia thành viên nào. Nó có thể hướng tới Công ước Bamako để lấy cảm hứng.
Công ước Bamako là một hiệp ước của các quốc gia châu Phi cấm nhập khẩu bất kỳ rác thải nguy hại nào.
Thứ ba, hình thành một lực lượng đặc nhiệm chung để giải quyết vấn đề.
ASEAN có thể thành lập một lực lượng đặc nhiệm chung gồm các bộ trưởng môi trường của tất cả các quốc gia thành viên. Lực lượng đặc nhiệm này có thể đưa ra các biện pháp để ngăn chặn việc nhập khẩu rác thải nhựa.
Một trong những biện pháp này là thắt chặt kiểm tra các tàu chở hàng để đảm bảo rằng không có rác thải như vậy được vận chuyển vào khu vực bằng các hình thức gian dối. Lực lượng đặc nhiệm cũng có thể thực hiện các biện pháp như tăng cường chính sách và truy tố các cá nhân không tuân thủ các quy định về môi trường.
Với việc hình thành một lực lượng đặc nhiệm chung, thông tin có thể được chia sẻ giữa các quốc gia thành viên để đảm bảo rằng rác thải không được nhập lậu vào khu vực do lòng tham của những cá nhân vô đạo đức.
Bên cạnh đó, cũng có thể thiết lập các tuyến vận chuyển trả lại rác thải nhựa cho các nước phát triển này.
Cho đến nay, biện pháp hiệu quả nhất là thành lập một nhóm đặc nhiệm chung và xác định phạm vi quyền hạn để đảm bảo rằng vấn đề rác thải được xử lý nhanh chóng trong việc vận chuyển trả lại, xử lý và đảm bảo không có việc xuất khẩu rác thải nhựa vào khu vực trong tương lai.
Bằng cách hợp nhất các nguồn lực mà mỗi quốc gia thành viên ASEAN cung cấp, nó cho phép khu vực giải quyết vấn đề rác thải nhựa một cách hiệu quả./.