Thời điểm chuyển giao giữa năm cũ và năm mới là lúc để conngười ta nhìn nhận lại những điều đã làm được và chưa làm được trong 365ngày qua.
Với nước Mỹ, nếu như năm 2011 đánh dấu những điểm nhấn lớntrong chính sách đối ngoại thì đây lại là một năm hầu như không cóchuyển biến tích cực trong lĩnh vực đối nội của chính quyền Barack Obama.
Nội tại rắc rối
Vấn đề nổicộm nhất của nước Mỹ là kinh tế. Trong năm qua, bất chấp những nỗ lựccủa chính quyền, nền kinh tế đầu tàu thế giới vẫn trong quá trình phụchồi mong manh. Tỷ lệ thất nghiệp vẫn ở mức khá cao (xấp xỉ 9%), tăngtrưởng kinh tế vừa phải (khoảng 2% trong quý III), nợ công ngất ngưởng(15.000 tỷ USD), buộc Quốc hội phải nâng mức trần nợ, ngân sách ngàycàng bị thâm thủng (khoảng 1.299 tỷ USD trong tài khóa 2011 kết thúc vàotháng 9) khiến chính phủ không ít phen phải đối mặt với nguy cơ tạmngừng hoạt động vì thiếu kinh phí.
Năm 2011, lần đầu tiênMỹ bị Standard and Poor's (S&P) hạ mức tín dụng. Lý do S&P đưara là nền kinh tế hàng đầu thế giới đang bị thâm hụt ngân sách khổng lồ,trong khi tiến trình ra quyết sách lại không đủ mạnh. S&P cảnh báosẽ lại hạ mức xếp hạng tín dụng của Mỹ trong hai năm tới nếu Nhà Trắngkhông có giải pháp hữu hiệu cắt giảm thâm hụt ngân sách.
Thất vọng trước một nền kinh tế trì trệ là nguyên nhân khiến phong trào"Chiếm Phố Wall" lan rộng tại nước Mỹ và nhiều nơi trên thế giới. Nhữngngười biểu tình cho rằng Phố Wall là nơi điển hình của sự bất công xã hộivà "đại diện cho 99% người dân Mỹ không thể tiếp tục tha thứ cho sựtham lam và vô trách nhiệm của 1% đang độc chiếm quyền lực và tài sảncủa nước Mỹ."
Trong khi đó, trên chính trường, các chínhkhách của đảng Dân chủ và đảng Cộng hòa vẫn chia rẽ trong các quyết sáchliên quan tới đường hướng phát triển của đất nước. Mâu thuẫn giữa Cộnghòa và Dân chủ đã trở thành vấn đề mang tính "thâm căn cố đế." Năm nay,sự đối đầu lên tới đỉnh điểm sau cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ khiđảng Dân chủ của đương kim Tổng thống Obama để “mất” Hạ viện về tay đảngCộng hòa, đồng thời cũng mất luôn ưu thế đa số vượt trội tại Thượngviện.
Từ đây mở ra câu chuyện về sự mâu thuẫn, đối đầu, những cuộc tranhluận nảy lửa tại nghị trường, xoay quanh các vấn đề liên quan đến chínhsách, ảnh hưởng không nhỏ tới uy tín của chính quyền trong con mắtngười dân.
Đối ngoại nhiều điểm nhấn
Thay vìmột bức tranh trong nước khá ảm đạm, nước Mỹ vẫn được nhìn nhận bởinhững thành tựu đạt được trên lĩnh vực đối ngoại.
Trướctiên là việc lực lượng đặc nhiệm Mỹ tiêu diệt trùm khủng bố Osama Bin Laden, tạo bước đệm cho các kế hoạch rút quân của Mỹkhỏi chiến trường Iraq và Afghanistan, chấm dứt hai cuộc chiến dai dẳng"hao người tốn của," làm suy giảm nhiều sức mạnh chính trị và ảnh hưởngquốc tế của Mỹ. Hơn 6.300 lính Mỹ đã thiệt mạng, gần 40.000 lính bịthương nặng.
Theo ước tính của Cơ quan Nghiên cứu thuộc Quốc hội Mỹ, haicuộc chiến đã tiêu tốn 1.300 tỷ USD và con số này vẫn tiếp tục tănglên.
Ngày càng có nhiều nghị sỹ coi hai cuộc chiến này làgánh nặng đối với sức mạnh và địa vị quốc tế của Mỹ, cùng với đó là tâmlý chống chiến tranh của dân chúng bắt đầu gia tăng.
Rút quân là điềukhông thể tránh khỏi. Ngày 22/6, Tổng thống Obama tuyên bố 10.000 línhMỹ sẽ rời Afghanistan vào cuối năm 2011 và 23.000 lính khác cũng sẽ rútvào tháng 9/2012. Ngày 21/10, Nhà Trắng khẳng định việc rút quân khỏiIraq sẽ được hoàn thành vào cuối năm nay, kết thúc cuộc chiến kéo dàigần 9 năm. Tuy nhiên, những rắc rối tại hai quốc gia này sẽ vẫn còn tiếptục. Iraq hiện là một nước yếu, sự thống nhất và ổn định của quốc gianày rất mong manh. Mỹ đã không thể thực hiện được mục tiêu biến Iraqthành một nền dân chủ ổn định và ủng hộ phương Tây.
Vấn đề tại Afghanistan thậm chí còn tồi tệ hơn. Sau 10 năm chiến đấu, Washington thấycó quá ít lợi ích lâu dài tại đây. Ngày càng có nhiều dấu hiệu cho thấy Afghanistan có thể trở lại với bản chất ương bướng trước đây của nướcnày. Baghdad và Kabul chắc chắn sẽ vẫn làm Washington phải đau đầu.
Điểm nhấn thứ hai trong chính sách đối ngoại của Nhà Trắng trongnăm qua là học thuyết chiến tranh của Tổng thống Obama, theo đó, thay vìluôn trên tuyến đầu như trước, Washington đã chọn cho mình vị thế thứhai trong cuộc chiến của phương Tây tại Libya.
Nói rộng ra là trong cảlàn sóng bạo loạn ở Trung Đông và Bắc Phi mà giới quan sát gọi với cáitên mỹ miều "Mùa Xuân Arập." Đây thực sự là một bước chuyển lớn khi nướcMỹ trong quá khứ thường tự nhận về mình trọng trách "bảo hộ" an ninhthế giới, thúc đẩy dân chủ tại các nước mà phương Tây cho là thiếu dânchủ-nhân quyền và cần tới làn gió của cải cách.
Sự e ngại của giớichức Nhà Trắng không phải không có lý do. Đó là bài học nhãn tiền vềcuộc chiến dai dẳng ở Iraq, Afghanistan và những khó khăn nội tại củanước Mỹ. Nước Mỹ không nên can dự quá sâu vào một cuộc chiến nữa trongthế giới Hồi giáo. Khôn ngoan lúc này là can dự vừa đủ để không phảiđúng mũi chịu sào mà vẫn không bị mất phần trong miếng bánh lợi ích.
Sau rốt, việc Mỹ chuyển dần trọng tâm sang khu vực châu Á-TháiBình Dương được giới phân tích nhìn nhận là một sự điều chỉnh mang tínhchiến lược trong chính sách đối ngoại của Mỹ. Châu Á-Thái Bình Dươngđang trở thành khu vực phát triển năng động nhất thế giới. Chính sáchtrở lại châu Á-Thái Bình Dương của Mỹ phản ánh một thực tế đang thayđổi về mặt kinh tế và địa chính trị toàn cầu.
Trong bối cảnh khu vựcchâu Á-Thái Bình Dương đang ngày càng quan trọng trong nền kinh tế thếgiới, lẽ đương nhiên Mỹ không muốn bỏ qua "bàn tiệc lớn" này. Điều dễhiểu là đằng sau nỗ lực trở lại châu Á-Thái Bình Dương là sự quan ngạicủa Mỹ về sự tăng trưởng nhanh chóng và tầm ảnh hưởng ngày càng mở rộngcủa Trung Quốc.
Khép lại một năm cũ, nước Mỹ nói riêng vàthế giới nói chung chào đón một năm mới với những niềm hy vọng mới. Năm2012, Wasington chắc chắn sẽ phải đối mặt với những thách thức mới vàcũ, cả về đối nội lẫn đối ngoại. Sự kiện nổi bật trong đời sống chínhtrị của nước Mỹ sẽ là cuộc bầu cử tổng thống vào cuối năm. Trong bốicảnh đang diễn ra những thay đổi về kinh tế và chiến lược toàn cầu, dùai trở thành ông chủ thứ 44 của Nhà Trắng cũng cần phải có những điềuchỉnh thích hợp về chính sách mới có thể giải quyết được những khó khăntrên cả hai mặt trận đối nội và đối ngoại./.
Hồ Phương (TTXVN/Vietnam+)