Tập đoàn SpaceX của tỷ phú Elon Musk dự kiến tiến hành chuyến bay thử nghiệm thứ 15 của tên lửa Starship - hệ thống tên lửa lớn nhất và mạnh nhất thế giới hiện nay - với mục tiêu lần đầu tiên thu hồi tầng trên của tên lửa bằng hệ thống cánh tay robot sau khi tàu hoàn thành hành trình trên quỹ đạo.
Trong chuyến bay thử nghiệm lần này, SpaceX đặt mục tiêu thu hồi cả hai tầng của tên lửa Starship cao 124m. Trước đó, tập đoàn đã 3 lần thành công trong việc thu hồi tầng đẩy Super Heavy bằng cách cho bộ phận này hạ cánh thẳng đứng trở lại bệ phóng và được giữ lại bằng hệ thống hai cánh tay cơ khí khổng lồ. Lần này, SpaceX sẽ thử áp dụng phương thức tương tự đối với tầng trên - chính là tàu vũ trụ Starship.
Theo kế hoạch, vụ phóng sẽ diễn ra lúc 16h45 (giờ địa phương) ngày 13/11 tại căn cứ Starbase của SpaceX ở miền Nam bang Texas. Khoảng 6 phút 30 giây sau khi phóng, tầng đẩy Super Heavy sẽ tách khỏi tàu và quay trở lại bệ phóng ven Vịnh Mexico để được hệ thống cánh tay robot thu hồi.
Trong khi đó, tàu Starship tiếp tục bay lên quỹ đạo Trái Đất và triển khai 26 vệ tinh thuộc mạng Internet vệ tinh Starlink của SpaceX. Sau khi hoàn thành 14 vòng bay quanh Trái Đất, tàu dự kiến trở lại sau khoảng 22 giờ và thực hiện thao tác hạ cánh vào hệ thống cánh tay robot tại bệ phóng.
Việc thu hồi tầng trên được đánh giá phức tạp hơn nhiều so với tầng đẩy Super Heavy, do tàu Starship phải hạ xuống từ độ cao lớn hơn và với tốc độ cao hơn.
SpaceX cho biết chỉ tiến hành thao tác này khi các điều kiện kỹ thuật và an toàn đều thuận lợi. Tập đoàn cũng từng điều chỉnh kế hoạch vào phút chót trong các chuyến bay thử nghiệm trước đây nhằm ưu tiên phương pháp thử nghiệm, rút kinh nghiệm từ những sự cố kỹ thuật.
Nếu mục tiêu trên thành công, đây sẽ là cột mốc quan trọng trong nỗ lực kéo dài nhiều thập kỷ của ngành công nghiệp vũ trụ nhằm phát triển các phương tiện phóng có khả năng tái sử dụng hoàn toàn.
Công nghệ này được kỳ vọng giúp giảm đáng kể chi phí các sứ mệnh không gian và tạo điều kiện thực hiện những chuyến bay thường xuyên hơn. SpaceX đánh giá việc thu hồi thành công tàu Starship sẽ đánh dấu lần đầu tiên một hệ thống phóng quỹ đạo được thu hồi hoàn chỉnh, mở ra bước đột phá trong việc phát triển tên lửa có độ tin cậy cao và khả năng tái sử dụng nhanh chóng.
Theo thiết kế, một số phiên bản Starship sẽ được sử dụng để đưa vệ tinh Internet và các trung tâm dữ liệu lên quỹ đạo, trong khi những phiên bản khác được phát triển nhằm phục vụ các chuyến bay có người lái tới Mặt Trăng và Sao Hỏa.
Chuyên gia hàng không vũ trụ Clayton Swope thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) nhận định khả năng tái sử dụng hoàn toàn phương tiện vũ trụ được xem là mục tiêu quan trọng hàng đầu của ngành công nghiệp này. Tuy nhiên, cho đến nay chưa có đơn vị nào thực sự đạt được mục tiêu đó. Việc tái sử dụng tàu Starship đòi hỏi phương tiện phải chịu được nhiệt độ cực cao khi đi vào khí quyển Trái Đất, đồng thời có thể nhanh chóng đưa vào khai thác trở lại mà không cần trải qua quá trình sửa chữa, bảo dưỡng kéo dài.
Dự án Starship đã trải qua nhiều năm trì hoãn do SpaceX phải giải quyết hàng loạt thách thức kỹ thuật mới. Việc tiếp nhiên liệu cho tàu ngay trên quỹ đạo là yêu cầu quan trọng để thực hiện các hành trình tới Mặt Trăng và Sao Hỏa. Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) cũng đang trông đợi Starship được sử dụng làm tàu đổ bộ Mặt Trăng trong chương trình Artemis.
Trước đó, SpaceX đã đạt được nhiều thành tựu trong lĩnh vực tên lửa tái sử dụng một phần với dòng Falcon, hiện được sử dụng thường xuyên để phóng vệ tinh và đưa phi hành gia tới Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS). Tuy nhiên, trong chuyến bay thử nghiệm quỹ đạo đầu tiên hồi tháng 9 vừa qua, Starship đã phải kết thúc sớm nhiệm vụ do sự cố động cơ./.